w sprawie działań na rzecz upowszechnienia jednozmianowego systemu pracy szkół podstawowych
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 10-06-2026
Szanowny Panie Pośle,
uprzejmie informuję, że szczegółową organizację nauczania, wychowania i opieki w danym roku szkolnym określa arkusz organizacji szkoły, opracowany przez dyrektora szkoły. Zatwierdza go organ prowadzący, po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Przepis art. 110 ust. 4 ustawy - Prawo oświatowe[1], zobowiązuje dyrektora szkoły do uwzględnienia zasad ochrony zdrowia i higieny pracy przy ustalaniu tygodniowego rozkładu zajęć określającego organizację zajęć edukacyjnych. Zgodnie z § 17 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli[2] arkusz organizacji szkoły określa m.in. tygodniowy lub semestralny wymiar godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych, w tym godzin zajęć prowadzonych w grupach, wymiar godzin zajęć z zakresu doradztwa zawodowego, tygodniowy lub semestralny wymiar i przeznaczenie godzin do dyspozycji dyrektora.
Dyrektor szkoły zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach[3] podczas planowania zajęć dydaktyczno-wychowawczych powinien uwzględniać:
Warto zauważyć, że wprowadzone zmiany w organizacji nauki religii oraz w ramowych planach nauczania, w zakresie organizacji nauki języka mniejszości, mają również na celu bardziej równomierne rozłożenie przedmiotów w poszczególnych klasach, a przez to umożliwienie dyrektorom szkół ułożenia tygodniowego rozkładu zajęć w taki sposób, aby szkoła pracowała na tzw. jedną zmianę.
Należy podkreślić również, że szkoła w realizacji zadań współpracuje z rodzicami, którzy swoich przedstawicieli mają w radzie rodziców. Zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, rada rodziców może występować do dyrektora i innych organów szkoły z wnioskami i opiniami we wszystkich sprawach szkoły lub placówki. Korzystając z tych uprawnień rada rodziców może zatem wystąpić z wnioskiem o zmianę tygodniowego rozkładu zajęć, dostosowując go do potrzeb uczniów, bądź o przeprowadzenie kontroli w szkole z uwagi na występowanie nieprawidłowości. Nadzór nad higieną procesu nauczania i wychowania sprawuje również Państwowa Inspekcja Sanitarna[4].
Co do zasady, pojęcie tzw. dwuzmianowości nie zostało zdefiniowane w przepisach prawa oświatowego. Brak jest również normatywnie określonych kryteriów pozwalających na jednoznaczne zakwalifikowanie szkoły jako funkcjonującej w systemie dwuzmianowym. W konsekwencji ocena występowania i skali tego zjawiska może być uzależniona od przyjętej metodologii oraz sposobu interpretacji organizacji pracy szkół. Przypadki, które mogłyby być utożsamiane z dwuzmianową organizacją zajęć, mają charakter ograniczony i nie stanowią zjawiska powszechnego. Sytuacja szkół pracujących na dwie zmiany dotyczy głównie dużych ośrodków miejskich, a często gmin położonych przy tych ośrodkach, które nie zapewniają wystarczającej infrastruktury oświatowej. Zatem problem wielozmianowości zależy przynajmniej od kilku czynników, głównie związanych z liczebnością uczniów, nauczycieli, kumulacją roczników oraz bazą lokalową, którą dysponuje szkoła.
Zapewnienie warunków działalności szkoły należy do kompetencji organu prowadzącego daną szkołę (gminy lub powiatu czy województwa). Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe organ prowadzący szkołę i placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego należy m.in. zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki. Ministerstwo Edukacji Narodowej nie sprawuje nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP[5], organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Jak stanowi art. 16 ust. 2 Konstytucji RP, samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Niemniej, informuję dodatkowo, że przyjęta w 2026 r. nowelizacja ustawy – Prawo oświatowe, określana jako tzw. ustawa o małych szkołach, została przygotowana w odpowiedzi na prognozowane zmiany demograficzne. W materiałach towarzyszących projektowi wskazano, że zgodnie z prognozami liczba dzieci w wieku 7–14 lat zmniejszy się do 2029 r. o około 5%, a do 2034 r. o blisko 20%. Tendencje te będą skutkowały stopniowym zmniejszaniem liczby uczniów korzystających z infrastruktury edukacyjnej, a tym samym ograniczaniem obciążenia organizacyjnego szkół.
W konsekwencji należy oczekiwać, że ewentualne przypadki organizacji zajęć, które mogłyby być postrzegane jako zbliżone do pracy w systemie dwuzmianowym, będą stopniowo traciły na znaczeniu wraz ze zmniejszaniem się liczby uczniów.
Dodatkowe środki, o które jednostki samorządu terytorialnego mogą się ubiegać m.in. w celu realizacji zadań inwestycyjnych (w tym oświatowych), zaplanowane są w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej. Podziału rezerwy celowej, ujętej w ustawie budżetowej na dany rok budżetowy w cz. 83 poz. 45 pn. środki na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego, dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z właściwymi ministrami oraz wojewodami.
Wnioski o pozyskanie środków finansowych w ramach podziału rezerwy ogólnej budżetu państwa są przedkładane przez właściwego dysponenta części budżetowej Prezesowi Rady Ministrów, za pośrednictwem Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. O dodatkowe środki zaplanowane w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej - jednostki samorządu terytorialnego wnioskują za pośrednictwem wojewody.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z późn. zm.
[2] Dz. U. z 2023 r. poz. 2736 i z 2025 r. poz. 849.
[3] Dz. U. z 2020 r. poz.1604 i z 2024 r. poz. 933.
[4] Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416).
[5] Dz. U. z 1997 Nr 78, poz. 483.