do ministra spraw zagranicznych
w sprawie polskich obywateli i obywatelek biorących udział w misji humanitarnej Global Sumud Flotilla
Zgłaszający: Daria Gosek-Popiołek, Dorota Olko, Joanna Wicha, Franciszek Sterczewski, Małgorzata Tracz
Data wpływu: 18-05-2026
Szanowny Panie Ministrze!
12 kwietnia Globalna Flotylla Sumud po raz drugi wypłynęła ku wybrzeżu Gazy, jej celem jest przełamanie nielegalnej blokady Strefy Gazy i przekazanie mieszkającym tam Palestyńczykom i Palestynkom niezbędnej pomocy humanitarnej. W misji biorą udział także obywatele i obywatelki Polski, których nazwiska zostały przekazane do Ministerstwa Spraw Zagranicznych przez organizatorów (heads i co-heads of delegation) polskiej delegacji. Wśród nich znajdują się między innymi polskie naukowczynie i pracownice uniwersyteckie, jak Magdalena Górska (adiunktka na Uniwersytecie w Utrechcie; nielegalnie przechwycona przez Izrael z wód międzynarodowych w nocy z 29 na 30 kwietnia, podczas pobytu na izraelskim okręcie doświadczyła kontuzji szyi poprzez stosowanie przemocy przez izraelskie wojsko) czy Agata Wisłocka (naukowczyni, astrofizyczka z Uniwersytetu Wiedeńskiego, nie była na dzień dzisiejszy przechwycona i kontynuuje misję na morzu).
Sytuacja w Strefie Gazy jest dramatyczna. Według agencji Organizacji Narodów Zjednoczonych, w tym UNRWA, statystyk Ministerstwa Zdrowia w Gazie i licznych organizacji zajmujących się kwestiami praw człowieka i pomocą humanitarną (Amnesty International, Lekarze bez Granic, B’tselem) oraz ogromnej większości naukowców zajmujących się studiami nad ludobójstwem działania izraelskiego rządu w Strefie Gazy noszą znamiona ludobójstwa. W prowadzonych od blisko 3 lat nalotach bombowych życie straciło ponad 70 tysięcy ludzi, z czego niemal jedną trzecią ofiar stanowią dzieci, a rannych zostało ok. 170 tysięcy osób. Rząd Izraela doprowadził do zniszczenia ogromnej większości budynków mieszkalnych, infrastruktury medycznej, źródeł wody pitnej czy pól uprawnych. Od kwietnia 2025 r. wojsko niemal całkowicie blokowało dostarczanie do Gazy jakiejkolwiek pomocy humanitarnej. W Gazie nie było wówczas już żadnej żywności. Sytuacja w zeszłym roku została określona przez ONZ jako klęska głodu. Jest to najwyższy poziom zagrożenia i oznacza, że większość mieszkańców Strefy Gazy znajdowała się w stanie ostrego niedożywienia zagrażającego życiu. Po zawieszeniu broni sytuacja humanitarna częściowo się poprawiła, ale według ONZ i organizacji pomocowych nadal pozostaje katastrofalna: ogromna część infrastruktury pozostaje zniszczona (ONZ szacuje, że uszkodzonych lub zburzonych zostało ok. 70-80% budynków), nadal występują poważne niedobory wody pitnej, leków czy energii, przetrwanie większości mieszkańców jest w całości zależne od pomocy humanitarnej, setki tysięcy ludzi zamieszkują obozy namiotowe, w których codzienne życie toczy się warunkach kryzysowych. Wciąż ogromnym wyzwaniem pozostaje sytuacja żywnościowa, Lekarze Bez Granic i ONZ informowały, że po zakończeniu jednego z rozejmów w 2025 roku Izrael ponownie ograniczył dostawy pomocy, co doprowadziło do wzrostu niedożywienia - zwłaszcza wśród dzieci i kobiet w ciąży.
Należy również nadmienić, iż pomimo formalnych zawieszeń broni wciąż są ofiary śmiertelne w wyniku działań militarnych ze strony Państwa Izrael, część stref pozostaje zamknięta lub kontrolowana wojskowo, odbudowa nie ruszyła i wciąż nie jest w stanie ruszyć na większą skalę.
Dużym problemem wciąż pozostaje dostęp do wody: ok. 90% infrastruktury wodnej zostało uszkodzone lub zniszczone, wiele osób polega na dostawach cystern lub korzysta z zanieczyszczonej wody, organizacje pomocowe ostrzegają przed chorobami zakaźnymi i epidemiami.
Kluczowe systemy cywilne w Strefie Gazy, jak zdrowie, edukacja czy infrastruktura pozostają w stanie głębokiego kryzysu. WHO i organizacje medyczne podają, że wiele szpitali zostało zniszczonych lub ciężko uszkodzonych, placówki działają częściowo, brakuje leków, sprzętu, paliwa i personelu medycznego. Według WHO po rozejmie żaden szpital w Gazie nie funkcjonował w pełnym zakresie, działało jedynie ok. 14 z 36 placówek, tysiące rannych wymagają rehabilitacji, terapii, amputacji lub leczenia oparzeń; ponad połowa leków pozostaje całkowicie niedostępna, a szczególnie tragiczna jest sytuacja pacjentów onkologicznych i przewlekle chorych. Organizacja Lekarzy Bez Granic raportowała, że również po zawieszeniu broni dochodziło do incydentów zbrojnych wokół szpitali i braku zapewnienia bezpieczeństwa personelu, co w oczywisty sposób znacznie uniemożliwia lub ogranicza dostarczenie niezbędnej opieki medycznej.
Z kolei system edukacji został niemal całkowicie zdewastowany przez działania zbrojne Izraela: ponad 90% szkół zostało uszkodzonych lub zniszczonych, setki tysięcy dzieci przez ponad dwa lata miało bardzo ograniczony dostęp do nauki stacjonarnej. Dzieci nie miały gdzie się uczyć, studenci gdzie studiować. UNICEF ostrzega, że istnieje ryzyko utracenia całego pokolenia edukacyjnie i psychologicznie, ponieważ ok. 700 tysięcy dzieci pozostaje poza systemem szkolnym, wiele zajęć odbywa się w nie nadających się do nauki warunkach, to jest namiotach lub innych prowizorycznych centrach edukacyjnych; pomimo kształcenia się w takich przestrzeniach, ryzyko bombardowań, starć czy doświadczenia przez dzieci innej formy przemocy ze strony Izraelskich Sił Zbrojnych dalej istnieje; większość dzieci cierpi na traumę, niedożywienie, część również ma opóźnienia rozwojowe. Pomimo pewnych oznak poprawy po zawieszeniu broni i rozszerzenia przez UNICEF programu pomocowego dla dzieci w wieku szkolnym, wciąż większość nauki odbywa się w warunkach kryzysowych, bez normalnych budynków, elektryczności czy stabilnego dostępu do Internetu.
Jeśli natomiast pochylimy się nad kwestią odbudowy Gazy, postępuje ona bardzo wolno. Największe problemy to skala zniszczeń, ograniczony dostęp do materiałów budowlanych, narzędzi i maszyn (cement, stal, drewno, ciężki sprzęt itp.), zniszczone drogi, sieci wodne i energetyczne, restrykcje dotyczące wwozu materiałów budowlanych. Ogromnym problemem pozostaje ilość gruzu pochodzącego z ruin po zniszczonych przez Izrael budynkach. Palestyńczycy wykorzystują - wg informacji od agencji Reuters - palety transportowe i materiały pochodzące z ruin, aby zbudować podstawowe meble i schronienia. W Gazie wciąż mieszka się w namiotach, zniszczonych domach czy improwizowanych schronieniach bez kanalizacji i stabilnego dostępu do prądu.
W kwestii dostępu do pomocy humanitarnej, jak wskazano w odpowiedzi na moją interpelację nr 16259 do ministra spraw zagranicznych w sprawie działań Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz utworzenia korytarzy humanitarnych w Strefie Gazy oraz wsparcia polskich organizacji humanitarnych działających na tym obszarze, polska dyplomacja posiada obszerną wiedzę na temat dostępu pomocy humanitarnej do Gazy i wszelkich problemów oraz działań z tym związanych. Pomoc nadal podlega ścisłej kontroli izraelskiej, jej transport jest wciąż ograniczony, wiele niezbędnych sprzętów i materiałów podlega ograniczeniom (przedmioty czy materiały, które mogą podlegać tzw. dual use np. cement, generatory prądu, części techniczne czy sprzęt komunikacyjny). Organizacja Narodów Zjednoczonych wielokrotnie alarmowała, że ilość żywności i leków wpuszczanych do Gazy nie pokrywa podstawowych potrzeb, dostawy bywają przerywane lub opóźniane, część przejść granicznych działa nieregularnie. Według raportu OCHA z bieżącego roku finansowanie pomocy jest niewystarczające: na początku maja zabezpieczono jedynie ok. 10% środków potrzebnych na cały rok operacji humanitarnych.
Jednym z najpoważniejszych problemów ostatnich miesięcy pozostaje ograniczenie lub cofnięcie zezwoleń przez Izrael wobec organizacji pomocowych działających w Palestynie, w tym w Strefie Gazy i na Zachodnim Brzegu. Dotyczy to również wielu organizacji pozarządowych współpracujących z ONZ. Niestety, podjęte przez Izrael kroki aktywnie utrudniają dostarczenie pomocy i pogłębiają kryzys humanitarny na tym obszarze. Pomoc, która może wjechać do Palestyny, wciąż pozostaje wyzwaniem logistycznym, biorąc pod uwagę bezpieczeństwo konwojów i pracowników humanitarnych. Dla Polski jest to kwestia niezwykle ważna, mając w pamięci pracownika humanitarnego Damiana Sobola, który zginął z rąk izraelskiej armii w wyniku ostrzelania przez drony w Strefie Gazy, dostarczając pożywienie dla głodujących Palestyńczyków.
W tych okolicznościach próba dostarczenia żywności, leków i innych niezbędnych środków jest chwalebnym aktem humanitaryzmu i oporu wobec okrutnej, ludobójczej polityki Izraela na narodzie palestyńskim. Jest także aktem wielkiej odwagi i powodem do dumy na pokolenia w przód. Dotychczasowe próby przełamania blokady Strefy Gazy skończyły się nielegalnymi porwaniami aktywistów, polityków i dziennikarzy z wód międzynarodowych, detencją w upokarzających warunkach oraz deportacją. W 2010 roku uczestnicy flotylli zostali zabici przez izraelskie wojsko. W roku 2025, zgodnie z zapowiedziami Itamara Ben-Gwir, ministra Izraela ds. bezpieczeństwa narodowego, członkowie Globalnej Flotylli Sumud zostali potraktowani jako zwolennicy terroryzmu, osadzeni w więzieniach o ciężkim rygorze (Ketziot, więzienie na pustyni Negew), ponieważ mieli stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa Izraela, nigdy nie zostało określone w jaki sposób, a uczestnicy, w tym poseł na Sejm RP Franciszek Sterczewski, zostali przechwyceni z wód międzynarodowych i porwani do Izraela wbrew własnej woli, a następnie przetrzymywani w więzieniu w ciężkich warunkach. Należy zwrócić uwagę, że w lipcu 2024 roku, kiedy ujawniono nagrania, na których izraelscy strażnicy dopuszczają się tortur i gwałtów zbiorowych na więźniach palestyńskich, ten sam minister Ben-Gwir usprawiedliwiał tę przemoc, używając bardzo podobnej argumentacji – ofiary miały stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa Izraela. Podobnie przechwycenie z kwietnia bieżącego roku obnażyło nieludzkie traktowanie ze strony Izraela, stosowanie przemocy psychicznej, fizycznej i seksualnej na uczestnikach pokojowej, cywilnej misji humanitarnej, bezprawne przechwycenie na wodach międzynarodowych w pobliżu Grecji i przetrzymywanie ich na izraelskim okręcie wbrew ich woli.
Tego typu działania ze strony Izraela budzą poważne obawy nie tylko dotyczące poszanowania prawa międzynarodowego, ale przede wszystkim praw i bezpieczeństwa polskich obywateli uczestniczących w Globalnej Flotylli Sumud w celu dostarczenia niezbędnej pomocy humanitarnej do Gazy. W tej sytuacji polscy obywatele i obywatelki biorący udział w Globalnej Flotylli Sumud szczególnie potrzebują wsparcia i opieki konsularnej ze strony Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
W związku z powyższym uprzejmie zwracam się do Ministra z następującymi pytaniami:
Czy Polska zapewniła pani Magdalenie Górskiej, uczestniczce misji nielegalnie przechwyconej przez Izrael w dniu 29 kwietnia 2026 roku, u której następnie w wyniku przemocy fizycznej powstał uraz szyi, niezbędną opiekę konsularną i czy MSZ zna stan zdrowia pani Magdaleny Górskiej? Czy MSZ podjął działania dyplomatyczne w związku z nielegalną detencją i przemocą wobec polskiej obywatelki?
Czy Polska podjęła lub zamierza podjąć wysiłki dyplomatyczne zmierzające do ochrony polskich obywateli i obywatelek przed porwaniem, nielegalną detencją, przemocą i torturami ze strony służb izraelskich?
Czy w sytuacji, w której polscy obywatele i obywatelki będący częścią Globalnej Flotylli Sumud zostaną porwani przez wojska izraelskie z wód międzynarodowych i osadzeni w detencji, będą mogli liczyć na wsparcie Ambasady RP w Tel Awiwie (bądź innym kraju, do którego zostaną przetransportowani) i opiekę konsularną?
Czy jeśli w wyniku przechwycenia na wodach międzynarodowych zostaną oni poddani procedurze deportacyjnej, polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych zamierza pokryć koszty przelotu do Polski bądź inne koszty wynikające z przechwycenia polskich obywateli z wód międzynarodowych przez Izrael?
Czy i jakie działania Polska podjęła czy też planuje podjąć w celu rozliczenia rządu Izraela za dotychczasowe naruszenia prawa międzynarodowego i zbrodnie wojenne oraz zatrzymania dalszej przemocy, z którą nieustannie spotyka się ludność cywilna w Strefie Gazy?
Czy Polska popiera zdjęcie blokady Strefy Gazy i utworzenie morskiego korytarza humanitarnego do Strefy Gazy?
Jakie stanowisko zajmuje MSZ wobec potencjalnego użycia siły wobec cywilnych jednostek humanitarnych działających zgodnie z prawem międzynarodowym?
Czy MSZ dysponuje procedurami dotyczącymi ochrony obywateli polskich uczestniczących w międzynarodowych misjach humanitarnych kierowanych do Strefy Gazy lub innych obszarów konfliktów zbrojnych?
Czy Polska popiera utworzenie międzynarodowego mechanizmu monitorowania i ochrony transportów humanitarnych kierowanych do Strefy Gazy?
Z wyrazami szacunku