Interpelacja nr 17249

do prezesa Rady Ministrów

w sprawie zasadności zmiany organu odpowiedzialnego za opracowanie projektu nowej ustawy o kredycie konsumenckim, wdrażającej CCD2 i dyrektywę odległościową

Zgłaszający: Witold Tumanowicz

Data wpływu: 19-05-2026

Szanowny Panie Premierze,

trwają prace nad ustawą o kredycie konsumenckim (UC82), która ma wdrożyć 2 dyrektywy UE, tj. dyrektywę 2023/2225 z 18 października 2023 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającą dyrektywę 2008/48/WE („CCD2”) oraz dyrektywę 2023/2673 z 22 listopada 2023 r. zmieniającą dyrektywę 2011/83/UE w odniesieniu do umów o usługi finansowe zawieranych na odległość oraz uchylającą dyrektywę 2002/65/WE („dyrektywa odległościowa”). Organem odpowiedzialnym za opracowanie projektu jest prezes UOKiK, który nie posiada inicjatywy ustawodawczej, zatem działa na podstawie upoważnienia prezesa Rady Ministrów. Przepisy wdrażające CCD2 powinny zostać uchwalone i opublikowane najpóźniej do 20.11.2025 r., a ich stosowanie powinno nastąpić od 20.11.2026 r. Daty te wynikają z art. 48 CCD2. Przepisy wdrażające dyrektywę odległościową powinny zostać uchwalone i opublikowane najpóźniej do 19.12.2025 r. Ich stosowanie powinno nastąpić od dnia 19.06.2026 r. Daty te wynikają z art. 2 dyrektywy odległościowej.

Zgodnie z informacją z Wykazu prac legislacyjnych i programowych projekt ustawy o kredycie konsumenckim miał zostać przyjęty przez Radę Ministrów w II kwartale 2025 r. Tymczasem rok później (II kwartał 2026 r.) projekt jest daleki od fazy finalizacji i rozpatrzenia przez Radę Ministrów. Dopiero w lipcu 2025 r. został skierowany do uzgodnień i konsultacji publicznych, w wyniku których do UOKiK wpłynęło ok. 1500 stron uwag. W styczniu br., a zatem dopiero po 6 miesiącach od skierowania do uzgodnień, odbyła się konferencja uzgodnieniowa. Druga wersja projektu została skierowana do ponownych uzgodnień z wybranymi organami administracji rządowej w marcu 2026 r. Mimo upływu czasu projekt wciąż nie został uzgodniony, na co wskazuje chociażby minister finansów i gospodarki w piśmie z 29.04.2026 r. w ramach rozpatrywania projektu w trybie obiegowym przez Komitet do Spraw Europejskich. W piśmie tym MF podtrzymuje wszystkie swoje uwagi zawarte w protokole rozbieżności. Ponadto wprost wskazuje na błędne przypisanie przez projektodawcę, że uwagi MF z ponownych uzgodnień zostały „wyjaśnione”.

W związku z przekroczeniem terminów transpozycji obu dyrektyw Komisja Europejska podjęła decyzję o wszczęciu postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wysyłając do Polski w styczniu 2026 r. wezwanie do usunięcia uchybienia. W przypadku braku zadowalającej odpowiedzi Komisja może podjąć decyzję o wystosowaniu uzasadnionej opinii i podjęciu ewentualnych dalszych kroków. Pomimo przekroczenia terminu transpozycji i ewentualnych związanych z tym konsekwencji dla Polski - krytyczne i konstruktywne uwagi zgłoszone przez organy administracji nie zostały przez UOKiK należycie uwzględnione, o czym może świadczyć ogromna liczba uwag wniesionych do drugiej wersji projektu. Warto zwrócić uwagę choćby na stanowisko UKNF, który bardzo krytycznie ocenia projekt, podnosi nielojalność projektodawcy wobec innych instytucji administracji publicznej oraz blokowanie rozwoju rynku finansowego.

Dodatkowo w ocenie UKNF projekt ustawy stanowi niewłaściwą transpozycję CCD2. Jest także niespójny z uzasadnieniem. Zaproponowane przez projektodawcę rozwiązania nie znajdują swojego źródła w intencji unijnego ustawodawcy, stanowiąc nadinterpretację rozwiązań unijnych i naruszając podstawową zasadę proporcjonalności stanowiącą fundament prawa unijnego. Przedstawione rozwiązania powinny w większym stopniu brać pod uwagę potrzebę zachowania równowagi pomiędzy zapewnieniem wysokiego poziomu ochrony konsumenta, a uwarunkowaniami umożliwiającymi rozwój sektora oraz wzrost innowacyjności w obszarze usług finansowych. Zaproponowane regulacje nie rozwiązują obecnych problemów sektorowych w zakresie kredytów konsumenckich, stwarzając nowe, co nie będzie obojętne dla stabilnego funkcjonowania i rozwoju rynku finansowego. Ponadto projekt ustawy powoduje niepewność otoczenia prawno-regulacyjnego, generując ryzyko systemowe, co może istotnie wpłynąć na sytuację sektora finansowego oraz na zaburzenie równowagi pomiędzy ochroną klientów, kredytodawców a stabilnością systemu finansowego.

Zaproponowane regulacje poszerzą i pogłębią zakres niepewności prawnej oraz wątpliwości i rozbieżności orzeczniczych. Tworzone w oderwaniu od realiów gospodarczych przepisy mogą pogłębić brak transparentności i zwiększyć skalę ryzyka prawnego związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej w tym obszarze, co może prowadzić do zachwiania warunków prawnych i ekonomicznych prowadzenia działalności na rynku finansowym.

Projekt - w aspekcie nowo projektowanych sankcji - jest przygotowywany w unikalnym kontekście krajowym. Komitet Stabilności Finansowej, działając w zakresie nadzoru makroostrożnościowego, na posiedzeniu 21 marca 2025 r. zidentyfikował ryzyko systemowe w krajowym systemie finansowym związane ze stosowaniem sankcji kredytu darmowego – uprawnienia zdefiniowanego w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim z 2011 r. W stanowisku dotyczącym ryzyka związanego z sankcją kredytu darmowego komitet dał jasne wytyczne odnośnie do nowo projektowanych przepisów sankcyjnych. Powinny zapewniać równowagę w relacjach kredytobiorców i kredytodawców, być proporcjonalne do skali naruszeń. Nowe regulacje powinny także ograniczyć możliwość nadużywania przepisów prawnych służących ochronie konsumentów przez podmioty skupujące roszczenia od konsumentów.

KSF zapoznał się z drugą wersją projektu i w komunikacie z 23.03.2026 r. wydanym po posiedzeniu dotyczącym nadzoru makroostrożnościowego nad systemem finansowym wskazał, że: projektowane przepisy w zakresie sankcji kredytu darmowego wciąż nie uwzględniają w dostatecznym stopniu stanowiska komitetu z marca 2025 r., w szczególności nie spełniają w odpowiednim stopniu kryterium proporcjonalności i mogą prowadzić do nadużywania przepisów prawnych służących ochronie konsumentów przez inne, profesjonalne grupy interesariuszy. Dalszych zmian wymagają również zapisy dotyczące oceny zdolności kredytowej, tak aby nie pozostawiały one wątpliwości interpretacyjnych.

Mając na względzie powyższy kontekst, zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Jakie przesłanki zdecydowały o upoważnieniu prezesa UOKiK do opracowania projektu ustawy o kredycie konsumenckim, w szczególności mając na uwadze, że zgodnie z ustawą o działach administracji rządowej za regulacje w obszarze rynku finansowego, w tym banków, zakładów ubezpieczeń, funduszy inwestycyjnych i innych instytucji wykonujących działalność na tym rynku, odpowiada minister właściwy do spraw instytucji finansowych? Z dostępnych informacji wynika, że ustawa implementująca tzw. dyrektywę o kredycie hipotecznym, która również reguluje relacje z konsumentami i która wprost odwołuje się do dyrektywy o kredycie konsumenckim (motyw 20: „Aby zapewnić w obszarze kredytu spójne ramy dla konsumentów oraz zminimalizować obciążenia administracyjne dla kredytodawców i pośredników kredytowych, zasadnicza struktura niniejszej dyrektywy powinna w miarę możliwości odpowiadać strukturze dyrektywy 2008/48/WE”), była opracowywana przez ministra właściwego do spraw finansów. Z czego wynika zróżnicowanie podejścia w kwestii organu upoważnionego w przypadku tych aktów prawnych?
Czy wobec krytycznych opóźnień w procesie legislacyjnym nowej ustawy o kredycie konsumenckim UC82 i wszczęcia przez Komisję Europejską wobec Polski postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, a także wobec ignorowania przez prezesa UOKiK uwag wnoszonych przez pozostałe organy administracji rządowej oraz Komitet Stabilności Finansowej, rozważa Pan Premier zmianę organu odpowiedzialnego za opracowanie projektu?
Czy wobec zgłaszanych w toku procesu legislacyjnego uwag o charakterze fundamentalnym - jak przykładowo przytoczone uwagi UKNF czy brak dostatecznego uwzględnienia wytycznych KSF ze stanowiska z 21.03.2025 r. - Pan Premier uznaje za zasadne kontynuowanie procesu legislacyjnego w obecnym przedłożeniu?
Czy powierzenie opracowania projektu ustawy organowi, który zajmuje się egzekwowaniem prawa konsumenckiego, w szczególności prowadzi postępowania mające na celu ochronę zbiorowych interesów konsumentów, właściwie zrealizuje cele dyrektywy CCD2, tj. ochronę konsumentów, ale jednocześnie stworzenie jednolitych ram regulacyjnych dla kredytodawców, ułatwiających prowadzenie działalności na całym europejskim rynku?
Czy tego typu organ jest w stanie dostatecznie realizować cele stabilności systemu finansowego oraz bezpieczeństwa obrotu gospodarczego?
Czy Pan Premier dostrzega ryzyko, że nieuwzględnienie w dostatecznym zakresie stanowiska Komitetu Stabilności Finansowej – organu odpowiedzialnego za identyfikację ryzyk systemowych – może prowadzić do przyjęcia regulacji pogłębiających ryzyko systemowe?
Czy w ocenie Pana Premiera obecny model prowadzenia prac legislacyjnych, w którym kluczowe uwagi instytucji takich jak MF/UKNF/KSF pozostają w istotnym zakresie nieuwzględnione, zapewnia właściwą jakość procesu stanowienia prawa oraz realizację zasady proporcjonalności wynikającej z prawa Unii Europejskiej?
Czy zasadne jest powierzenie opracowania projektu organowi, który zapewni systemowe spojrzenie na nowo projektowane przepisy, tak aby zabezpieczały wysoki poziom ochrony konsumentów, a jednocześnie tworzyły warunki do stabilnego rozwoju rynku finansowego w Polsce, zapewniając konkurencyjność polskich kredytodawców na tle Unii Europejskiej?
Czy obserwowany paraliż legislacyjny projektu nie rodzi ryzyka (którego dało się uniknąć) wniesienia do TSUE skargi na Polskę za brak terminowego wdrożenia CCD2 i dyrektywy odległościowej i w razie przegranej – nałożenia kar finansowych?

Z wyrazami szacunku

Witold Tumanowicz
Poseł na Sejm RP