w sprawie działalności i gospodarki finansowej Instytutu Badań Edukacyjnych za lata 2022-2025 w świetle wystąpienia pokontrolnego NIK
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 27-07-2026
Szanowny Panie Pośle,
odpowiadając na postawione w interpelacji pytania, przekazuję poniższe wyjaśnienia.
Opublikowana treść wystąpienia pokontrolnego Najwyższej Izby Kontroli (NIK), dotyczącego działalności i gospodarki finansowej Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego (IBE PIB) w latach 2022-2025 (dostępna pod adresem https://www.nik.gov.pl/kontrole/S/25/002/KNO/), o której Pan wspomina, wyraźne wskazuje na różnice w zarządzaniu instytucją przez poprzednie i aktualne władze Instytutu. NIK rozdzielił odpowiedzialność poprzedniego kierownictwa IBE od działań obecnego, powołanego w styczniu 2024 roku.
Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są na stronie instytutu, pod adresem: https://www.ibe.edu.pl/pl/aktualnosci/3777-oswiadczenie-instytutu-badan-edukacyjnych-ws-raportu-nik.
Ministerstwo Edukacji Narodowej traktuje ustalenia Najwyższej Izby Kontroli dotyczące działalności i gospodarki finansowej IBE-PIB z pełną powagą.
Pragnę jednak zwrócić uwagę, że w wyniku zakończonej właśnie procedury ewaluacji jednostek naukowych IBE PIB otrzymał najwyższą możliwą kategorię, czyli „A+“. Zapewnia ona dostęp do największej dostępnej w polskim systemie finansowania badań naukowych alokacji środków budżetowych, co więcej taką kategorię w dyscyplinie pedagogika otrzymała tylko 1 placówka naukowa w Polsce – właśnie IBE PIB.
Zaświadcza także o skuteczności i efektywności działań reformatorskich podjętych przez obecne kierownictwo IBE PIB. Zaznaczam, że za czasu urzędowania poprzedniej dyrekcji Instytutu nie posiadał on żadnej kategorii naukowej, gdyż ówczesne kierownictwo IBE PIB zdawało sobie sprawę z niskiej jakości prac badawczych prowadzonych w tej jednostce i nie zdecydowało się nawet na udział w poprzedniej ewaluacji.
Jednocześnie należy podkreślić, że współpraca Ministerstwa Edukacji Narodowej z Instytutem Badań Edukacyjnych – Państwowym Instytutem Badawczym nie oznacza bezwarunkowego powierzania tej jednostce samodzielnego rozstrzygania o kierunkach reform systemu oświaty. Odpowiedzialność za politykę edukacyjną państwa ponosi minister edukacji, natomiast IBE-PIB pełni funkcję ekspercką, analityczną i badawczą.
Po ujawnieniu problemów dotyczących funkcjonowania IBE podjęto działania naprawcze, w tym analizę wydatków realizowanych w pionie cyfryzacji Instytutu. Już w lutym 2024 r. MEN informowało publicznie o audycie wydatków na cyfryzację edukacji oraz o wstępnych ustaleniach dotyczących projektów realizowanych przez poprzednie kierownictwo IBE.
Powierzanie IBE określonych zadań odbywa się z uwzględnieniem zakresu merytorycznego, doświadczenia eksperckiego oraz mechanizmów nadzoru ze strony ministerstwa. Zadania dotyczące podstaw programowych, transformacji cyfrowej edukacji, monitorowania zmian czy analiz regulacyjnych nie są realizowane w oderwaniu od nadzoru MEN, konsultacji z ekspertami zewnętrznymi oraz procedur projektowych.
W odniesieniu do pytań o analizy ryzyka ministerstwo może wskazać, że przy powierzaniu zadań brane są pod uwagę w szczególności: ryzyko organizacyjne, kadrowe, finansowe, reputacyjne, terminowość realizacji zadań oraz możliwość zapewnienia jakości produktów analitycznych. Interesy ministra edukacji są odpowiednio zabezpieczane w treściach umów, zawieranych z instytutem na realizację poszczególnych zadań.
W przypadku pytania o charakter działalności IBE należy wskazać, że Instytut jako państwowy instytut badawczy powinien zachowywać realny komponent naukowo-badawczy. Jednocześnie część jego aktywności może mieć charakter ekspercko-analityczny lub wdrożeniowy, jeżeli służy realizacji polityki publicznej w obszarze edukacji.
MEN opowiada się za możliwie szeroką transparentnością informacji o środkach publicznych przekazywanych IBE, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów dotyczących finansów publicznych, dostępu do informacji publicznej, ochrony danych oraz rozliczeń projektowych.
Ministerstwo może zagwarantować, że rekomendacje wykorzystywane w pracach nad reformą edukacji nie są przyjmowane automatycznie ani bezkrytycznie. Podlegają one ocenie merytorycznej, konsultacjom, analizie skutków regulacji na poziomie ministerstwa.
Ustalenia NIK będą uwzględniane przy dalszym nadzorze nad IBE oraz przy ocenie jakości i transparentności prac powierzanych Instytutowi.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu