w sprawie systemowych barier w organizacji staży uczniowskich i praktycznej nauki zawodu w szkolnictwie zawodowym, ze szczególnym uwzględnieniem kierunków specjalistycznych oraz projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz
Warszawa, 03-06-2026
Szanowna Pani Posłanko,
odpowiadając na interpelację w sprawie systemowych barier w organizacji staży uczniowskich i praktycznej nauki zawodu w szkolnictwie zawodowym, ze szczególnym uwzględnieniem kierunków specjalistycznych oraz projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej, przekazuję poniższe informacje. Jednocześnie uprzejmie informuję, że w zakresie pytania nr 2 i 4 otrzymaliśmy wkład do odpowiedzi z Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej.
Ad 1. Czy Ministerstwo Edukacji posiada lub prowadzi analizy dotyczące skali problemów szkół zawodowych, techników i szkół branżowych w organizacji staży uczniowskich oraz praktycznej nauki zawodu, szczególnie w przypadku kierunków specjalistycznych o ograniczonej bazie pracodawców?
Ministerstwo Edukacji Narodowej nie otrzymuje sygnałów, które dotyczyłyby problemów szkół zawodowych prowadzących kształcenie zawodowe w organizacji praktycznej nauki zawodu czy stażu uczniowskich w projektach współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej.
Ad 2. Czy ministerstwo identyfikuje najczęstsze bariery po stronie pracodawców i instytucji publicznych odmawiających przyjęcia uczniów na staże, w szczególności bariery formalne, organizacyjne, kadrowe, odpowiedzialnościowe oraz związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej?
W perspektywie finansowej Unii Europejskiej na lata 2021–2027 staże uczniowskie są wdrażane w regionalnych programach zarządzanych przez Urzędy Marszałkowskie. Minister właściwy ds. rozwoju regionalnego stworzył warunki do tego, by realizacja projektów współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus wiązała się jedynie z niezbędnymi dla ochrony środków publicznych obowiązkami beneficjentów, a projekty były prowadzone z najwyższą starannością. Zgodnie z obowiązującymi Wytycznymi dotyczącymi realizacji projektów z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w programach regionalnych na lata 2021–2027, Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem zapewnia, że „(…) staże uczniowskie, w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, są realizowane z zachowaniem najwyższych standardów jakości, na zasadach określonych w tej ustawie. Mają one ułatwiać uzyskanie doświadczenia oraz nabywanie umiejętności praktycznych niezbędnych do wykonywania pracy w zawodzie i są obowiązkowo rozliczane z wykorzystaniem stawki jednostkowej (…).”
Z punktu widzenia funduszy europejskich, zwrócono szczególną uwagę, aby nie nakładać na podmioty przyjmujące uczniów na staż żadnych dodatkowych obowiązków związanych z realizacją staży poza tymi określonymi w ustawie – Prawo oświatowe. Dodatkowo, w celu ułatwienia rozliczania staży, wprowadzono stawkę jednostkową. Oznacza to, że beneficjent otrzymuje dofinansowanie za przeprowadzone godziny stażu, a dodatkowo nie musi już rozliczać się na podstawie faktycznie poniesionych kosztów, tj. w oparciu o dokumenty księgowe.
Stawka jednostkowa stażu uczniowskiego obejmuje niezbędne koszty związane z organizacją i prowadzeniem stażu uczniowskiego, a dodatkowo pozwala na daleko idące uproszczenie w realizacji projektów, umożliwiając rozliczanie projektu nie w oparciu o wspomniane dokumenty księgowe, ale w oparciu o dostarczone produkty (liczba zrealizowanych godzin stażu) na podstawie ustalonych dokumentów, tj. umowy stażowej oraz listy obecności stażysty lub wydruków z systemu elektronicznego potwierdzających obecność stażysty na stażu uczniowskim oraz odbytą liczbę godzin stażu.
Jednocześnie, uprzejmie informuję, że do MFiPR, które pełni rolę Instytucji Koordynującej wykorzystanie funduszy europejskich, nie wpłynęły żadne skargi, zastrzeżenia ani zgłoszenia wskazujące na to, że obowiązujące procedury związane z dofinansowaniem europejskim w jakikolwiek sposób ograniczają możliwość realizacji staży uczniowskich.
Ad 3. Czy planowane jest przygotowanie ogólnopolskich rozwiązań, wytycznych lub mechanizmów wsparcia dla szkół w pozyskiwaniu miejsc stażowych, w tym poprzez większe zaangażowanie jednostek publicznych, spółek komunalnych, laboratoriów, podmiotów leczniczych, instytucji środowiskowych i przedsiębiorców?
i
Ad 5. Czy ministerstwo planuje wypracowanie systemu zachęt, rekomendacji lub standardów współpracy pomiędzy szkołami zawodowymi, samorządami, instytucjami publicznymi i pracodawcami, aby zwiększyć dostępność miejsc stażowych i zapewnić uczniom realną możliwość zdobywania doświadczenia zawodowego?
Ustawa – Prawo oświatowe[1] odzwierciedla kluczową rolę pracodawców w kształceniu zawodowym. Zgodnie z art. 3 ww. ustawy, system oświaty w zakresie kształcenia zawodowego wspierają także pracodawcy, organizacje pracodawców, samorządy gospodarcze lub inne organizacje gospodarcze, stowarzyszenia lub samorządy zawodowe, sektorowe rady do spraw kompetencji oraz Rada Programowa do spraw kompetencji.
Ponadto, zgodnie z art. 68 ust. 7 ustawy, dyrektorzy szkół prowadzących kształcenie zawodowe są ustawowo zobowiązani do nawiązania współpracy z pracodawcami. Dyrektor szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe, przed wprowadzeniem nowego zawodu do kształcenia w szkole, powinien nawiązać współpracę z pracodawcą właściwym dla zawodu lub branży, do której przyporządkowany jest dany zawód. Współpraca ta może polegać m.in. na tworzeniu klas patronackich, realizacji kształcenia zawodowego, w tym praktycznej nauki zawodu czy wyposażeniu warsztatów lub pracowni szkolnych.
Ponadto, w celu poprawy praktycznych umiejętności uczniów szkół prowadzących kształcenie zawodowe podejmowane są działania systemowe, w szczególności poprzez wdrożenie branżowych centrów umiejętności (BCU).
Na mocy ustawy z dnia 30 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw[2] do systemu oświaty wprowadzono branżowe centra umiejętności (BCU) – nowoczesne, zaawansowane technologicznie placówki kształcenia, szkolenia i egzaminowania o zasięgu ogólnopolskim, ściśle współpracujące z organizacjami branżowymi i pracodawcami.
Działalność BCU jest ukierunkowana bezpośrednio na rozwój praktycznych umiejętności uczniów poprzez m.in. wsparcie szkół w organizacji kształcenia zawodowego, w tym praktycznej nauki zawodu, obejmujący m. in. dostęp do nowoczesnej infrastruktury dydaktycznej i technologii stosowanych w danej branży.
Jednym z kluczowych działań podjętych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w zakresie rozwoju kształcenia zawodowego, w szczególności wzmocnienia systemu dualnego kształcenia zawodowego jest podjęcie dialogu i współpracy z organizacjami branżowymi, w tym z przedstawicielami samorządu gospodarczego w ramach realizowanego od 2024 r. projektu pn. „Porozumienie branżowe na rzecz kształcenia i szkolenia zawodowego. Zwiększenie udziału przedstawicieli i przedstawicielek branż w rozwoju kształcenia zawodowego i uczenia się w miejscu pracy”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.
W trakcie rozmów z przedstawicielami branż poruszane są m.in. kwestie dotyczące organizacji kształcenia w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe, w tym kwestie dotyczące możliwości zwiększenia dostępu do kształcenia w rzeczywistych warunkach pracy uczniom techników (praktyczna nauka zawodu i staże uczniowskie) oraz delegowania pracowników firm do pracy w szkole.
Efektem dotychczasowych spotkań z przedstawicielami branż są m.in. zmiany w zakresie oferty kształcenia zawodowego. Od września 2026 r. szkoły będą mogły rozpocząć kształcenie w 11 nowych zawodach.
Dodatkowo, na podstawie Zarządzenia Ministra Edukacji z dnia 16 czerwca 2025 r. został powołany Krajowy zespół konsultantów branżowych do spraw zawodów i kwalifikacji właściwych dla zawodów szkolnictwa branżowego. Zespół jest organem pomocniczym ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Celem zespołu jest udział w tworzeniu, konsultowaniu i opiniowaniu rozwiązań organizacyjno-prawnych ukierunkowanych na dostosowanie szkolnictwa branżowego do potrzeb polskiej gospodarki oraz wyzwań współczesnego rynku pracy, w szczególności poprzez aktywną współpracę z pracodawcami.
Ad 4. Czy ministerstwo rozważa uproszczenie procedur oraz ograniczenie obciążeń formalnych dla podmiotów przyjmujących uczniów na staże w ramach projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej, tak aby udział w takich projektach nie był postrzegany jako nadmierne ryzyko administracyjne?
Projekty współfinansowane z funduszy europejskich nie nakładają na podmioty przyjmujące uczniów na staż wymagań wykraczających poza niezbędne minimum gwarantujące prawidłowe wydatkowanie środków publicznych, a wprowadzenie uproszczonego rozliczania wydatków w postaci stawki jednostkowej dodatkowo zmniejsza obciążenia administracyjne dla beneficjentów. Należy również wskazać, że do MFiPR nie wpłynęły żadne konkretne postulaty wskazujące na to, że obowiązujące zasady są nadmierne i w sposób nieproporcjonalny obciążają pracodawców oraz zniechęcają ich do przyjmowania uczniów na staże.
Niemniej, MFiPR skontaktuje się z Instytucją Zarządzającą programem regionalnym w województwie dolnośląskim, w ramach którego realizowany jest projekt „Akademia Zawodowców”, w celu uzyskania konkretnych przykładów zasad związanych z realizacją projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej, które utrudniają pozyskanie miejsc stażowych. Po przeanalizowaniu tych przykładów – jeśli zajdzie taka potrzeba i będzie to możliwe – wprowadzone zostaną niezbędne zmiany w zasadach finansowania staży z funduszy europejskich.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043, z późn. zm.)
[2] Dz. U. poz. 2005