do ministra klimatu i środowiska
w sprawie ekonomicznej zasadności utrzymywania nadleśnictw PGL Lasów Państwowych o trwale niskim wolumenie pozyskania drewna finansowanych z Funduszu Leśnego
Zgłaszający: Klaudia Jachira, Małgorzata Tracz
Data wpływu: 15-05-2026
Szanowna Pani Ministro,
Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe zatrudnia ponad 25 000 pracowników w 429 nadleśnictwach, finansując swoją działalność przede wszystkim ze sprzedaży drewna. Podstawą samofinansowania systemu jest zasada, zgodnie z którą jednostki osiągające wyższy wolumen pozyskania i sprzedaży drewna zasilają - za pośrednictwem Funduszu Leśnego - te nadleśnictwa, których wyniki gospodarcze nie pozwalają na pokrycie własnych kosztów operacyjnych. Odpisy na Fundusz Leśny w 2023 roku wyniosły łącznie 2 979 mln zł, a stan funduszu na koniec roku sięgnął 3 225 mln zł.
Najwyższa Izba Kontroli w raporcie z 2024 roku (nr ewid. 8/2025/P/24/078/LOP), obejmującym m.in. Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Krośnie, stwierdziła, że system wyrównywania niedoborów jest „nie w pełni racjonalny”, a ewidencja księgowa nadleśnictw „uniemożliwiała rzetelną ocenę, na ile planowane niedobory w rzeczywistości wystąpiły”. Środki z Funduszu Leśnego trafiały zatem do jednostek o niskich wynikach bez możliwości weryfikacji zasadności tych wypłat. NIK odnotowała ponadto, że w latach 2021-2023 czynniki wewnętrzne skutkowały obniżeniem zysku LP łącznie o 1 738,3 mln zł, a na wynagrodzenia w PGL LP wydatkowano w 2023 r. ponad 3 382 mln zł - o ponad 940 mln zł więcej niż w roku 2020.
Zgodnie ze sprawozdaniem finansowo-gospodarczym PGL LP za rok 2023 przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w Lasach Państwowych wyniosło 10 926,60 zł - w tym w Służbie Leśnej 11 665,70 zł, a na stanowiskach administracyjnych poza Służbą Leśną 8 920,90 zł. Przeciętny koszt utrzymania jednego pracownika Służby Leśnej w nadleśnictwie wyniósł w 2023 r. 221 000 zł rocznie. NIK potwierdziła, że wynagrodzenia w LP były w 2022 r. wyższe od wynagrodzeń w sektorze publicznym o 43,3%, a w 2023 r. o 25,1%. Każde z wymienionych niżej nadleśnictw utrzymuje pełną strukturę administracyjną - nadleśniczego, zastępców, inżynierów nadzoru, dział finansowo-księgowy, specjalistów Służby Leśnej i posterunek Straży Leśnej - szacunkowo 50-70 etatów.
Spośród 27 nadleśnictw w przypadku RDLP w Krośnie planowane łączne pozyskanie drewna na rok 2026 wynosi 1 924 tys. m3 - o niemal 100 tys. m3 mniej niż w 2022 roku i o 31,6 tys. m3 mniej niż planowano rok wcześniej. Trend spadkowy jest trwały i wynika z uwarunkowań przyrodniczych, struktury wiekowej i zasobności drzewostanów oraz warunków siedliskowych charakterystycznych dla tego rejonu. Szczególnie niski wolumen pozyskania od lat wykazują cztery nadleśnictwa bieszczadzkie - Stuposiany, Cisna, Baligród i Lutowiska - z których każde utrzymuje pełną, kosztowną strukturę organizacyjną niezależnie od uzyskiwanych wyników produkcyjnych.
Warto podkreślić, że obecność form ochrony przyrody na terenie danej gminy przekłada się wprost na wymierne korzyści finansowe dla samorządów. Subwencja ekologiczna, wprowadzona ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, podpisaną przez prezydenta RP w październiku 2024 roku, oznacza dla gminy Lutowiska ponad 16,6 mln zł rocznie - kwota ta została podana przez wiceministra klimatu i środowiska Mikołaja Dorożałę w wywiadzie dla PAP z dnia 24 lipca 2024 r. i jest niezależnie potwierdzona przez arkusz kalkulacyjny opublikowany przez Ministerstwo Finansów w trakcie konsultacji projektu ustawy. Stawka subwencji ekologicznej wynosi 310 zł za hektar rezerwatu przyrody i 620 zł za hektar parku narodowego. Każdy nowy rezerwat o powierzchni 1 000 ha przynosi gminie 310 000 zł stałego, corocznego dochodu - bez żadnych kosztów administracyjnych po stronie samorządu. Dla porównania, podatek leśny odprowadzany przez Lasy Państwowe do gmin wynosi w 2024 roku 72,03 zł za hektar lasu (dla lasów ochronnych stawka jest o 50% niższa - 36,02 zł/ha), co przy rozległych lasach ochronnych regionu bieszczadzkiego generuje dochód podatkowy dla gmin wielokrotnie niższy niż subwencja ekologiczna z tytułu form ochrony przyrody.
Zestawienie tych danych wskazuje na istotną niespójność systemową: Fundusz Leśny - zasilany przez rentowne nadleśnictwa innych regionów - pokrywa koszty administracyjne jednostek o trwale niskim wolumenie pozyskania, podczas gdy dla okolicznych gmin to nie gospodarka leśna, lecz właśnie obecność form ochrony przyrody stanowi główne, rosnące i przewidywalne źródło dochodów. Brakuje publicznej analizy, która zestawiałaby te dwa strumienie finansowe i oceniała zasadność utrzymywania obecnej struktury organizacyjnej.
W związku z powyższym, na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP, zwracam się do Pani Ministry z następującymi pytaniami:
1. Jakie kwoty z Funduszu Leśnego zostały przekazane w latach 2015-2024 Nadleśnictwom Stuposiany, Cisna, Baligród i Lutowiska - w ujęciu rocznym - oraz jaki był rzeczywisty (wykonany) wolumen pozyskania drewna przez każde z tych nadleśnictw w tym samym dziesięcioletnim okresie?
2. Czy dyrektor generalny Lasów Państwowych zlecił analizę ekonomiczną lub studium koncepcyjne reorganizacji tych nadleśnictw, przewidziane przepisami wewnętrznymi LP? Jeśli nie - jakie przesłanki uzasadniają wieloletnie finansowanie tych jednostek ze środków Funduszu Leśnego bez publicznej oceny zasadności ich odrębnego funkcjonowania?
3. Jakie działania ministerstwo planuje podjąć, aby zapewnić spójność między polityką ochrony przyrody a racjonalnym zarządzaniem strukturą organizacyjną LP - w szczególności w odniesieniu do nadleśnictw o trwale niskim wolumenie pozyskania drewna, których koszty administracyjne, finansowane z Funduszu Leśnego, są nieproporcjonalne do generowanych przychodów, a gminy z rozległymi formami ochrony przyrody osiągają z subwencji ekologicznej dochody wielokrotnie wyższe niż z podatku leśnego odprowadzanego przez te same nadleśnictwa?
4. Jaka jest wielkość kosztów zatrudnienia oraz średnie i mediany wynagrodzeń pracowników zatrudnionych odpowiednio w Nadleśnictwach Stuposiany, Cisna, Baligród i Lutowiska oraz w Bieszczadzkim Parku Narodowym - w podziale na kategorie stanowisk - za lata 2022, 2023 i 2024?
Z wyrazami szacunku
Klaudia Jachira
Podstawa prawna: art. 192-195 Regulaminu Sejmu RP (M.P. z 2022 r. poz. 990, z późn. zm.).
Źródła:
1. Sprawozdanie finansowo-gospodarcze PGL LP za rok 2023 - w tym dane o zatrudnieniu (25 799 etatów), wynagrodzeniach (10 926,60 zł/mc średnio; 11 665,70 zł/mc w Służbie Leśnej; koszt utrzymania pracownika SL: 221 tys. zł/rok) oraz odpisach na Fundusz Leśny (2 979 mln zł). Źródło: lasy.gov.pl oraz www.gov.pl/web/dglp/finanse-i-majatek
2. NIK, Informacja o wynikach kontroli: gospodarka majątkowa i finansowa Lasów Państwowych, nr ewid. 8/2025/P/24/078/LOP, 2024 r. - w tym dane o wysokości wynagrodzeń w LP vs. sektor publiczny (+43,3% w 2022 r., +25,1% w 2023 r.) oraz stwierdzenia o nieracjonalności systemu wyrownywania niedoborów. Źródło: nik.gov.pl/plik/id,31317,vp,34419.pdf
3. Dane o planowanym pozyskaniu drewna RDLP Krosno na 2026 r. (1 924 tys. m3; spadek o ok. 100 tys. m3 vs. 2022 r.): krosno.lasy.gov.pl
4. Subwencja ekologiczna dla gminy Lutowiska (16,6 mln zł rocznie): oświadczenie wiceministra M. Dorożały dla PAP, 24.07.2024 r. - powtórzone m.in. w: portalsamorzadowy.pl/finanse/1-5-mld-zl-rocznie-subwencji-ekologicznej... oraz energetyka24.com/klimat/wiadomosci/potezne-wsparcie-dla-samorzadow...; niezależnie potwierdzone przez arkusz MF: kp.org.pl/pl/inna-dzialalnosc/wiadomosci-kp/3501... Ustawa podpisana przez prezydenta RP w październiki 2024 r.: Dz. U. 2024 poz. 1572
5. Stawki podatku leśnego 2024 (72,03 zł/ha; 36,02 zł/ha dla lasów ochronnych): komunikat prezesa GUS z 20.10.2023 r. (M.P. 2023 poz. 1130); ustawa z 30 października 2002 r. o podatku leśnym; uchwała Rady Gminy Lutowiska w sprawie stawek podatkowych na 2024 r.: lutowiska.pl/podatki-i-oplaty-408
6. Stawki subwencji ekologicznej (310 zł/ha rezerwat; 620 zł/ha park narodowy; 93 zł/ha park krajobrazowy): wypowiedź wiceministra Dorożały, PAP 24.07.2024 r.; ustawa o dochodach JST, Dz. U. 2024 poz. 1572
7. Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1356, z późn. zm.), art. 32, 33, 57; rozporządzenie RM z 6 grudnia 1994 r. w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej w PGL LP, § 22–23