Interpelacja nr 17222

do ministra zdrowia

w sprawie badań dotyczących wskaźnika umieralności w Polsce

Zgłaszający: Bartłomiej Wróblewski, Patryk Wicher, Tadeusz Chrzan, Grzegorz Lorek

Data wpływu: 18-05-2026

Dnia 26 marca 2026 r. odbyło się posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Wsparcia i Rozwoju Małych i Średnich Przedsiębiorstw, na którym dyrektor Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, Bogusława Bukowska, przedstawiła następujące dane:

„Polska różni się krajów Europy Zachodniej tym, że pomimo to, że mamy spadek konsumpcji napojów alkoholowych na głowę mieszkańca, to jeśli weźmiemy pod uwagę szkody zdrowotne, to one po prostu systematycznie rosną. W Polsce na 100 tysięcy mieszkańców wskaźnik umieralności w przypadku mężczyzn wynosi 61 osób. W krajach UE jest to około 30 osób. Jeśli chodzi o kobiety, to ten wskaźnik dla UE wynosi około 8 zgonów na 100 tysięcy mieszkańców, podczas gdy dla Polski – ponad 16 zgonów“.

Dyrektor Bukowska zaznaczyła, że w przypadku braku odpowiednich działań legislacyjnych sytuacja ta może ulec dalszemu pogorszeniu.

Polska wypada jednak średnio na tle innych krajów Unii Europejskiej nie tylko z powodu konsumpcji alkoholu. Raport „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania“ NIZP PZH-PIB z 2025 r. dowodzi, że za największą utratę potencjalnych lat życia są odpowiedzialne choroby układu krążenia (ChUK). Z raportu również wynika także, że umieralność z powodu chorób układu oddechowego i z powodu chorób układu pokarmowego jest obecnie również wysoka. Jak powszechnie wiadomo, Polacy, w tym dzieci i młodzież, powszechnie cierpią także na cukrzycę oraz w konsekwencji, otyłość.

W związku z powyższym nasuwa się zatem pytanie, czy wysoka umieralność spowodowana konsumpcją alkoholu nie jest także rezultatem chorób towarzyszących, niskiej wydolności systemu ochrony zdrowia oraz niskiego poziomu świadomości obywateli.

W związku z tym proszę o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Jakie jest źródło przedstawionych przez dyrektor KCPU danych oraz jaka jest ich metodologia?
2. Czy na podstawie danych należy wnioskować, że podwyższona umieralność z wymienionych przyczyn jest powodowana powszechnym dostępem do wybranych produktów spożywczych oraz ich reklam?
3. Czy ministerstwo planuje stworzyć regulacje ograniczające dostęp oraz ekspozycję żywności wysoko przetworzonej lub ograniczenie reklam dla dzieci i młodzieży w tym zakresie?
4. Jakie działania są prowadzone przez ministerstwo, aby przeciwdziałać umieralności z powodu układu krążenia i pokarmowego, prócz podatku cukrowego?
5. Czy prowadzone aktualnie przez ministerstwo programy, w tym Moje Zdrowie, skutecznie dążą do podwyższenia świadomości zdrowotnej obywateli?

W raporcie NIZP PZH-PIB z 2025 r. wskazane jest, że „poziom wykształcenia bardzo silnie różnicuje zagrożenie życia z powodu zewnętrznych przyczyn zgonu oraz szansę na niedokładnie określoną przyczynę zgonu“ – w jaki sposób czynnik ten wpływa na wiarygodność przedstawionych przez dyrektor Bukowską badań?