Odpowiedź na interpelację nr 17365

w sprawie stałego finansowania ratownictwa wodnego i sezonowego wzmocnienia służb w gminach nadmorskich

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 17-06-2026

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 17365 należy wyjaśnić, że przyjęty w Polsce model ratownictwa wodnego opiera się na podmiotach, które są niezależne od struktur budżetowych państwa.

Stosownie do przepisów ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych^[1], rolą ministra właściwego do spraw wewnętrznych jest:

• organizowanie systemu ratownictwa wodnego poprzez przyznawanie prawa do wykonywania ratownictwa wodnego poszczególnym podmiotom – na ich wniosek – udzielając im zgody na wykonywanie ratownictwa wodnego;
• sprawowanie nadzoru nad działalnością podmiotów, którym taka zgoda została udzielona;
• eliminowanie nieprawidłowości w działalności podmiotów;
• eliminowanie z systemu podmiotów, w przypadku kiedy nie spełniają ustawowych warunków do tego, aby być podmiotem uprawnionym do wykonywania ratownictwa wodnego (poprzez cofnięcie wydanej zgody).

Zgodę na wykonywanie ratownictwa wodnego posiada 131 podmiotów^[2] o różnych formach prawnych. Wśród nich są stowarzyszenia i fundacje, a także podmioty prawa handlowego oraz przedsiębiorcy (23 podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa wodnego to spółki prawa handlowego i przedsiębiorcy, a 108 to organizacje pozarządowe – fundacje i stowarzyszenia). Wszystkie te podmioty uzyskały zgodę na wykonywanie ratownictwa wodnego, co oznacza, że w postępowaniu administracyjnym wykazały, iż spełniają warunki określone w art. 12 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie na obszarach wodnych, tj.:

1. zapewniają stan gotowości do wykonywania ratownictwa wodnego poprzez utrzymywanie stałych dyżurów ratowników wodnych;
2. dysponują kadrą ratowników wodnych w liczbie niezbędnej do zapewnienia stanu gotowości, o którym mowa w pkt 1;
3. posiadają siedzibę;
4. posiadają niezbędny do wykonywania ratownictwa wodnego sprzęt specjalistyczny oraz środki transportu i łączności.

Powyższe warunki gwarantują możliwość realizacji obowiązków stałych, tj. całorocznych i całodobowych dyżurów ratowników wodnych w celu zapewnienia stanu gotowości do wykonywania ratownictwa wodnego, które są podstawą zapewnienia bezpieczeństwa osobom wypoczywającym nad wodami.

Z chwilą uzyskania zgody na wykonywanie ratownictwa wodnego podmiot, któremu taka zgoda została udzielona, zostaje włączony do systemu ratowniczego, jaki został ustanowiony dla ratowania zdrowia i życia ludzkiego [podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa wodnego są również jednostkami współpracującymi z systemem Państwowe Ratownictwo Medyczne, mogą być także włączone do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (ksrg) oraz z mocy ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej^[3] są również jednostkami ochrony ludności]. Z uwagi na fakt, że każdemu kto znajduje się bądź będzie się znajdował w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia na obszarze wodnym powinna być udzielona profesjonalna pomoc, podmioty te muszą spełniać ustawowe warunki i gwarantować udzielanie pomocy na najwyższym poziomie.

Odnosząc się do kwestii systemu finansowania ratownictwa wodnego wyjaśniam, że podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa wodnego korzystają z wielu źródeł przychodów zależnych od ich formy prawnej – darowizn i ofiarności publicznej, składek członkowskich, odpłatnej działalności pożytku publicznego, odpisu podatkowego, pracy wolontariuszy oraz przychodów z działalności gospodarczej. Jednocześnie prawodawca przewidział dodatkowe mechanizmy wsparcia publicznego, określone w ustawie o bezpieczeństwie na obszarach wodnych:

• obowiązek dofinansowywania przez wojewodów w ramach dotacji celowych przyznawanych z części budżetu państwa, której są dysponentami zadań z zakresu ratownictwa wodnego;
• możliwość dofinansowania przez jednostki samorządu terytorialnego, na terenie których jest wykonywane ratownictwo wodne;
• możliwość dofinansowania szkoleń ratowników wodnych z zakresu ratownictwa wodnego przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych.

Należy przy tym wyjaśnić, że dotacje mogą być udzielane z pominięciem otwartego konkursu ofert, natomiast w przypadku odstąpienia od otwartego konkursu ofert, odpowiednio wojewoda oraz organ jednostki samorządu terytorialnego ogłaszają zasady postępowania w sprawach udzielania dotacji.

Ponadto ww. ustawa stanowi o:

• ograniczeniu swobody organizacji rynku usług ratowniczych wskazując, że zarządzający wyznaczonym obszarem wodnym (kąpieliska, baseny itp.), jeżeli nie zatrudniają bezpośrednio sami ratowników wodnych, mogą zlecić w drodze umowy organizowanie, kierowanie i koordynowanie działań ratowniczych jedynie podmiotom uprawnionym do wykonywania ratownictwa wodnego;
• możliwości zarobkowania na organizacji szkoleń, zabezpieczenia ratowniczego regat i innych imprez na wodzie.

Z powyższego wynika, że zasady finansowania ratownictwa wodnego są określone jednolicie dla wszystkich podmiotów i nie są uzależnione wyłącznie od środków publicznych. Różnice występujące pomiędzy możliwościami korzystania z odmiennych źródeł finansowania przez poszczególne podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa wodnego są związane z formą prawną danego podmiotu^[4], z decyzjami podejmowanymi przez kierowników dotyczącymi liczby zatrudnianych osób czy kierunków polityki finansowej, jak i z faktem, że w różnych regionach Polski, ze względu na ukształtowanie terenu i rodzaje występujących wód, zaznaczają się znaczne różnice w lokalnych potrzebach i możliwościach rozwoju podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa wodnego. Zasadne jest zatem, aby to wojewodowie mieli udział w finansowaniu ratownictwa wodnego na swoim terenie. Taka dobra współpraca w terenie pomiędzy władzami lokalnymi a niezależnymi podmiotami działającymi na rzecz bezpieczeństwa w odpowiedni sposób może zagwarantować realne bezpieczeństwo dla ludności.

Należy podkreślić, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji monitoruje wszystkie podmioty posiadające zgodę na wykonywanie ratownictwa wodnego funkcjonujące na terenie kraju i obecnie nie identyfikuje potencjalnego zagrożenia dla realizacji działań ratowniczych.

Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 4 ust 2 ustawy o bezpieczeństwie na obszarach wodnych za zapewnienie bezpieczeństwa na obszarach wodnych odpowiada:

• na terenie parku narodowego lub krajobrazowego – dyrektor parku;
• na terenie, na którym jest prowadzona działalność w zakresie sportu lub rekreacji osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która prowadzi działalność w tym zakresie;
• na pozostałym obszarze – właściwy miejscowo wójt (burmistrz, prezydent miasta) – zarządzającym danym obszarem.

Zapewnianie poszczególnym podmiotom uprawnionym do wykonywania ratownictwa wodnego warunków do prowadzenia działalności nie jest zadaniem ministra właściwego do spraw wewnętrznych. To lokalny samorząd wraz z podmiotami działającymi na danym terenie mają narzędzia i podstawy prawne do organizacji współpracy przy realizacji zadań z zakresu ratownictwa wodnego w terenie.

Plany budżetowe ujęte w ramach ustawy budżetowej obejmują środki planowane w układzie rocznym (tzn. na działania realizowane w trakcie wszystkich sezonów w całym roku kalendarzowym). Każdego roku służby państwowe intensyfikują swoje działania w okresach wakacyjnych, aby zapewnić stały poziom bezpieczeństwa. Natomiast dodatkowe środki są ewentualnie wygospodarowywane w przypadkach ekstremalnych zdarzeń losowych, których nie można przewidzieć i zaplanować.

Działania realizowane corocznie przez Państwową Straż Pożarną (PSP) związane z sezonowym wzmacnianiem potencjału operacyjnego w okresie letnim, polegają m.in. na:

• czasowym zwiększeniu obsady osobowej w jednostkach PSP oraz tworzeniu posterunków czasowych w rejonach nadmorskich;
• kierowaniu sił i środków z innych województw w ramach odwodów operacyjnych w przypadku wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej przekraczającej możliwości taktyczno-sprzętowe danego województwa;
• wzmocnieniu współpracy z jednostkami ochotniczych straży pożarnych (OSP) włączonymi do ksrg oraz podmiotami uprawnionymi do wykonywania ratownictwa wodnego;
• zwiększeniu gotowości jednostek specjalistycznych, w tym specjalistycznych grup ratownictwa wodno-nurkowego i specjalistycznych grup sonarowych.

Powyższe działania każdorazowo są dostosowywane do prognozowanego zagrożenia i natężenia ruchu turystycznego. Jednocześnie PSP realizując zadania w ramach ksrg, współuczestniczy w zapewnianiu bezpieczeństwa na obszarach wodnych. W tym miejscu należy podkreślić, że w przypadku ratownictwa na obszarach morskich zadania te pozostają przede wszystkim w kompetencji Morskiej Służby Poszukiwania i Ratowania.

Warto również wyjaśnić, że zagadnienie dotyczące bezpieczeństwa ma obszarach wodnych należy rozpatrywać w szerszym kontekście.

Nie tylko obszary nadmorskie w okresie wakacyjnym charakteryzują się znaczącym wzrostem liczby osób przebywających na ich terenie, a tym samym zwiększonym zapotrzebowaniem na działania ratownicze oraz koniecznością utrzymywania odpowiedniego poziomu gotowości operacyjnej służb. Analogiczne zjawisko dotyczy również obszarów wód śródlądowych, gdzie w okresie letnim obserwuje się istotny wzrost aktywności związanej z uprawianiem sportów wodnych i rekreacji. Szczególnie jest to widoczne na takich obszarach jak Kraina Wielkich Jezior Mazurskich, ale także dużych zbiornikach zaporowych oraz rzekach i szlakach kajakowych, gdzie wzmożony ruch turystyczny i rekreacyjny przekłada się na zwiększoną liczbę interwencji oraz konieczność zapewnienia adekwatnego poziomu zabezpieczenia ratowniczego.

Dodatkowo PSP uczestniczy w planowaniu i realizacji działań związanych z rozwojem potencjału ratowniczego, w tym:

• doposażeniem jednostek w sprzęt do ratownictwa wodnego (łodzie, skutery, sprzęt sonarowy);
• rozwojem specjalistycznych grup ratownictwa wodno-nurkowego i sonarowych;
• szkoleniem strażaków PSP i druhów OSP w zakresie działań na wodach;
• utrzymaniem i rozwijaniem systemów koordynacji działań ratowniczych.

Działania te są realizowane w oparciu o programy rozwoju i modernizacji służb podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz o dostępne środki budżetowe.

Odnosząc się do kwestii szkoleń strażaków OSP informuję, że zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych^[5] jednym z warunków uprawniających strażaka OSP do udziału w działaniach i akcjach ratowniczych jest ukończenie z wynikiem pozytywnym szkolenia podstawowego, przygotowującego do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych (dalej: szkolenie OSPP). Tego rodzaju szkolenie jest realizowane przez PSP w oparciu o „Program szkolenia podstawowego strażaka ratownika ochotniczych straży pożarnych”. W treści kształcenia przedmiotowego programu uwzględniono m.in. zagadnienia z dziedziny ratownictwa na obszarach wodnych oraz pierwszej pomocy przedmedycznej.

Ponadto PSP realizuje szkolenia dla dowódców OSP zgodnie z programem szkolenia pn. „Program szkolenia kierującego działaniem ratowniczym dla strażaka ratownika ochotniczych straży pożarnych” (dalej: szkolenie OSPKD).

Strażacy ratownicy OSP mogą brać również udział w szkoleniu pn. „Program szkolenia doskonalącego z ratownictwa na obszarach wodnych realizowanego przez ksrg w zakresie podstawowym” (dalej: szkolenie ROW).

Określenie zapotrzebowania na dane szkolenie jest m.in. wynikiem analizy przeprowadzonej w ramach sporządzania i aktualizacji powiatowego planu ratowniczego przez każdą komendę powiatową/miejską PSP. Przygotowanie takiego planu jest poprzedzone dokonaniem analizy zagrożeń oraz analizy zabezpieczenia operacyjnego danego powiatu. Wśród kryteriów (czynników) zagrożenia wyróżnia się m.in. cieki i zbiorniki wodne (zagrożenie utonięciami), dla których wskazuje się stopień zagrożenia, uwzględniając ich wielkość, intensywność ruchu turystycznego lub żeglugowego. Na podstawie ww. analiz można określić zapotrzebowanie na szkolenia z dziedziny ratownictwa na obszarach wodnych dla strażaków OSP z terenu danego powiatu.

Powyższe oznacza, że liczba szkoleń z dziedziny ratownictwa na obszarach wodnych dla strażaków OSP z terenu gmin nadmorskich nie jest ustalana centralnie przez Komendę Główną PSP. Wynika ona przede wszystkim z analiz zapotrzebowania na szkolenia dokonywanych przez komendy powiatowe/miejskie PSP oraz nadzorujących je komend wojewódzkich PSP. W zależności od wyników tych analiz oraz możliwości organizatorów, oferta szkoleniowa skierowana do strażaków OSP może się znacząco różnić w poszczególnych powiatach i województwach.

Każda komenda wojewódzka PSP, pod koniec danego roku kalendarzowego, opracowuje Plan Pracy Dydaktycznej na rok następny, który obejmuje przedsięwzięcia realizowane przez ośrodek szkolenia danej komendy wojewódzkiej PSP oraz podległe jej komendy powiatowe i miejskie PSP. Z uwagi na fakt, że Plan nie uwzględnia podziału na gminy lub powiaty, a jedynie zbiorcze dane obejmujące całe województwo, Komenda Główna PSP nie dysponuje harmonogramami szkoleń w gminach nadmorskich na lata 2027-2028.

Od 2025 r. w województwach nadmorskich (zachodniopomorskie, pomorskie oraz warmińsko-mazurskiego) zrealizowano następującą liczbę szkoleń:

• 86 edycji szkoleń OSPP, w których udział wzięło 2285 strażaków OSP. Obecnie trwa 8, a do końca 2026 r. zaplanowano 12 edycji szkolenia;
• 40 edycji szkoleń OSPKD, w których udział wzięło 711 strażaków OSP. Do końca 2026 r. zaplanowano 13 edycji szkolenia;
• Komenda Wojewódzka PSP w Szczecinie zrealizowała 9 edycji szkolenia ROW, w których udział wzięło 95 strażaków OSP.

Odnosząc się z kolei do działań realizowanych przez Policję oraz kwestii wzmacniania jej sił w miejscowościach nadmorskich należy podkreślić, że zgodnie z § 7 zarządzenia nr 1041 Komendanta Głównego Policji z dnia 28 września 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad organizacji i zakresu działania komend, komisariatów i innych jednostek organizacyjnych Policji^[6], w sezonie letnim służbę na wodach oraz terenach przywodnych dodatkowo mogą pełnić policjanci wyznaczeni z innych komórek organizacyjnych w tzw. „sezonowych komórkach”.

Ponadto funkcjonariusze, głównie z komórek patrolowych lub oddziałów prewencji Policji, wspomagają służbę w patrolach rajdujących (tzw. patrole przemieszczające się w rejonach zbiorników wodnych, wyposażone w pojazdy terenowe ciągnące przyczepy z jednostkami pływającymi).

Przedmiotowa forma pełnienia służby jest stosowana głównie na terenie jednostek, gdzie komendant wojewódzki Policji nie powołał etatowo jednostek (komórek) wodnych bądź tzw. „sezonowych komórek”. Z informacji przekazanych przez komendy wojewódzkie (Stołeczną) Policji wynika, że w bieżącym sezonie letnim na terenie kraju powołano 75 sezonowych komórek wodnych.

Natomiast w kontekście zwiększania środków finansowych na działania Policji należy wskazać, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji opracowało nowy Program modernizacji Policji, Staży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Ochrony Państwa na lata 2026-2029, wprowadzony ustawą z dnia 21 listopada 2025 r. o ustanowieniu „Programu modernizacji Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służby Ochrony Państwa na lata 2026-2029”^[7], który opiewa na rekordową kwotę 13 mld zł przeznaczoną na służby podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, w tym 7,3 mld zł dla Policji, ponad 2,7 mld zł dla Straży Granicznej, 2,4 mld zł dla PSP i blisko 500 mln zł dla Służby Ochrony Państwa. Środki te są m.in. przeznaczane na: unowocześnienie wyposażenia i sprzętu, powstrzymanie dekapitalizacji użytkowanego sprzętu, wyposażenia oraz obiektów infrastruktury, a także przeprowadzenie kolejnych procesów inwestycyjnych.

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Dz. U. z 2023 r. poz. 714, z późn. zm., dalej: ustawa o bezpieczeństwie na obszarach wodnych

^[2] stan na 10 czerwca 2026 r.

^[3] Dz. U. poz. 1907, z późn. zm.

^[4] spółki prawa handlowego i przedsiębiorcy nie mogą otrzymywać dotacji celowych z budżetu państwa, z części którą dysponuje wojewoda, na działalność w zakresie ratownictwa wodnego

^[5] Dz. U. z 2025 r. poz. 244, z późn. zm.

^[6] Dz. Urz. KGP z 2013 r. poz. 50, z późn. zm.

[7] Dz. U. poz. 1810