Interpelacja nr 17368

do ministra nauki i szkolnictwa wyższego

w sprawie autonomii uczelni wyższych, przejrzystości finansowania nauki oraz konieczności zachowania apolitycznego charakteru szkolnictwa wyższego

Zgłaszający: Marcin Józefaciuk

Data wpływu: 22-05-2026

Szanowny Panie Ministrze,

w ostatnich latach w przestrzeni publicznej wielokrotnie podnoszone były kwestie dotyczące autonomii uczelni wyższych, przejrzystości finansowania nauki oraz konieczności zachowania apolitycznego charakteru szkolnictwa wyższego. Jednocześnie środowisko akademickie wskazuje na rosnące obawy związane z uzależnianiem części działań uczelni od decyzji politycznych, ograniczoną transparentnością dystrybucji środków publicznych oraz pogarszającą się stabilnością finansową wielu jednostek naukowych.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie działania podjęło ministerstwo w celu realnego wzmocnienia autonomii uczelni wyższych od 13 grudnia 2023 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na niniejszą interpelację?
2. Czy ministerstwo prowadziło analizy dotyczące wpływu decyzji administracyjnych i finansowych na niezależność uczelni oraz swobodę prowadzenia badań naukowych? Jeśli tak, proszę o ich przekazanie.
3. Jak zmienił się poziom finansowania nauki i szkolnictwa wyższego w latach 2023–2026:
   a) nominalnie,
   b) po uwzględnieniu inflacji,
   c) w przeliczeniu na studenta,
   d) w przeliczeniu na pracownika naukowego?
4. Jakie działania podjęto w celu zwiększenia transparentności wydatkowania środków publicznych przeznaczonych na naukę i szkolnictwo wyższe?
5. Czy ministerstwo planuje stworzenie publicznie dostępnego systemu umożliwiającego obywatelom, naukowcom i środowisku akademickiemu monitorowanie wydatkowania środków publicznych przez uczelnie oraz jednostki naukowe? Jeśli tak – na jakim etapie są prace?
6. Ile kontroli dotyczących prawidłowości wydatkowania środków publicznych przeprowadzono na uczelniach publicznych oraz niepublicznych od początku obecnej kadencji rządu?
7. Jakie nieprawidłowości najczęściej wykazywały przeprowadzone kontrole?
8. Czy ministerstwo posiada analizy dotyczące wpływu bieżącej sytuacji finansowej uczelni na:
   a) jakość kształcenia,
   b) poziom badań naukowych,
   c) zatrudnienie pracowników naukowych,
   d) umiędzynarodowienie polskiej nauki?
9. Czy ministerstwo prowadziło konsultacje ze środowiskiem akademickim dotyczące zagrożeń dla apolityczności uczelni wyższych? Jeśli tak, proszę o przekazanie:
   a) listy podmiotów uczestniczących,
   b) zgłoszonych uwag,
   c) wniosków końcowych.
10. Czy do ministerstwa wpływały skargi lub sygnały dotyczące możliwego wywierania presji politycznej na uczelnie, rektorów, pracowników naukowych lub studentów? Jeśli tak:
    a) ile takich zgłoszeń wpłynęło,
    b) czego dotyczyły,
    c) jakie działania podjęto?
11. Czy ministerstwo planuje zmiany legislacyjne mające na celu dalsze zabezpieczenie autonomii uczelni oraz zwiększenie przejrzystości finansowania nauki? Jeśli tak, proszę o przedstawienie założeń i harmonogramu prac.
12. Jakie działania podjęto w celu ograniczenia nadmiernej biurokracji obciążającej uczelnie oraz pracowników naukowych?
13. Czy ministerstwo analizowało poziom zaufania środowiska akademickiego do obecnego systemu finansowania nauki i szkolnictwa wyższego? Jeśli tak, proszę o przedstawienie wyników tych analiz.

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP