Interpelacja nr 17059

do ministra spraw zagranicznych

w sprawie pilnej reakcji MSZ na skandaliczne potraktowanie delegacji Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych podczas obchodów w KL Ravensbrück

Zgłaszający: Dariusz Matecki, Patryk Wicher, Władysław Kurowski, Marcin Warchoł, Tadeusz Woźniak, Piotr Gliński, Przemysław Drabek, Lidia Czechak, Waldemar Andzel, Bożena Borys-Szopa, Tadeusz Chrzan, Jan Michał Dziedziczak, Michał Jach, Sebastian Kaleta, Michał Kowalski, Michał Moskal, Dariusz Piontkowski

Data wpływu: 08-05-2026

Zwracam się w sprawie bulwersujących informacji przekazanych publicznie przez Związek Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych Okręg Szczecin, dotyczących tegorocznych obchodów na terenie byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Ravensbrück.

Z relacji przedstawicieli związku wynika, że już po przyjeździe na parking, jeszcze przed zaparkowaniem samochodu, do polskiej delegacji podeszła grupa niemieckich policjantów. Delegacja miała zostać poinformowana, że nie będzie mogła wejść na teren miejsca pamięci z wpinkami NSZ. Według relacji związku sytuacja wyglądała tak, jakby służby oczekiwały właśnie na tę konkretną polską delegację.

Pomimo tego przedstawicielom Związku Żołnierzy NSZ Okręg Szczecin udało się wejść na teren byłego obozu oraz złożyć wieniec i znicze ku pamięci więzionych i pomordowanych Polek, w tym kobiet zaangażowanych w działalność niepodległościową. Następnie, jak podano, z wieńca zerwano biało-czerwoną szarfę, a pozostawione znicze zostały usunięte.

Jest to sprawa wymagająca pilnej i jednoznacznej reakcji polskiej dyplomacji. KL Ravensbrück był niemieckim obozem koncentracyjnym, miejscem męczeństwa tysięcy Polek. Według informacji IPN w Ravensbrück przebywało około 40 tysięcy polskich więźniarek, a Polki były największą grupą narodowościową w tym obozie. IPN przypomina również, że właśnie polskie więźniarki były ofiarami zbrodniczych niemieckich eksperymentów pseudomedycznych. Oficjalna strona miejsca pamięci wskazuje, że w latach 1939–1945 w Ravensbrück więziono ponad 120 tysięcy kobiet i dzieci, a więźniowie pochodzili z ponad 30 narodów.

W tym kontekście szczególnie oburzające jest to, że osoby przybyłe, aby upamiętnić polskie ofiary niemieckiego terroru, w tym środowisko odwołujące się do tradycji Narodowych Sił Zbrojnych - formacji niepodległościowej, której przedstawiciele byli prześladowani i mordowani przez Niemców - miały zostać potraktowane w sposób dyskryminujący i uwłaczający godności polskiej pamięci narodowej.

Z relacji związku wynika również, że o sprawie poinformowany został obecny na miejscu przedstawiciel RP w Niemczech, chargé d’affaires ad interim Jan Tombiński. Oficjalna strona polskiej placówki wskazuje, że Jan Tombiński od 20 sierpnia 2024 r. pełni funkcję chargé d’affaires ad interim RP w Republice Federalnej Niemiec. Według relacji Związku Żołnierzy NSZ przedstawiciele organizacji zostali wysłuchani, jednak nie otrzymali informacji o konkretnych działaniach dyplomatycznych.

Wobec powyższego kieruję do Pana Ministra następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych posiada wiedzę o opisanym incydencie podczas tegorocznych obchodów w KL Ravensbrück?
2. Czy MSZ zwróciło się do Ambasady RP w Berlinie oraz do chargé d’affaires ad interim Jana Tombińskiego o pilną notatkę służbową dotyczącą przebiegu zdarzenia?
3. Czy przedstawiciel RP w Niemczech podjął na miejscu jakiekolwiek działania wobec niemieckich władz, policji, dyrekcji muzeum lub organizatorów obchodów?
4. Czy MSZ zamierza wystosować notę dyplomatyczną lub oficjalne zapytanie do strony niemieckiej w sprawie działań wobec polskiej delegacji Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych?
5. Czy MSZ zwróci się do władz miejsca pamięci KL Ravensbrück o wyjaśnienie, kto i na jakiej podstawie usunął biało-czerwoną szarfę z polskiego wieńca oraz znicze pozostawione przez polską delegację?
6. Czy MSZ uznaje za dopuszczalne, aby na terenie byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego ograniczano polskiej delegacji możliwość upamiętnienia polskich ofiar niemieckich zbrodni z użyciem polskich symboli narodowych i symboli organizacji kombatanckiej?
7. Czy MSZ wystąpi do strony niemieckiej o zapewnienie, że podobne sytuacje nie będą miały miejsca podczas kolejnych uroczystości upamiętniających polskie ofiary niemieckich obozów koncentracyjnych?
8. Czy MSZ ustali, kto podjął decyzję o interwencji niemieckiej policji wobec delegacji Związku Żołnierzy NSZ Okręg Szczecin oraz czy decyzja ta była wcześniej konsultowana z dyrekcją miejsca pamięci lub organizatorami obchodów?
9. Czy MSZ zamierza zażądać od strony niemieckiej przeprosin dla polskiej delegacji, jeżeli potwierdzi się, że doszło do bezpodstawnego usunięcia polskich symboli pamięci?
10. Czy MSZ podejmie działania, aby polskie organizacje społeczne, patriotyczne i kombatanckie mogły bez przeszkód uczestniczyć w uroczystościach na terenie niemieckich miejsc pamięci, szczególnie tam, gdzie mordowano obywateli Rzeczypospolitej Polskiej?
11. Czy MSZ prowadzi monitoring przypadków ograniczania lub zakłócania polskich form upamiętnienia ofiar niemieckich zbrodni wojennych na terytorium Republiki Federalnej Niemiec?
12. Czy Pan Minister uważa, że brak stanowczej reakcji polskiej dyplomacji w takich sprawach nie prowadzi do dalszego marginalizowania pamięci o polskich ofiarach niemieckiego terroru?

Sprawa wymaga pilnej reakcji. Nie może być zgody na sytuację, w której na terenie byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego polska delegacja, przybyła oddać hołd pomordowanym Polkom, spotyka się z działaniami niemieckich służb, a następnie z usunięciem biało-czerwonych symboli pamięci. Państwo polskie ma obowiązek stanowczo reagować zawsze wtedy, gdy naruszana jest godność polskich ofiar, polskich symboli narodowych oraz pamięć o tych, którzy cierpieli i ginęli z rąk niemieckiego okupanta.