Interpelacja nr 17140

do ministra zdrowia

w sprawie wdrożenia strategicznego programu "Banki krwi i osocza 2.0" - budowy polskiej suwerenności lekowej, modernizacji systemowej RCKiK oraz pokonania barier technologicznych i demograficznych w krwiodawstwie

Zgłaszający: Patryk Wicher, Andrzej Adamczyk, Anna Pieczarka, Władysław Kurowski, Anna Paluch, Mariusz Krystian, Józefa Szczurek-Żelazko, Tadeusz Chrzan

Data wpływu: 13-05-2026

Szanowna Pani Minister,

bezpieczeństwo zdrowotne Polaków w zakresie dostępu do krwi i leków osoczopochodnych to fundament suwerenności państwa. Na forum Parlamentarnego Zespołu ds. Wspierania Honorowych Dawców Krwi i Polskiego Czerwonego Krzyża oraz Promocji Krwiodawstwa, Dawstwa Szpiku Kostnego i Transplantologii w dyskusji pojawiła się koncepcja „Banki krwi i osocza 2.0“. Jest to kierunek ambitny i racjonalny, choć wymagający od administracji rządowej szczególnej determinacji oraz merytorycznej odwagi.

Obecny system, oparty na modelu „sprzedaży“ preparatów przez RCKiK szpitalom jest anachronizmem. Postulujemy przejście na pełne finansowanie centrów z budżetu państwa, co pozwoli im skupić się na misji merytorycznej: zabezpieczeniu krwi, promocji dawstwa szpiku i edukacji z zakresu pierwszej pomocy. Jednak kluczowym wyzwaniem pozostaje budowa narodowego frakcjonatora osocza. Polska, jako jeden z największych krajów UE, nie może pozostawać jedynie eksporterem surowca i importerem niezwykle drogich leków.

Mamy pełną świadomość ryzyk, takich jak: konieczność zapewnienia odpowiedniego wolumenu osocza (ekonomia skali), transfer skomplikowanych technologii, bariery regulacyjne UE czy niekorzystne trendy demograficzne. Uważamy jednak, że te trudności nie mogą być powodem do zaniechania działań, lecz muszą stać się przedmiotem intensywnych prac merytorycznych. Inwestycja w suwerenność lekową to racjonalna odpowiedź na niestabilność globalnych łańcuchów dostaw.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Strategia zwiększenia poboru osocza: Budowa frakcjonatora wymaga stabilnego dostępu do surowca. Jakie konkretne działania podejmie ministerstwo, aby radykalnie zwiększyć liczbę donacji osocza (plazmaferezy) i czy jest planowane wprowadzenie nowoczesnych narzędzi (np. grywalizacja, aplikacje mobilne), aby dotrzeć do młodszych pokoleń dawców?
2. Transfer technologii i partnerstwa: Polska nie posiada własnego know-how w zakresie frakcjonowania na skalę przemysłową. Czy resort analizuje model partnerstwa strategicznego (joint-venture) z globalnymi liderami technologicznymi, który zapewniłby realny transfer wiedzy i certyfikację procesów, a nie tylko zakup gotowej linii produkcyjnej?
3. Model finansowania a prawo UE: Czy trwają analizy prawne dotyczące zmiany modelu finansowania RCKiK na dotację podmiotową z budżetu państwa w taki sposób, aby był on w pełni zgodny z unijnymi przepisami o pomocy publicznej (np. w formule Usług w Ogólnym Interesie Gospodarczym)?
4. Zarządzanie okresem przejściowym: Proces budowy i walidacji fabryki trwa od 5 do 8 lat. Jak w tym czasie ministerstwo zamierza optymalizować umowy na przetwarzanie usługowe polskiego osocza za granicą, aby maksymalnie obniżyć koszty zakupu leków dla polskich pacjentów do czasu uruchomienia rodzimej produkcji?
5. Profilaktyka jako inwestycja: Czy ministerstwo uznaje za racjonalne i możliwe do wdrożenia rozwiązanie polegające na oferowaniu Honorowym Dawcom Krwi rozszerzonych, bezpłatnych pakietów badań profilaktycznych, co stanowiłoby wymierną korzyść dla dawcy i skuteczne narzędzie wczesnej diagnostyki chorób cywilizacyjnych w skali kraju?

Realizacja koncepcji „Banki krwi i osocza 2.0“ wymaga odejścia od doraźnych działań na rzecz wieloletniej strategii państwowej. Wierzę, że przy odpowiedniej determinacji i merytorycznym dialogu Polska może stać się liderem bezpieczeństwa krwiolecznictwa w regionie.