do ministra finansów i gospodarki
w sprawie stanowiska rządu RP wobec nowych zasobów własnych Unii Europejskiej, zwiększania transferów podatkowych do budżetu UE oraz utrzymywania rabatów składkowych dla najbogatszych państw członkowskich
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Grzegorz Lorek
Data wpływu: 11-05-2026
Szanowny Panie Premierze,
w związku z trwającą debatą na temat przyszłego budżetu Unii Europejskiej po 2027 r., finansowania wspólnej polityki rolnej, nowych zasobów własnych Unii Europejskiej oraz sposobu dzielenia środków unijnych pomiędzy państwa członkowskie zwracam się do Pana Premiera o przedstawienie jednoznacznego stanowiska rządu Rzeczypospolitej Polskiej.
Sprawa ma charakter fundamentalny. Nie dotyczy wyłącznie technicznych rozliczeń budżetowych pomiędzy państwami członkowskimi a Komisją Europejską. Dotyczy realnej suwerenności fiskalnej państw członkowskich, zakresu władzy Komisji Europejskiej nad pieniędzmi pochodzącymi z podatków obywateli i przedsiębiorców oraz zasad sprawiedliwości wewnątrz Unii Europejskiej.
W debacie publicznej coraz częściej pojawiają się zapowiedzi konieczności ustanowienia nowych zasobów własnych UE. Pod tym pojęciem kryją się w praktyce nowe daniny, opłaty lub mechanizmy przekazywania części dochodów publicznych do budżetu Unii Europejskiej. Wśród rozważanych lub dyskutowanych rozwiązań wymienia się między innymi dochody związane z systemem handlu emisjami ETS, mechanizmem CBAM, opłatami środowiskowymi, daninami od dużych przedsiębiorstw, opłatami od odpadów czy innymi formami zwiększania dochodów budżetu unijnego.
Z perspektywy obywatela i przedsiębiorcy nie ma zasadniczego znaczenia, czy dana konstrukcja zostanie nazwana podatkiem, opłatą, składką, zasobem własnym, korektą budżetową czy mechanizmem dochodowym. Jeżeli jej skutkiem jest pobranie większych pieniędzy od obywateli, firm lub państwa członkowskiego i przekazanie ich do dyspozycji instytucji unijnych, to mamy do czynienia z realnym obciążeniem fiskalnym.
Szczególnie niepokojące jest to, że środki przekazywane do budżetu UE są następnie dzielone według kryteriów politycznych, administracyjnych i regulacyjnych ustalanych na poziomie unijnym. Doświadczenia ostatnich lat pokazują, że pieniądze należne państwom członkowskim mogą być opóźniane, warunkowane, blokowane lub uzależniane od ocen politycznych Komisji Europejskiej. Powstaje więc zasadnicze pytanie: Czy rząd RP godzi się na model, w którym coraz większa część pieniędzy pochodzących od polskich obywateli i przedsiębiorców trafia najpierw do Brukseli, a następnie może być Polsce wypłacana, ograniczana albo blokowana według uznaniowych kryteriów?
Nie można jednocześnie pomijać kwestii rabatów składkowych dla najbogatszych państw członkowskich. W obecnej perspektywie finansowej specjalne rabaty od składki opartej o DNB/GNI posiadają między innymi Niemcy, Niderlandy, Szwecja, Austria i Dania. Są to państwa należące do najzamożniejszych gospodarek Unii Europejskiej. Oznacza to, że system, który w założeniu miał opierać się na solidarności, proporcjonalności i równości państw członkowskich, w praktyce utrzymuje mechanizmy uprzywilejowania wybranych bogatych krajów.
Taka konstrukcja budzi zasadniczy sprzeciw. Jeżeli Unia Europejska ma wymagać większych pieniędzy na swoje cele, w tym na wspólną politykę rolną, politykę spójności, transformację energetyczną, obronność, konkurencyjność czy spłatę zobowiązań po programach zadłużeniowych, to pierwszym krokiem powinno być zniesienie niesprawiedliwych ulg i rabatów dla najbogatszych państw. Nie można oczekiwać od obywateli i przedsiębiorców w Polsce ponoszenia nowych obciążeń, podczas gdy część państw korzysta ze specjalnych preferencji finansowych.
Zasada powinna być prosta: jeżeli budżet jest wspólny, to obowiązki również powinny być wspólne. Tymczasem po raz kolejny okazuje się, że w Unii Europejskiej są państwa równe i równiejsze. Jednym państwom stawia się coraz ostrzejsze warunki, nakłada się na nie coraz większe obowiązki oraz wymaga od nich coraz większych transferów, podczas gdy inne, najbogatsze państwa, zachowują szczególne ulgi. Taka polityka nie wzmacnia Unii Europejskiej, lecz podważa zaufanie obywateli do projektu europejskiego. Jeżeli będzie kontynuowana, może prowadzić do narastania sprzeciwu społecznego, wzrostu eurosceptycyzmu i w konsekwencji do dalszej dezintegracji Unii Europejskiej.
Szczególnie ważny jest kontekst rolnictwa. W ostatnich miesiącach coraz częściej pojawiają się informacje o konieczności zwiększenia finansowania wspólnej polityki rolnej po 2027 r. Rolnicy w Polsce i w innych państwach członkowskich oczekują stabilności, przewidywalności i realnego wsparcia dochodów. Jednocześnie rolnictwo obciążane jest coraz większą liczbą wymogów środowiskowych, klimatycznych, biurokratycznych i administracyjnych. Jeżeli Unia Europejska chce utrzymać bezpieczeństwo żywnościowe, produkcję rolną i żywotność obszarów wiejskich, nie może finansowania rolnictwa uzależniać od nowych podatków ukrywanych pod nazwą zasobów własnych ani od mechanizmów politycznego uznania Komisji Europejskiej.
Polscy rolnicy nie mogą zostać postawieni przed fałszywą alternatywą: albo zgodzimy się na nowe europejskie podatki i większą centralizację budżetu UE, albo nie będzie pieniędzy na rolnictwo. Najpierw należy uczciwie odpowiedzieć na pytanie, dlaczego utrzymywane są rabaty dla najbogatszych państw członkowskich, dlaczego Komisja Europejska chce zwiększać własną kontrolę nad środkami publicznymi i czy Polska ma jakiekolwiek gwarancje, że pieniądze przekazywane do Brukseli wrócą do polskich obywateli, rolników, samorządów i przedsiębiorców na jasnych, sprawiedliwych i nieuznaniowych zasadach.
W związku z powyższym proszę Pana Premiera o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie jest oficjalne stanowisko rządu RP wobec propozycji ustanawiania nowych zasobów własnych Unii Europejskiej w kolejnej perspektywie finansowej?
2. Czy rząd RP popiera tworzenie nowych danin, opłat, podatków lub mechanizmów dochodowych, które zwiększałyby bezpośrednio lub pośrednio wpływy budżetu Unii Europejskiej kosztem państw członkowskich, obywateli lub przedsiębiorców?
3. Czy rząd RP zgadza się na to, aby coraz większa część pieniędzy pochodzących z podatków i danin publicznych była przekazywana do budżetu UE, a następnie dzielona przez Komisję Europejską według kryteriów ustalanych na poziomie unijnym?
4. Czy rząd RP widzi ryzyko, że zwiększenie zasobów własnych UE doprowadzi do dalszego ograniczenia suwerenności fiskalnej państw członkowskich, w tym Polski?
5. Czy rząd RP sprzeciwia się mechanizmowi, w którym środki należne państwom członkowskim mogą być opóźniane, blokowane lub warunkowane ocenami politycznymi Komisji Europejskiej?
6. Czy rząd RP zamierza domagać się gwarancji, że ewentualne środki przekazywane do budżetu UE nie będą mogły być arbitralnie blokowane wobec Polski z powodów politycznych lub ideologicznych?
7. Czy rząd RP popiera utrzymanie obecnych rabatów składkowych dla najbogatszych państw członkowskich, takich jak Niemcy, Niderlandy, Szwecja, Austria i Dania?
8. Jeżeli rząd RP nie popiera utrzymania tych rabatów, jakie konkretne działania podjął lub zamierza podjąć w Radzie Europejskiej, Radzie UE oraz w negocjacjach wieloletnich ram finansowych, aby doprowadzić do ich likwidacji?
9. Czy rząd RP stoi na stanowisku, że zanim Unia Europejska zacznie szukać nowych źródeł dochodów, powinna w pierwszej kolejności zlikwidować specjalne ulgi dla najbogatszych państw członkowskich?
10. Jaką kwotę, według szacunków rządu RP, stanowią łącznie rabaty składkowe dla najbogatszych państw UE w całej obecnej perspektywie finansowej 2021–2027?
11. Ile dodatkowych środków mogłoby zasilić budżet UE lub zmniejszyć obciążenia pozostałych państw członkowskich, gdyby rabaty dla najbogatszych państw zostały zniesione?
12. Czy rząd RP przygotował analizę wpływu likwidacji rabatów składkowych dla najbogatszych państw na sytuację Polski jako płatnika i beneficjenta budżetu UE?
13. Czy rząd RP uważa za sprawiedliwe, że państwa należące do najbogatszych gospodarek UE korzystają ze specjalnych korekt składkowych, podczas gdy od pozostałych państw oczekuje się zgody na nowe obciążenia finansowe?
14. Czy rząd RP uważa, że utrzymywanie zasady „równi i równiejsi” w finansowaniu UE wzmacnia, czy osłabia spójność Unii Europejskiej?
15. Czy rząd RP dostrzega ryzyko, że kontynuowanie systemu ulg dla najbogatszych państw przy jednoczesnym nakładaniu nowych obciążeń na obywateli i przedsiębiorców może prowadzić do wzrostu sprzeciwu społecznego wobec Unii Europejskiej?
16. Jakie jest stanowisko rządu RP wobec propozycji zwiększenia finansowania wspólnej polityki rolnej po 2027 r.?
17. Czy rząd RP uważa, że zwiększenie finansowania WPR powinno odbywać się poprzez nowe zasoby własne UE, czy raczej poprzez uczciwszy podział obecnych obciążeń, w tym likwidację rabatów dla najbogatszych państw?
18. Czy rząd RP gwarantuje, że nie poprze rozwiązań, w których polscy rolnicy otrzymają obietnicę większych środków na WPR w zamian za zgodę na nowe unijne podatki, opłaty lub centralizację decyzji budżetowych w rękach Komisji Europejskiej?
19. Czy rząd RP sprzeciwia się włączaniu finansowania rolnictwa do szerszych planów krajowych, w których środki na WPR mogłyby konkurować z innymi celami polityki UE, takimi jak obronność, transformacja energetyczna, migracja, konkurencyjność czy polityka klimatyczna?
20. Czy rząd RP będzie domagał się utrzymania odrębnej, stabilnej i jasno wydzielonej koperty finansowej na wspólną politykę rolną?
21. Czy rząd RP zgadza się z tezą, że środki na rolnictwo powinny być przewidywalne i nie powinny być uzależniane od politycznych ocen Komisji Europejskiej?
22. Czy rząd RP przygotował analizę wpływu nowych zasobów własnych UE na polskie gospodarstwa rolne, ceny energii, koszty produkcji, ceny nawozów, transport, przemysł rolno-spożywczy i konkurencyjność polskiej żywności?
23. Czy rząd RP oszacował, jaki koszt dla polskich obywateli, przedsiębiorstw i rolników mogłyby mieć nowe unijne dochody oparte o ETS, CBAM, opłaty środowiskowe, daniny od dużych firm lub inne mechanizmy proponowane jako zasoby własne UE?
24. Czy rząd RP przedstawi Sejmowi pełną informację o stanowisku Polski w negocjacjach dotyczących przyszłych wieloletnich ram finansowych UE oraz nowych zasobów własnych?
25. Czy rząd RP zobowiąże się, że nie poprze żadnego rozwiązania zwiększającego obciążenia fiskalne obywateli i przedsiębiorców bez uprzedniego przedstawienia Sejmowi szczegółowych skutków finansowych dla Polski?
26. Czy rząd RP uważa, że Komisja Europejska powinna otrzymywać coraz większą swobodę w decydowaniu o wydatkowaniu pieniędzy pochodzących z podatków państw członkowskich?
27. Czy rząd RP podejmie działania na rzecz ograniczenia uznaniowości Komisji Europejskiej w blokowaniu lub opóźnianiu wypłat środków dla państw członkowskich?
28. Czy rząd RP zgadza się z opinią, że dalsza centralizacja dochodów i wydatków UE bez realnej równości państw członkowskich może prowadzić do osłabienia zaufania do Unii Europejskiej?
29. Czy rząd RP zamierza budować koalicję państw sprzeciwiających się zarówno nowym podatkom unijnym, jak i utrzymywaniu specjalnych rabatów dla najbogatszych państw?
30. Czy rząd RP przedstawi opinii publicznej jasne stanowisko, czy Polska zgadza się na nowe zasoby własne UE, czy też domaga się najpierw likwidacji uprzywilejowania najbogatszych państw członkowskich?
Wnoszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania w sposób szczegółowy, z podaniem stanowiska rządu RP, analiz finansowych oraz informacji o działaniach podejmowanych przez przedstawicieli Rzeczypospolitej Polskiej w instytucjach Unii Europejskiej.