w sprawie uzyskania informacji o analizach prowadzonych przez rząd oraz o założeniach negocjacyjnych przyjmowanych przez stronę polską w odniesieniu do przyszłego budżetu Unii Europejskiej
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 10-06-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 17131 Pana Posła Andrzeja Śliwki w sprawie uzyskania informacji o analizach prowadzonych przez rząd oraz o założeniach negocjacyjnych przyjmowanych przez stronę polską w odniesieniu do przyszłego budżetu Unii Europejskiej, uprzejmie przekazuję odpowiedzi na pytania.
Odpowiedź na pytanie 1, 2, 3, 8.
Szacunki dotyczące przyszłej pozycji netto Polski zależą od szeregu zmiennych makroekonomicznych, które pozostają trudne do jednoznacznego określenia. Dotyczy to w szczególności przyszłego tempa wzrostu gospodarczego państw członkowskich, inflacji, kursów walutowych, kształtu nowych zasobów własnych UE, warunków finansowania zobowiązań związanych z instrumentem NextGenerationEU, a także stopnia uczestnictwa polskich podmiotów w instrumentach zarządzanych centralnie przez Komisję Europejską, w przypadku których dystrybucja środków odbywa się w trybie konkursowym. Wieloletnie Ramy Finansowe (WRF) UE na lata 2028-2034 są w dalszym ciągu na etapie negocjacji. W związku z dynamicznym charakterem negocjacji, zmiennością parametrów ekonomicznych oraz koniecznością zapewnienia skutecznej ochrony interesów negocjacyjnych Rzeczypospolitej Polskiej, analizy mają formę opracowań wewnętrznych o charakterze roboczym i nie są przewidziane do udostępnienia publicznego. Służą one wymianie poglądów i uzgadnianiu stanowiska. Rząd RP konsekwentnie dąży do wypracowania rozwiązań adekwatnych do rozwoju społeczno-gospodarczego Polski i zapewniających sprawiedliwe i proporcjonalne traktowanie państw członkowskich znajdujących się na zbliżonym poziomie rozwoju. Dlatego istotnym punktem odniesienia pozostaje relatywny poziom PKB per capita Polski liczony według parytetu siły nabywczej, wynoszący obecnie około 81% średniej UE.
Odpowiedź na pytanie 4.
Obecnie (tj. w uchwalonym budżecie UE na 2026 r.) udział Polski w DNB UE wynosi 4,91%.
Odpowiedź na pytanie 5.
Zasoby własne UE zmniejszają wpłaty z budżetów krajowych oparte na DNB. KE proponuje wprowadzenie pięciu nowych zasobów własnych:
1) ETS (unijny system handlu uprawnieniami do emisji, ang. Emissions Trading System) – propozycja zakłada przekazywanie do wspólnego budżetu 30% dochodów z aukcji uprawnień do emisji CO2.
2) CBAM (mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2, ang. Carbon Border Adjustment Mechanism) – propozycja nakładająca opłaty za emisję CO2 na import określonych towarów z państw nieobjętych EU ETS lub powiązanym systemem (de facto spoza EOG+EFTA). KE proponuje przekazywanie do budżetu UE 75% wpływów ze sprzedaży certyfikatów CBAM.
3) E-odpady (ang. e-waste) – opłata naliczana od ilości niezebranego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. KE proponuje opłatę w wysokości 2 EUR za kilogram niezebranych odpadów, podlegającą corocznej aktualizacji o poziom inflacji.
4) TEDOR (ang. Tobacco Excise Duty Own Resource) – zasób własny oparty na podatku akcyzowym od wyrobów tytoniowych i substytutów tych wyrobów – KE proponuje przekazywanie do UE 15% dochodów pochodzących ze stosowania, określonych na poziomie UE, stawek minimalnych, mających zastosowanie do każdego państwa członkowskiego, w odniesieniu do ilości wyrobów tytoniowych i substytucyjnych wyrobów tytoniowych dopuszczonych do konsumpcji zgodnie z dyrektywą 2011/64/UE w wersji obecnej lub przekształconej.
5) CORE (ang. Corporate Resource for Europe) – zasób własny oparty na wkładzie od przedsiębiorstw. Ma mieć zastosowanie do przedsiębiorstw będących rezydentami dla celów podatkowych w UE oraz do stałych zakładów podmiotów będących rezydentami podatkowymi w państwie trzecim, których roczne przychody netto ze sprzedaży przekraczają 100 mln EUR.
Dodatkowo KE proponuje następujące zmiany w dotychczasowych zasobach własnych:
1) W zakresie wpłaty obliczanej na podstawie masy odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych niepoddanych recyklingowi – zwiększenie stawki poboru z 0,8 EUR/kg do 1 EUR/kg. Ponadto, stawka ma być corocznie aktualizowana o poziom inflacji.
2) Obniżenie kosztów poboru tradycyjnych zasobów własnych (TZW) z 25% do 10%. Dodatkowo kwoty związane z handlem elektronicznym, ustanowione na podstawie unijnego kodeksu celnego (tzw. opłata manipulacyjna od małych przesyłek w ecommerce, handling fee), należą do kategorii TZW, a więc będą stanowić element składki. Kwoty TZW mają zostać również zasilone przez planowane zniesienie zwolnienia z cła towarów w przesyłkach o niewielkiej wartości, tj. o wartości rzeczywistej nieprzekraczającej kwoty 150 EUR.
3) W zakresie zasobu własnego pochodzącego z podatku VAT – rezygnacja z tzw. cappingu polegającego na ograniczeniu podstawy zasobu własnego VAT do wysokości 50% podstawy zasobu własnego DNB.
4) Eliminacja mechanizmów korekcyjnych (rabatów) redukujących wpłaty z tytułu DNB, przyznanych na lata 2021-2027 Austrii, Danii, Niderlandom, Niemcom i Szwecji. Dodatkowo budżet UE zostanie zasilony wpływami z opłaty za wjazd do UE w ramach systemu ETIAS (Europejski System Informacji i Zezwoleń na Podróż). Zasada jedności budżetu oznacza, że wszystkie dochody i wydatki Unii Europejskiej są ujmowane w jednym, spójnym budżecie, a nie w wielu odrębnych funduszach. Natomiast zasada uniwersalności budżetu wskazuje, że wszystkie dochody budżetowe są gromadzone łącznie i nie są bezpośrednio przypisywane do konkretnych pozycji wydatkowych. W praktyce oznacza to, że dochody, w tym środki przeznaczone na spłatę zobowiązań związanych z NextGenerationEU, są włączane do ogólnego budżetu UE. Polska jest otwarta na dyskusję o wprowadzeniu nowych zasobów własnych, ale pod szeregiem warunków, które powinny być spełnione jednocześnie. Nowe dochody powinny zapewniać tzw. „świeże“ środki, które do tej pory nie stanowiły dochodów budżetów p.cz. Istotne jest także, aby nowe propozycje oraz zmiany dokonywane w już istniejących źródłach dochodów nie obciążały nadmiernie mniej zamożnych państw członkowskich Polska sprzeciwia się ponowionej przez KE propozycji utworzenia zasobu własnego opartego na dochodach z systemu EU ETS. Polska pozytywnie ocenia ponowioną propozycję KE co do zasilania budżetu UE częścią środków uzyskiwanych ze sprzedaży certyfikatów CBAM. Z zainteresowaniem przyjmujemy propozycję, zasobu własnego CORE. Obecna propozycja KE wymaga jednak ograniczenia do największych przedsiębiorstw. Mamy uwagi do propozycji utworzenia nowego zasobu własnego obliczanego na podstawie danych statystycznych od ilości niezebranego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (e-odpady) oraz wobec propozycji zasobu własnego opartego na podatku akcyzowym od wyrobów tytoniowych i substytutów tych wyrobów (TEDOR). Rząd popiera wprowadzanie dodatkowych dochodów dla budżetu UE, takich jak ujęta we wniosku opłata manipulacyjna pobierana od małych paczek w handlu elektronicznym. Rząd pozytywnie ocenia eliminację rabatów przyznanych Austrii, Danii, Niderlandom, Niemcom i Szwecji.
Odpowiedź na pytanie 6. i 7.
KE szacuje dochody z pięciu nowych zasobów własnych oraz zmian wprowadzanych w aktualnym systemie na ok. 58,2 mld EUR rocznie w latach 2028-2034 w cenach stałych z 2025 r. Można oszacować, że w przypadku wprowadzenia wszystkich zaproponowanych przez KE zmian, oczekiwany średnioroczny udział Polski w finansowaniu budżetu UE w okresie 2028-2034 wyniesie 5,94%. Szacunki te ulegną zmianom, w wyniku decyzji podjętych przez Radę Europejską o tym czy i jakie nowe źródła finansowania budżetu UE będą wprowadzane. Następnie państwa członkowskie podejmą decyzję o bazach/podstawach wyliczenia, wysokości stawek poboru oraz ew. przyznania mechanizmów korekcyjnych. Dopiero wtedy będzie możliwe oszacowanie wpływu uzgodnionych rozwiązań na wysokość składek poszczególnych państw członkowskich Unii Europejskiej.
Odpowiedź na pytanie 9.
Z punktu widzenia prawa UE decyzja w sprawie zasobów własnych obowiązuje do czasu jej zastąpienia nową decyzją, która może mieć również skutek wsteczny, chyba, że przepisy stanowią inaczej tzn. wprowadzają datę końcową obowiązywania mechanizmów finansowania budżetu UE.
Odpowiedź na pytanie 10.
W przypadku Polski koperta narodowa w WRF 2028-2034 odnotowała wzrost o 4,3 mld euro (w cenach bieżących) względem poprzedniej perspektywy[1] – z 108,3 mld euro na 112,6 mld euro. Ostateczne wyniki negocjacji WRF zostaną przedstawione po zakończeniu procesu negocjacji.
Odpowiedź na pytanie 11.
Tak sformułowany warunek mógłby nadmiernie ograniczać pole negocjacyjne Polski. Rząd będzie dążył do wypracowania zrównoważonego pakietu finansowego, uwzględniającego poziom rozwoju Polski na tle innych państw członkowskich oraz zasadę sprawiedliwego podziału obciążeń i korzyści wynikających z budżetu UE.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu
[1] Porównano alokację Wspólnej Polityki Rolnej, funduszy polityki spójności, Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury oraz Funduszu Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021-2027 z alokacją wskazaną przez Komisję Europejską dla części General Allocation na lata 2028-2034.