w sprawie działań Rzeczypospolitej Polskiej dotyczących ochrony misji humanitarnych do Strefy Gazy, pomocy konsularnej i dyplomatycznej dla osób związanych z Polską, w tym studenta Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, dostępu humanitarnego, kontroli obrotu strategicznego z Izraelem oraz ewakuacji medycznych
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 17-06-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17381 poseł Marty Stożek w sprawie działań Rzeczypospolitej Polskiej dotyczących ochrony misji humanitarnych do Strefy Gazy, pomocy konsularnej i dyplomatycznej dla osób związanych z Polską, w tym studenta Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, dostępu humanitarnego, kontroli obrotu strategicznego z Izraelem oraz ewakuacji medycznych przedstawiam następujące informacje.
1. Czy Rada Ministrów, Ministerstwo Spraw Zagranicznych albo Stałe Przedstawicielstwo RP przy ONZ podjęły działania wobec członków Rady Bezpieczeństwa ONZ lub przewodniczącego Rady Bezpieczeństwa ONZ w celu pilnego omówienia bezpieczeństwa cywilnych misji humanitarnych zmierzających do Strefy Gazy? Jeżeli tak, proszę o wskazanie dat, formy i adresatów tych działań?
Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP oraz Stałe Przedstawicielstwo Rzeczypospolitej Polskiej przy Organizacji Narodów Zjednoczonych regularnie podejmują działania dyplomatyczne na rzecz ochrony ludności cywilnej oraz zapewnienia bezpieczeństwa misjom humanitarnym w strefach konfliktów zbrojnych, w tym w Strefie Gazy.
Działania te realizowane są m.in. poprzez aktywny udział przedstawicieli Polski w debatach i posiedzeniach organów ONZ. W trakcie otwartych debat Rady Bezpieczeństwa ONZ przedstawiciele RP konsekwentnie podkreślają konieczność przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego, ochrony ludności cywilnej oraz zapewnienia bezpiecznego i niezakłóconego dostępu pomocy humanitarnej do osób potrzebujących.
Polska uczestniczy również w wypracowywaniu wspólnych stanowisk Unii Europejskiej prezentowanych na forum ONZ, w których szczególny nacisk kładziony jest na ochronę personelu humanitarnego oraz zapewnienie warunków umożliwiających prowadzenie działań pomocowych. Jednocześnie Polska wspiera działania humanitarne realizowane przez wyspecjalizowane agendy ONZ, w tym m.in. UNRWA, poprzez przekazywanie środków finansowych na cele humanitarne.
W przypadku incydentów dotyczących pracowników lub wolontariuszy organizacji humanitarnych, Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP podejmuje stosowne działania dyplomatyczne, w tym występuje o wyjaśnienie okoliczności zdarzeń oraz apeluje o zapewnienie ochrony osobom zaangażowanym w niesienie pomocy humanitarnej.
Należy jednocześnie wskazać, że Polska nie jest obecnie członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ, a tym samym nie dysponuje uprawnieniami do samodzielnego inicjowania formalnego zwoływania posiedzeń tego organu. Polska konsekwentnie popiera jednak działania społeczności międzynarodowej na rzecz ochrony ludności cywilnej, bezpieczeństwa personelu humanitarnego oraz przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego, w tym poprzez wspieranie odpowiednich rezolucji i inicjatyw podejmowanych na forum Zgromadzenia Ogólnego ONZ.
2. Czy rząd rozważa wystąpienie do państw członkowskich Rady Bezpieczeństwa ONZ o zainicjowanie posiedzenia Rady, debaty, konsultacji albo spotkania w formule Arria dotyczącego ochrony cywilnych misji humanitarnych, dostępu pomocy humanitarnej oraz przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego w Strefie Gazy?
Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na bieżąco monitoruje i analizuje sytuację geopolityczną w regionie Bliskiego Wschodu, w tym sytuację humanitarną w Strefie Gazy. Decyzje dotyczące ewentualnego wspierania inicjatyw podejmowanych na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych są uzależnione od aktualnych uwarunkowań międzynarodowych, prowadzonych konsultacji dyplomatycznych oraz oceny skuteczności dostępnych instrumentów działania.
Należy podkreślić, że Polska nie jest obecnie niestałym członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ, co oznacza brak możliwości samodzielnego inicjowania formalnego zwoływania posiedzeń tego organu. Wszelkie działania związane z organizacją debat lub spotkań poświęconych sytuacji w Strefie Gazy wymagają ścisłej współpracy i koordynacji z państwami będącymi członkami Rady Bezpieczeństwa, w tym z partnerami z Unii Europejskiej.
Polska aktywnie uczestniczy w międzynarodowych działaniach na rzecz poprawy sytuacji humanitarnej w regionie. Rząd konsekwentnie wspiera zwiększanie pomocy humanitarnej dla ludności cywilnej dotkniętej konfliktem. W tym kontekście przedstawiciele Rzeczypospolitej Polskiej uczestniczą w spotkaniach międzynarodowych poświęconych koordynacji wsparcia humanitarnego dla Palestyńczyków, w tym w pracach grup donorów i innych mechanizmach współpracy międzynarodowej.
Jednocześnie Polska dostrzega ograniczenia funkcjonowania Rady Bezpieczeństwa ONZ wynikające z istniejących mechanizmów proceduralnych, w szczególności możliwości korzystania przez stałych członków z prawa weta. W praktyce wpływa to na zdolność Rady do podejmowania decyzji w sprawach związanych z konfliktami zbrojnymi i kryzysami humanitarnymi.
W odniesieniu do nieformalnych formatów dialogu, takich jak spotkania organizowane w formule Arria, Polska uznaje ich znaczenie jako narzędzia
umożliwiającego wymianę stanowisk i informacji pomiędzy państwami członkowskimi ONZ oraz przedstawicielami organizacji międzynarodowych i społeczeństwa obywatelskiego. Ewentualne zaangażowanie w inicjowanie lub współorganizowanie tego rodzaju spotkań jest każdorazowo przedmiotem bieżących konsultacji dyplomatycznych oraz oceny ich potencjalnej efektywności w kontekście realizacji celów polityki zagranicznej RP.
3. Jakie stanowisko Polska prezentuje obecnie w ONZ, Unii Europejskiej oraz w relacjach dwustronnych w sprawie ochrony personelu humanitarnego, dziennikarzy, medyków i aktywistów uczestniczących w działaniach pomocowych na rzecz ludności cywilnej w Strefie Gazy?
Stanowisko Rzeczypospolitej Polskiej w kwestii ochrony personelu humanitarnego, medycznego oraz innych osób zaangażowanych w niesienie pomocy ludności cywilnej w Strefie Gazy opiera się na konsekwentnym poparciu dla przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego, w szczególności zasad dotyczących ochrony ludności cywilnej oraz zapewnienia bezpieczeństwa personelowi wykonującemu zadania humanitarne. Polska podkreśla konieczność zagwarantowania bezpiecznego, szybkiego i niezakłóconego dostępu pomocy humanitarnej do osób potrzebujących.
Działania w tym zakresie realizowane są zarówno na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych, Unii Europejskiej, jak i w ramach kontaktów dwustronnych z partnerami w regionie.
Na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych Polska konsekwentnie wspiera inicjatywy dotyczące ochrony ludności cywilnej, personelu medycznego oraz pracowników organizacji humanitarnych. Rzeczpospolita Polska angażuje się również w finansowanie działań pomocowych realizowanych przez wyspecjalizowane agendy ONZ, w tym m.in. UNRWA, UNICEF, Światowy Program Żywnościowy (WFP) oraz Światową Organizację Zdrowia (WHO), uznając ich działalność za istotny element międzynarodowej odpowiedzi na kryzys humanitarny. Polska podkreśla ponadto znaczenie zachowania niezależności i możliwości operacyjnych organizacji humanitarnych działających na obszarach objętych konfliktem.
W ramach Unii Europejskiej Polska uczestniczy w wypracowywaniu wspólnych stanowisk dotyczących sytuacji humanitarnej w Strefie Gazy, w tym postulatów zapewnienia bezpiecznego i niezakłóconego dostępu pomocy humanitarnej. Polska popiera działania zmierzające do usuwania przeszkód utrudniających funkcjonowanie organizacji humanitarnych oraz podkreśla konieczność poszanowania zasad międzynarodowego prawa humanitarnego przez wszystkie strony konfliktu. Jednocześnie Polska zwraca uwagę na potrzebę skutecznej ochrony personelu humanitarnego oraz wyjaśniania incydentów skutkujących ofiarami wśród pracowników organizacji pomocowych.
W relacjach dwustronnych Polska podejmuje działania dyplomatyczne służące wyjaśnieniu przypadków, w których poszkodowani zostali pracownicy organizacji humanitarnych lub obywatele polscy zaangażowani w działalność pomocową. W takich sytuacjach Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP występuje do właściwych władz o przekazanie informacji dotyczących okoliczności zdarzeń oraz podkreśla znaczenie przeprowadzenia rzetelnych postępowań wyjaśniających.
Równocześnie Polska utrzymuje współpracę rozwojową i humanitarną z partnerami palestyńskimi, wspierając projekty służące poprawie sytuacji ludności cywilnej, w tym przedsięwzięcia z zakresu ochrony zdrowia, pomocy humanitarnej oraz budowy potencjału instytucjonalnego. Działania te stanowią element szerszego zaangażowania Polski na rzecz stabilizacji regionu oraz wspierania rozwiązań zgodnych z prawem międzynarodowym.
4. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych podejmuje działania na rzecz ustanowienia lub wzmocnienia bezpiecznego, stałego i nadzorowanego międzynarodowo korytarza humanitarnego do Strefy Gazy, w tym korytarzy morskich i lądowych? Jeżeli tak, proszę o wskazanie właściwych forów, partnerów i dotychczasowych efektów.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP podejmuje działania dyplomatyczne oraz wspiera inicjatywy międzynarodowe służące zapewnieniu bezpiecznego, stałego i niezakłóconego dostępu pomocy humanitarnej do Strefy Gazy. Działania te realizowane są zarówno poprzez aktywność na forach wielostronnych, jak i poprzez współpracę z organizacjami międzynarodowymi odpowiedzialnymi za koordynację pomocy humanitarnej.
W ramach współpracy międzynarodowej przedstawiciele Rzeczypospolitej Polskiej uczestniczą w inicjatywach i wspólnych wystąpieniach państw partnerskich, których celem jest apelowanie o zapewnienie skutecznych i bezpiecznych szlaków dostarczania pomocy humanitarnej do Strefy Gazy, w tym poprzez funkcjonowanie lądowych punktów wjazdu oraz innych kanałów logistycznych umożliwiających transport pomocy dla ludności cywilnej.
Działania Polski są również koordynowane w ramach Unii Europejskiej, w szczególności na forum Rady do Spraw Zagranicznych UE. Polska wspiera wspólne inicjatywy unijne mające na celu zwiększenie skali i efektywności pomocy humanitarnej kierowanej do Strefy Gazy, w tym przedsięwzięcia związane z rozwojem alternatywnych szlaków dostaw pomocy oraz działania realizowane w ramach mechanizmów współpracy państw członkowskich UE.
Jednocześnie Polska aktywnie współpracuje z Organizacją Narodów Zjednoczonych i jej wyspecjalizowanymi agendami odpowiedzialnymi za koordynację działań humanitarnych. Podejmowane działania są zgodne z rezolucjami i inicjatywami ONZ dotyczącymi wsparcia ludności cywilnej oraz zapewnienia skutecznego dostarczania pomocy humanitarnej na obszary dotknięte konfliktem. W tym zakresie Polska pozostaje w kontakcie z właściwymi strukturami ONZ odpowiedzialnymi za koordynację pomocy humanitarnej i działań odbudowy w Strefie Gazy.
Rzeczpospolita Polska konsekwentnie podkreśla znaczenie przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego, w tym obowiązku umożliwienia bezpiecznego i niezakłóconego dostępu pomocy humanitarnej do ludności cywilnej znajdującej się w sytuacji szczególnej potrzeby.
5. Czy Polska zabiega w Unii Europejskiej o wspólne stanowisko dotyczące ochrony cywilnych konwojów humanitarnych, odpowiedzialności za ataki na personel humanitarny oraz konieczności zapewnienia niezakłóconego dostępu pomocy humanitarnej do Strefy Gazy?
Polska aktywnie uczestniczy w działaniach Unii Europejskiej na rzecz ochrony personelu humanitarnego, zapewnienia bezpieczeństwa konwojów pomocowych oraz zagwarantowania niezakłóconego dostępu pomocy humanitarnej do Strefy Gazy. Kwestie te pozostają jednym z istotnych elementów stanowiska Rzeczypospolitej Polskiej prezentowanego na forum unijnym w kontekście trwającego kryzysu humanitarnego.
W ramach współpracy z partnerami unijnymi Polska podkreśla znaczenie przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego oraz konieczność zapewnienia skutecznej ochrony pracowników organizacji humanitarnych, personelu medycznego i innych osób zaangażowanych w niesienie pomocy ludności cywilnej. Polska konsekwentnie opowiada się za wyjaśnianiem incydentów skutkujących ofiarami wśród personelu humanitarnego oraz za pociąganiem do odpowiedzialności osób odpowiedzialnych za naruszenia prawa międzynarodowego.
Rzeczpospolita Polska wspiera również działania Unii Europejskiej mające na celu zapewnienie bezpiecznych warunków funkcjonowania konwojów humanitarnych oraz skutecznego dostarczania pomocy osobom potrzebującym. W tym kontekście Polska podkreśla znaczenie pełnego poszanowania norm międzynarodowego prawa humanitarnego, w tym ochrony obiektów medycznych, personelu medycznego i pracowników organizacji humanitarnych.
Polska konsekwentnie opowiada się za zapewnieniem niezakłóconego dostępu pomocy humanitarnej do ludności cywilnej w Strefie Gazy, zgodnie z zasadami prawa międzynarodowego. W ramach działań międzynarodowych wspiera mechanizmy koordynacji pomocy humanitarnej oraz finansuje działania realizowane przez organizacje i agendy międzynarodowe zaangażowane w niesienie pomocy ludności cywilnej.
Stanowisko Polski w tych kwestiach pozostaje spójne z działaniami podejmowanymi na forum Unii Europejskiej i Organizacji Narodów Zjednoczonych, których celem jest poprawa sytuacji humanitarnej w Strefie Gazy, ochrona ludności cywilnej oraz zapewnienie bezpieczeństwa personelowi humanitarnemu realizującemu działania pomocowe.
6. Czy rząd planuje przekazać Sejmowi albo sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych informację o działaniach podejmowanych w tej sprawie na forum ONZ i UE, w tym o ewentualnych ograniczeniach proceduralnych, z którymi Polska mierzy się jako państwo niebędące członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ?
Rząd Rzeczypospolitej Polskiej regularnie przedstawia Sejmowi RP oraz właściwym komisjom parlamentarnym informacje dotyczące realizacji polskiej polityki zagranicznej, w tym aktywności Polski na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz Unii Europejskiej. Informacje te są prezentowane zarówno podczas corocznych wystąpień Ministra Spraw Zagranicznych dotyczących zadań polskiej polityki zagranicznej, jak również w toku prac Komisji Spraw Zagranicznych oraz innych właściwych komisji sejmowych.
W ramach tych wystąpień i posiedzeń omawiane są m.in. kwestie związane z funkcjonowaniem organizacji międzynarodowych, aktualnymi wyzwaniami w polityce międzynarodowej oraz zaangażowaniem Polski w działania podejmowane na forum ONZ i UE. Posłowie mają możliwość uzyskiwania szczegółowych informacji dotyczących stanowiska Rządu RP oraz prowadzonych działań dyplomatycznych, a także przedstawiania opinii i pytań dotyczących poszczególnych obszarów polityki zagranicznej.
Informacje dotyczące ograniczeń proceduralnych wynikających z obecnego statusu Polski w strukturach Organizacji Narodów Zjednoczonych, w tym kwestii związanych z funkcjonowaniem Rady Bezpieczeństwa ONZ, są również przedmiotem bieżących analiz oraz materiałów informacyjnych przedstawianych właściwym organom parlamentarnym.
Terminy posiedzeń Sejmu RP oraz komisji sejmowych, a także porządki obrad obejmujące informacje i sprawozdania przedstawiane przez przedstawicieli Rządu RP, są publikowane zgodnie z obowiązującymi procedurami parlamentarnymi. Dokumentacja prac parlamentarnych, w tym stenogramy, biuletyny oraz zapisy przebiegu posiedzeń, pozostają publicznie dostępne, co zapewnia przejrzystość procesu informowania parlamentu o działaniach podejmowanych przez Rząd RP w obszarze polityki zagranicznej.
7. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych potwierdza udział osób wskazywanych w korespondencji obywatelskiej i doniesieniach medialnych, w szczególności Łukasza Kozaka, Agaty Wisłockiej, Laury Kwoczały Al-Subaih, Radosława Muniaka oraz Kareema Awada, studenta Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu wskazywanego jako członek polskiej delegacji, w Globalnej Flotylli Sumud albo w lądowym konwoju humanitarnym do Strefy Gazy? Jeżeli nie, czy MSZ prowadzi czynności weryfikujące te informacje?
Ministerstwo Spraw Zagranicznych informuje, że polska służba konsularna posiada informacje dotyczące trzech spośród wymienionych osób, będących obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej. Osoby te lub ich rodziny pozostawały w kontakcie z Konsulami RP lub Departamentem Konsularnym Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
Jednocześnie należy podkreślić, że zgodnie z zakresem swoich kompetencji oraz regulacjami międzynarodowymi polska służba konsularna realizuje zadania w zakresie pomocy konsularnej wobec obywateli polskich. Nie prowadzi ona działań ani czynności w odniesieniu do obywateli innych państw, niezależnie od tego, czy osoby te były wskazywane jako członkowie polskiej delegacji.
8. Czy według stanu wiedzy MSZ którakolwiek z osób wymienionych w pytaniu 7 została zatrzymana, pozbawiona możliwości swobodnego kontaktu, ranna, zawrócona albo objęta inną czynnością władz państwa trzeciego? Proszę o informację w zakresie możliwym do ujawnienia bez naruszania prywatności i bezpieczeństwa tych osób.
Według informacji posiadanych przez polską służbę konsularną, w odniesieniu do obywateli polskich uczestniczących w przedsięwzięciach związanych z flotyllą morską, jedna z wymienionych osób została przewieziona przez służby izraelskie na Kretę, skąd następnie powróciła do miejsca zamieszkania. Dwie inne osoby zostały przewiezione do Izraela i umieszczone w areszcie deportacyjnym, a następnie deportowane do Turcji.
Ponadto jedna z uczestniczek konwoju lądowego, będąca obywatelką Rzeczypospolitej Polskiej, została zatrzymana wraz z grupą obywateli innych państw przez służby funkcjonujące pod zwierzchnictwem tzw. „Rządu Stabilności Narodowej” (GNS) we wschodniej Libii, podmiotu nieuznawanego przez Rzeczpospolitą Polską. Według stanu na dzień 1 czerwca 2026 r. prowadzone są działania, w tym na szczeblu konsularnym, mające na celu doprowadzenie do zwolnienia obywatelki polskiej oraz umożliwienie jej opuszczenia terytorium Libii.
Ze względu na konieczność ochrony danych osobowych i prywatności osób zainteresowanych oraz skuteczność prowadzonych działań konsularnych, Ministerstwo nie przekazuje bardziej szczegółowych informacji dotyczących poszczególnych przypadków.
9. Czy MSZ, we współpracy z MSWiA i właściwymi służbami, potwierdza przechwycenie Kareema Awada przez wojsko Izraela 19 maja 2026 r. około godz. 14 oraz utratę kontaktu z nim po zatrzymaniu? Proszę o wskazanie, w zakresie możliwym do ujawnienia, jego miejsca pobytu, stanu zdrowia, statusu prawnego z punktu widzenia działań państwa polskiego, państwa właściwego do ochrony konsularnej oraz możliwości działania Polski we współpracy z państwem jego obywatelstwa, władzami uczelni i organizatorami misji.
Zgodnie z zakresem swoich kompetencji oraz regulacjami międzynarodowymi polska służba konsularna realizuje zadania w zakresie pomocy konsularnej wobec obywateli polskich. Nie prowadzi ona działań ani czynności w odniesieniu do obywateli innych państw, niezależnie od tego, czy osoby te były wskazywane jako członkowie polskiej delegacji.
10. Jakie czynności podjęły polskie placówki dyplomatyczne i konsularne w Izraelu, Egipcie, Turcji, Grecji, na Cyprze lub w innych właściwych państwach w celu ustalenia miejsca pobytu, bezpieczeństwa i potrzeb konsularnych lub dyplomatycznych osób wskazywanych jako uczestnicy polskiej delegacji, w tym Kareema Awada, Łukasza Kozaka i Agaty Wisłockiej?
W zakresie pomocy konsularnej polska służba konsularna podjęła następujące działania w stosunku do obywateli polskich:
11. Jakie działania MSZ podjęło w związku z wrocławskim wymiarem sprawy Kareema Awada, w tym czy nawiązano kontakt z Uniwersytetem Medycznym we Wrocławiu, osobami bliskimi lub wskazanymi przez niego osobami kontaktowymi, organizatorami Globalnej Flotylli Sumud oraz przedstawicielami państwa jego obywatelstwa? Czy wyznaczono o osobę albo komórkę odpowiedzialną za bieżące przekazywanie informacji w tej sprawie?
Zgodnie z zakresem swoich kompetencji oraz regulacjami międzynarodowymi polska służba konsularna realizuje zadania w zakresie pomocy konsularnej wobec obywateli polskich. Nie prowadzi ona działań ani czynności w odniesieniu do obywateli innych państw, niezależnie od tego, czy osoby te były wskazywane jako członkowie polskiej delegacji.
13. Czy MSZ zabezpieczyło, pozyskało albo zweryfikowało nagrania i inne materiały z transmisji na żywo ze statku Elengi, w tym doniesienia, że w kierunku łodzi, na której znajdował się Kareem Awad, siły izraelskie oddały co najmniej jeden strzał? Czy rząd zwrócił się do władz Izraela o wyjaśnienie tej okoliczności oraz o zachowanie materiału dowodowego?
Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP podejmuje działania mające na celu wyjaśnienie okoliczności incydentów związanych z zatrzymywaniem jednostek uczestniczących w misjach humanitarnych oraz przypadków, w których mogło dojść do zagrożenia bezpieczeństwa osób znajdujących się na ich pokładach.
W przypadkach dotyczących obywateli polskich lub jednostek związanych z polskimi podmiotami Ministerstwo Spraw Zagranicznych niezwłocznie podejmuje działania konsularne i dyplomatyczne, zwracając się do właściwych władz o przekazanie szczegółowych informacji dotyczących przebiegu zdarzeń, podstaw prawnych podejmowanych działań oraz stanu osób, których incydenty te dotyczą. W ramach prowadzonych kontaktów dyplomatycznych strona polska podkreśla konieczność przestrzegania prawa międzynarodowego, w tym zasad odnoszących się do bezpieczeństwa żeglugi oraz ochrony osób uczestniczących w działaniach o charakterze humanitarnym.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych pozostaje również w kontakcie z organizatorami misji, polskimi przedstawicielstwami dyplomatycznymi oraz placówkami innych państw, których obywatele uczestniczyli w przedmiotowych wydarzeniach. Współpraca ta służy wymianie informacji, weryfikacji okoliczności zdarzeń oraz koordynacji działań podejmowanych na rzecz ochrony praw i bezpieczeństwa osób zaangażowanych w misje humanitarne.
Niezależnie od działań dyplomatycznych, właściwe organy krajowe podejmują czynności przewidziane przez obowiązujące przepisy prawa w zakresie swojej właściwości. W przypadku wszczęcia postępowań przez organy ścigania ich celem jest ustalenie stanu faktycznego, zgromadzenie materiału dowodowego oraz ocena prawna zdarzeń. W tym zakresie możliwe jest również korzystanie z instrumentów międzynarodowej współpracy prawnej służących pozyskiwaniu informacji i materiałów dowodowych znajdujących się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Rząd RP konsekwentnie podkreśla znaczenie poszanowania prawa międzynarodowego, ochrony ludności cywilnej oraz zapewnienia bezpieczeństwa osobom zaangażowanym w działalność humanitarną, niezależnie od miejsca prowadzenia takich działań.
14. Jakie wystąpienia dyplomatyczne MSZ podjęło wobec władz Izraela, Egiptu, Turcji lub innych właściwych państw w sprawie zatrzymanych uczestników flotylli, w tym w związku z nagraniami opublikowanymi przez ministra Itamara Ben-Gvira? Proszę o wskazanie dat, formy i adresatów tych wystąpień, w tym informacji czy wystąpienia obejmowały żądanie natychmiastowego uwolnienia zatrzymanych, przeprosin, wyjaśnienia okoliczności poniżającego traktowania, gwarancji bezpieczeństwa, dostępu konsularnego oraz opieki medycznej.
W związku z informacjami dotyczącymi zatrzymania uczestników misji morskiej Global Sumud Flotilla, w tym obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP podjęło działania dyplomatyczne i konsularne mające na celu ochronę ich praw, monitorowanie sytuacji oraz uzyskanie informacji na temat okoliczności zdarzenia.
W relacjach z władzami Państwa Izrael działania obejmowały kontakty dyplomatyczne prowadzone za pośrednictwem właściwych kanałów, w tym przekazywanie stanowiska strony polskiej dotyczącego konieczności zapewnienia zatrzymanym obywatelom RP odpowiedniego traktowania, bezpieczeństwa oraz dostępu do pomocy konsularnej. Strona polska występowała również o przekazanie informacji dotyczących podstaw prawnych podjętych działań, przebiegu operacji oraz sytuacji osób zatrzymanych.
Służby konsularne RP pozostawały w kontakcie z obywatelami polskimi oraz właściwymi władzami, podejmując działania mające na celu uzyskanie dostępu konsularnego i monitorowanie warunków pobytu zatrzymanych. W ramach prowadzonych rozmów podnoszono również kwestie związane z koniecznością poszanowania godności osób zatrzymanych oraz przestrzegania odpowiednich standardów wynikających z prawa międzynarodowego.
Równolegle Ministerstwo Spraw Zagranicznych prowadziło współpracę z władzami Republiki Turcji oraz polskimi placówkami dyplomatycznymi w regionie w celu zapewnienia wsparcia obywatelom RP po zakończeniu procedur prowadzonych przez właściwe organy państwa zatrzymującego. Działania te obejmowały koordynację kwestii logistycznych, organizację dalszej podróży oraz udzielenie niezbędnej pomocy konsularnej. W przypadkach wymagających wsparcia medycznego polskie służby konsularne monitorowały sytuację zainteresowanych osób i pozostawały w kontakcie z właściwymi instytucjami.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych pozostawało również w kontakcie z placówkami dyplomatycznymi i konsularnymi innych państw, których obywatele uczestniczyli w przedmiotowej misji. Współpraca ta służyła wymianie informacji dotyczących przebiegu zdarzeń, sytuacji zatrzymanych oraz koordynacji działań podejmowanych na rzecz ochrony ich praw.
Jednocześnie należy wskazać, że działania dyplomatyczne i konsularne podejmowane przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych są dostosowywane do okoliczności konkretnej sprawy, pozostając w zgodzie z obowiązującym prawem międzynarodowym, zasadami ochrony konsularnej oraz praktyką dyplomatyczną.
15. Czy MSZ uruchomiło lub planuje uruchomić punkt kontaktowy, dyżur kryzysowy albo inną procedurę informowania rodzin, osób bliskich, uczelni i organizatorów misji o stanie bezpieczeństwa osób związanych z Polską, które zostały zatrzymane lub których miejsce pobytu wymaga ustalenia?
Polska służba konsularna na bieżąco monitorowała sytuację obywateli polskich, których dotyczyły opisane zdarzenia, wykorzystując standardowe procedury konsularne przewidziane dla sytuacji kryzysowych.
W toku prowadzonych działań służba konsularna pozostawała w kontakcie z rodzinami osób zatrzymanych, organizatorami przedsięwzięć, a także – w miarę istniejących możliwości i dostępnych kanałów komunikacji – z samymi uczestnikami. Informacje dotyczące stanu bezpieczeństwa obywateli polskich były przekazywane uprawnionym osobom z poszanowaniem przepisów o ochronie danych osobowych oraz z uwzględnieniem dobra prowadzonych działań konsularnych.
16. Jakie procedury MSZ stosuje w przypadku przechwycenia jednostki cywilnej albo zatrzymania osoby związanej z Polską uczestniczącej w międzynarodowej misji humanitarnej, w szczególności, gdy czynność ma miejsce na wodach międzynarodowych albo w rejonie spornym?
W przypadku uzyskania informacji o zatrzymaniu obywatela Rzeczypospolitej Polskiej lub przechwyceniu jednostki cywilnej, na której znajdują się obywatele polscy, Ministerstwo Spraw Zagranicznych podejmuje działania adekwatne do okoliczności zdarzenia, zgodnie z przepisami prawa krajowego i międzynarodowego oraz zasadami ochrony konsularnej.
W pierwszej kolejności podejmowane są działania mające na celu potwierdzenie okoliczności zdarzenia oraz ustalenie sytuacji obywateli polskich. W zależności od miejsca zdarzenia i jego charakteru do działań włączane są właściwe placówki dyplomatyczne i konsularne RP. Ich zadaniem jest m.in. uzyskanie informacji od właściwych władz, nawiązanie kontaktu z osobami objętymi zdarzeniem, monitorowanie ich sytuacji oraz zapewnienie wsparcia konsularnego w zakresie przewidzianym przepisami prawa.
W przypadku zatrzymania obywatela polskiego Ministerstwo Spraw Zagranicznych podejmuje działania zmierzające do uzyskania dostępu konsularnego, monitorowania warunków pobytu osoby zatrzymanej, zapewnienia jej możliwości kontaktu z rodziną oraz uzyskania informacji na temat podstaw prawnych podjętych wobec niej działań. W razie potrzeby podejmowane są również działania mające na celu umożliwienie dostępu do pomocy prawnej i opieki medycznej.
Jeżeli okoliczności sprawy tego wymagają, Ministerstwo Spraw Zagranicznych prowadzi kontakty dyplomatyczne z właściwymi władzami państwa zaangażowanego w zdarzenie, zwracając się o przekazanie wyjaśnień oraz informacji dotyczących przebiegu zdarzenia i sytuacji obywateli polskich. Zakres podejmowanych działań jest każdorazowo uzależniony od charakteru sprawy, jej uwarunkowań prawnych oraz oceny skuteczności dostępnych instrumentów dyplomatycznych.
W sytuacjach mających miejsce na wodach międzynarodowych lub na obszarach o szczególnym statusie prawnym Ministerstwo Spraw Zagranicznych analizuje sprawę również pod kątem właściwych norm prawa międzynarodowego, w tym prawa morza oraz międzynarodowego prawa humanitarnego, jeżeli charakter zdarzenia uzasadnia zastosowanie tych regulacji.
W zależności od okoliczności sprawa może być przedmiotem konsultacji i współpracy z państwami partnerskimi oraz organizacjami międzynarodowymi. W przypadkach dotyczących większej liczby obywateli różnych państw możliwa jest również koordynacja działań konsularnych i dyplomatycznych z właściwymi władzami innych państw.
Niezależnie od powyższego Ministerstwo Spraw Zagranicznych regularnie przypomina obywatelom polskim o konieczności uwzględniania lokalnych uwarunkowań bezpieczeństwa oraz przestrzegania obowiązujących przepisów prawa podczas podróży zagranicznych, zwłaszcza w regionach objętych konfliktami zbrojnymi, napięciami politycznymi lub szczególnymi ograniczeniami bezpieczeństwa.
17. Czy MSZ korzysta albo zamierza skorzystać ze współpracy unijnej, w tym Europejskiego Mechanizmu Ochrony Ludności, w zakresie wsparcia konsularnego, ewakuacyjnego lub informacyjnego, jeżeli sytuacja bezpieczeństwa uczestników misji będzie tego wymagała?
Polska służba konsularna na bieżąco współpracowała z przedstawicielami konsularnymi innych państw członkowskich Unii Europejskiej w ramach lokalnej współpracy konsularnej, wymieniając informacje oraz koordynując działania w zakresie pozostającym we właściwości służb konsularnych.
Dotychczas nie zaistniały przesłanki uzasadniające uruchomienie Europejskiego Mechanizmu Ochrony Ludności. Mechanizm ten jest wykorzystywany przede wszystkim w sytuacjach wymagających wsparcia działań ewakuacyjnych lub reagowania na zagrożenia o charakterze masowym. W przedmiotowej sprawie działania konsularne były realizowane przy wykorzystaniu standardowych instrumentów współpracy konsularnej oraz dostępnych kanałów współpracy międzynarodowej.
18. Czy w przypadku jednostek pod polską banderą albo jednostek, na których znajdują się obywatele polscy lub osoby stale związane z Polską, MSZ podjęło działania wobec państw bandery, organizatorów flotylli oraz właściwych organizacji międzynarodowych w celu zapewnienia wymiany informacji i ochrony osób cywilnych?
W przypadku jednostek podnoszących polską banderę, a także w sytuacjach dotyczących obywateli Rzeczypospolitej Polskiej lub osób trwale związanych z Polską znajdujących się na pokładach jednostek uczestniczących w misjach międzynarodowych, Ministerstwo Spraw Zagranicznych podejmuje działania dyplomatyczne i konsularne ukierunkowane na zapewnienie ochrony praw tych osób, wymianę informacji oraz koordynację działań z właściwymi podmiotami międzynarodowymi.
W związku z zatrzymaniem przez siły zbrojne Państwa Izrael jednostek wchodzących w skład Global Sumud Flotilla, w tym jednostki pływającej pod polską banderą oraz statków z obywatelami polskimi na pokładzie, Ministerstwo Spraw Zagranicznych niezwłocznie podjęło działania w celu monitorowania sytuacji, uzyskania informacji o zatrzymanych oraz zapewnienia im ochrony konsularnej.
W pierwszej kolejności uruchomione zostały właściwe procedury koordynacyjne w ramach Ministerstwa Spraw Zagranicznych, mające na celu zapewnienie spójności działań oraz bieżącej wymiany informacji pomiędzy centralą resortu a właściwymi placówkami dyplomatycznymi i konsularnymi. Służby konsularne pozostawały w stałym kontakcie z właściwymi organami państwa zatrzymującego, a także z organizatorami przedsięwzięcia, w celu weryfikacji sytuacji osób objętych zdarzeniem.
Jednocześnie prowadzono współpracę z placówkami dyplomatycznymi innych państw, których obywatele uczestniczyli w przedmiotowej misji, w celu wymiany informacji oraz koordynacji działań konsularnych i humanitarnych. Działania te obejmowały również uzgadnianie wspólnych działań informacyjnych i organizacyjnych dotyczących sytuacji osób zatrzymanych.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych podejmowało również interwencje dyplomatyczne wobec właściwych władz, w tym wystąpienia mające na celu uzyskanie wyjaśnień dotyczących przebiegu zdarzeń, podstaw prawnych podjętych działań oraz zapewnienia poszanowania praw osób zatrzymanych zgodnie z normami prawa międzynarodowego. W ramach tych działań podkreślano konieczność zapewnienia dostępu konsularnego oraz traktowania zatrzymanych zgodnie z obowiązującymi standardami międzynarodowymi.
W wyniku podjętych działań konsularnych i dyplomatycznych zapewniono monitorowanie sytuacji obywateli polskich oraz ich bezpieczny powrót do kraju po zakończeniu procedur prowadzonych przez właściwe władze państwa zatrzymującego.
Opisane działania stanowiły realizację ustawowych zadań Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie ochrony obywateli za granicą oraz wynikających z prawa międzynarodowego zasad ochrony jednostek znajdujących się pod polską banderą na wodach międzynarodowych.
24. Czy Polska opowiada się na forum Unii Europejskiej za wspólnym embargiem na eksport broni, amunicji, sprzętu wojskowego, technologii lub usług wojskowych do Izraela albo za zaostrzeniem kontroli transferów, które mogą mieć wpływ na sytuację ludności cywilnej w Strefie Gazy?
Rzeczpospolita Polska nie opowiada się na forum Unii Europejskiej za wprowadzeniem wspólnego, ogólno-unijnego embarga na eksport uzbrojenia, amunicji, sprzętu wojskowego ani technologii o przeznaczeniu militarnym do Państwa Izrael. Stanowisko Polski koncentruje się na działaniach ukierunkowanych na zapewnienie przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego, poprawę sytuacji ludności cywilnej oraz osiągnięcie trwałego zawieszenia broni w Strefie Gazy.
Na forum Unii Europejskiej Polska konsekwentnie podkreśla priorytetowe znaczenie zapewnienia niezakłóconego dostępu pomocy humanitarnej do ludności cywilnej, ochrony osób cywilnych oraz przestrzegania zasad międzynarodowego prawa humanitarnego przez wszystkie strony konfliktu. Polska wspiera również działania dyplomatyczne zmierzające do deeskalacji oraz uwolnienia zakładników, a także przeciwdziałania działaniom, które mogłyby prowadzić do pogłębienia kryzysu humanitarnego.
Jednocześnie Rzeczpospolita Polska stosuje krajowy system kontroli eksportu uzbrojenia i technologii o przeznaczeniu wojskowym, oparty na indywidualnej ocenie każdego wniosku eksportowego. Każda decyzja w tym zakresie uwzględnia obowiązujące przepisy prawa krajowego i międzynarodowego, w tym ryzyko wykorzystania eksportowanych produktów w sposób mogący naruszać międzynarodowe prawo humanitarne.
Polska zaznacza, że na poziomie Unii Europejskiej decyzje dotyczące ewentualnych sankcji o charakterze sektorowym, w tym ograniczeń w handlu uzbrojeniem, wymagają jednomyślności państw członkowskich. Wobec braku takiej jednomyślności działania UE w odniesieniu do konfliktu koncentrują się przede wszystkim na instrumentach dyplomatycznych oraz analizie istniejących ram współpracy, w tym relacji umownych z partnerami zewnętrznymi.
Stanowisko Polski pozostaje spójne z podejściem polegającym na wykorzystywaniu dostępnych instrumentów dyplomatycznych i prawnych Unii Europejskiej w celu wywierania presji na rzecz przestrzegania prawa międzynarodowego, przy jednoczesnym uwzględnieniu uwarunkowań politycznych i proceduralnych funkcjonowania Unii Europejskiej.
29. Czy Polska zgłosiła Komisji Europejskiej, Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego, WHO albo innym partnerom gotowość przyjęcia pacjentów ze Strefy Gazy wymagających leczenia specjalistycznego? Jeżeli tak, proszę o wskazanie liczby miejsc, profilu świadczeń i dat zgłoszeń.
Rzeczpospolita Polska zgłosiła gotowość udziału w działaniach międzynarodowych mających na celu udzielenie pomocy medycznej pacjentom ze Strefy Gazy wymagającym leczenia specjalistycznego. Deklaracje te były przekazywane w ramach współpracy wielostronnej z partnerami międzynarodowymi, w tym w ramach inicjatyw koordynowanych na poziomie Unii Europejskiej oraz z udziałem organizacji międzynarodowych.
W dniu 22 września 2025 r. Polska przystąpiła do międzynarodowej inicjatywy (zainicjowanej przez Królestwo Danii), wyrażając poparcie dla wspólnego oświadczenia dotyczącego zapewnienia wsparcia medycznego dla pacjentów ewakuowanych ze Strefy Gazy. Deklaracja ta stanowiła element szerszych działań koordynacyjnych państw zaangażowanych w pomoc humanitarną i medyczną dla ludności cywilnej dotkniętej konfliktem.
W przedmiotowym oświadczeniu nie wskazywano sztywnej liczby miejsc przeznaczonych do leczenia pacjentów w Rzeczypospolitej Polskiej. Zamiast tego zadeklarowano gotowość do udzielenia wsparcia w formie zapewnienia specjalistycznej opieki medycznej, w tym udziału personelu medycznego, wykorzystania odpowiedniego zaplecza szpitalnego oraz wsparcia finansowego działań humanitarnych.
Deklaracje te wpisują się w szerszy mechanizm współpracy międzynarodowej, obejmujący m.in. partnerów unijnych, Komisję Europejską oraz struktury odpowiedzialne za koordynację reagowania kryzysowego i pomocy humanitarnej. Działania te są również spójne z instrumentami wsparcia realizowanymi w ramach mechanizmów Unii Europejskiej oraz współpracy z organizacjami międzynarodowymi, w tym Światową Organizacją Zdrowia (WHO).
Rzeczpospolita Polska pozostaje zaangażowana w działania na rzecz poprawy dostępu do świadczeń medycznych dla ludności cywilnej dotkniętej skutkami konfliktu, w tym poprzez współpracę z partnerami międzynarodowymi oraz udział w inicjatywach koordynujących pomoc medyczną i humanitarną.
31. Czy rząd planuje zwiększyć udział Polski w ewakuacjach medycznych w ramach Europejskiego Mechanizmu Ochrony Ludności lub innych mechanizmów unijnych i międzynarodowych? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie harmonogramu, kryteriów i źródeł finansowania.
Rzeczpospolita Polska uczestniczy w działaniach Unii Europejskiej i mechanizmach międzynarodowych dotyczących ewakuacji medycznych, w tym realizowanych w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności oraz współpracy z właściwymi instytucjami koordynującymi reagowanie kryzysowe. Polska traktuje rozwój zdolności w zakresie ewakuacji medycznej (MEDEVAC) jako istotny element systemu ochrony ludności i reagowania kryzysowego.
W tym kontekście Polska już obecnie odgrywa istotną rolę w operacjach międzynarodowych, w tym poprzez zapewnienie infrastruktury i wsparcia logistycznego dla ewakuacji medycznych realizowanych na rzecz osób poszkodowanych w konfliktach zbrojnych. Dalsze zwiększanie zdolności operacyjnych w tym obszarze jest przewidziane w ramach krajowych programów rozwoju systemu ochrony ludności i obrony cywilnej.
W zakresie planowanych działań, rozwój zdolności MEDEVAC realizowany jest etapowo, w szczególności w latach 2025–2026, w ramach programów modernizacji i doposażenia służb ratowniczych oraz podmiotów systemu ochrony zdrowia. Obejmuje on zarówno zwiększenie gotowości operacyjnej, jak i rozbudowę zaplecza logistycznego umożliwiającego prowadzenie ewakuacji medycznych, w tym w warunkach podwyższonego ryzyka.
Kryteria realizacji operacji ewakuacji medycznych w ramach mechanizmów unijnych i międzynarodowych określane są zgodnie z wytycznymi Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności oraz koordynowane przez Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego (Emergency Response Coordination Centre – ERCC). Operacje te prowadzone są w oparciu o priorytety medyczne, przy szczególnym uwzględnieniu stanu zdrowia pacjentów oraz potrzeb osób najbardziej wrażliwych, w tym dzieci, kobiet w ciąży, osób starszych oraz pacjentów wymagających intensywnej opieki medycznej.
Finansowanie działań w tym obszarze pochodzi zarówno ze środków krajowych przeznaczonych na rozwój systemu ochrony ludności i ochrony zdrowia, jak i z instrumentów unijnych wspierających zdolności reagowania kryzysowego państw członkowskich. Polska pozostaje jednocześnie zaangażowana w rozwój współpracy międzynarodowej w zakresie ewakuacji medycznych, w tym w ramach struktur Unii Europejskiej oraz partnerstw wielostronnych.
32. Jakie działania podejmuje Polska na forum UE, ONZ i w relacjach dwustronnych, aby ewakuacje medyczne odbywały się z poszanowaniem prawa pacjentów i ich rodzin do powrotu oraz nie prowadziły do trwałego przymusowego wysiedlenia ludności cywilnej ze Strefy Gazy?
Rzeczpospolita Polska podejmuje na forum Unii Europejskiej, Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz w relacjach dwustronnych działania ukierunkowane na zapewnienie, aby ewakuacje medyczne z obszarów objętych konfliktem, w tym ze Strefy Gazy, odbywały się w sposób zgodny z międzynarodowym prawem humanitarnym, z poszanowaniem praw pacjentów oraz ich rodzin, w szczególności prawa do dobrowolnego powrotu i uniknięcia trwałego wysiedlenia ludności cywilnej.
Na forum Unii Europejskiej Polska wspiera inicjatywy służące zapewnieniu pomocy medycznej dla ludności cywilnej oraz organizacji ewakuacji medycznych w sposób zgodny z zasadą tymczasowego charakteru takiej pomocy. W tym kontekście Polska uczestniczy w pracach i inicjatywach wielostronnych państw członkowskich UE, których celem jest zapewnienie leczenia pacjentów ewakuowanych ze Strefy Gazy przy jednoczesnym umożliwieniu ich powrotu do miejsca stałego zamieszkania po zakończeniu leczenia i ustaniu warunków zagrożenia.
Na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych Polska konsekwentnie wspiera apele i rezolucje dotyczące ochrony ludności cywilnej, w tym ochrony pacjentów, infrastruktury medycznej oraz zapewnienia prawa do dobrowolnego i bezpiecznego powrotu osób przemieszczonych w wyniku konfliktu. Rzeczpospolita Polska podkreśla znaczenie przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego, w tym zasady, że działania o charakterze ewakuacyjnym i medycznym nie mogą prowadzić do trwałych zmian demograficznych ani przymusowych przesiedleń.
W relacjach dwustronnych Ministerstwo Spraw Zagranicznych prowadzi dialog z właściwymi partnerami regionalnymi, w tym z Izraelem, Egiptem oraz Autonomią Palestyńską, akcentując konieczność zapewnienia bezpiecznych warunków ewakuacji cywilów oraz zagwarantowania ich statusu ochronnego, a także prawa do powrotu po ustaniu przyczyn ewakuacji. Działania te obejmują również kwestie związane z obywatelami polskimi wymagającymi wsparcia konsularnego.
Równolegle Polska wspiera działania humanitarne i medyczne realizowane na miejscu przez organizacje międzynarodowe i pozarządowe, w tym poprzez finansowanie pomocy humanitarnej oraz wsparcie dla podmiotów realizujących świadczenia medyczne w Strefie Gazy i na terytoriach palestyńskich. Celem tych działań jest ograniczanie skali koniecznych ewakuacji oraz zapewnienie dostępu do opieki medycznej w miejscu zamieszkania ludności cywilnej, zgodnie z zasadą minimalizacji przymusowych przemieszczeń.
34. Czy MSZ podjęło działania dyplomatyczne w sprawie zatrzymanych pracowników medycznych i innych osób cywilnych ze Strefy Gazy, w tym dr. Hussama Abu Safiy? Jeżeli tak, proszę o wskazanie forów, adresatów i zakresu tych działań.
Polityka zagraniczna Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na bezwzględnym poszanowaniu międzynarodowego prawa humanitarnego (MPH) oraz ochronie ludności cywilnej w konfliktach zbrojnych. W obliczu kryzysu w Strefie Gazy, polska dyplomacja w sposób szczególny i ciągły potępia działania uderzające w misje medyczne, szpitale oraz wolontariuszy, którzy na mocy konwencji genewskich podlegają bezwzględnej ochronie prawnej. Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP i z najwyższym niepokojem analizuje raporty międzynarodowych agencji humanitarnych oraz organizacji broniących praw człowieka, w tym Amnesty International, piętnujące systematyczne i arbitralne zatrzymania personelu medycznego. Symbolem tych naruszeń stała się sprawa dr Hussama Abu Safii, pediatry oraz dyrektora Szpitala Kamal Adwan, uwięzionego przez siły izraelskie pod koniec grudnia 2024 roku i przetrzymywanego bez oficjalnych zarzutów. Sytuacja ta doprowadziła do faktycznego paraliżu struktur ratujących ludzkie życie w północnej części enklawy.
Działania polskiej dyplomacji na forach wielostronnych koncentrują się na aktywnym współtworzeniu oraz popieraniu wspólnych stanowisk państw członkowskich Unii Europejskiej w ramach Rady do Spraw Zagranicznych (FAC). Rzeczpospolita Polska systematycznie wspiera unijne apele o natychmiastowe uwolnienie bezprawnie więzionych cywilów oraz personelu medycznego. Przejawem tego zaangażowania było poparcie przez polski rząd wspólnego oświadczenia ministrów spraw zagranicznych, w którym wprost wezwano władze izraelskie do pełnej implementacji Rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 2286 (2016), gwarantującej bezpieczeństwo pracownikom ochrony zdrowia i nakładającej obowiązek ułatwienia im wykonywania obowiązków. Równolegle reprezentanci Rzeczypospolitej Polskiej przy Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz Światowej Organizacji Zdrowia konsekwentnie popierają rezolucje ukierunkowane na ochronę infrastruktury medycznej w Strefie Gazy. W oficjalnych wystąpieniach polska strona powołuje się na niezależne raporty Światowej Organizacji Zdrowia oraz Agencji ONZ do spraw Koordynacji Pomocy Humanitarnej (OCHA), stanowczo potępiając nieludzkie traktowanie personelu medycznego w miejscach detencji. Dodatkowo Polska bierze czynny udział w procesach opiniowania sytuacji humanitarnej na Bliskim Wschodzie przed międzynarodowymi organami sprawiedliwości, w tym przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości, gdzie prezentuje jednoznaczne stanowisko, że blokowanie dostaw produktów leczniczych oraz zatrzymywanie lekarzy stanowi drastyczne pogwałcenie norm prawa międzynarodowego.
Na płaszczyźnie dwustronnej bezpośrednim adresatem polskich not dyplomatycznych i oficjalnych wystąpień pozostaje Ministerstwo Spraw Zagranicznych Państwa Izrael oraz Ambasada Izraela w Warszawie. Polski resort dyplomacji stale wykorzystuje spotkania bilateralne do wywierania nacisku w zakresie poszanowania praw humanitarnych personelu medycznego w strefie konfliktu. Bieżąca sytuacja cywilów oraz medyków podlega ciągłemu monitoringu ze strony polskich placówek w regionie. Ambasada RP w Tel Awiwie realizuje zadania o charakterze interwencyjnym wobec izraelskich organów państwowych, domagając się pełnej przejrzystości procedur prawnych. Z kolei Przedstawicielstwo RP w Ramallah utrzymuje bezpośredni i stały kontakt z palestyńskimi resortami oraz międzynarodowymi organizacjami pomocowymi, co pozwala na bieżąco weryfikować status uwięzionych lekarzy.
W zakresie rzeczowym podejmowanych działań dyplomacja RP jednoznacznie sprzeciwia się przetrzymywaniu cywilów i personelu medycznego, w tym dr Hussama Abu Safii, na mocy izraelskiego Prawa o Nielegalnych Kombatantach. Regulacja ta pozwala na długotrwałe pozbawienie wolności bez przedstawienia oficjalnych zarzutów i bez dostępu do rzetelnego procesu, co spotyka się z jasnym sprzeciwem polskiej strony. W sytuacjach, gdy zatrzymania dotykają obywateli polskich oraz aktywistów zaangażowanych w międzynarodowe misje humanitarne, takich jak uczestnicy morskich konwojów Global Sumud Flotilla, krajowe służby konsularne podejmują natychmiastowe kroki operacyjne. Działania te obejmują żądania niezwłocznego dostępu konsula do zatrzymanych, weryfikację stanu ich zdrowia, zapewnienie niezbędnej pomocy prawnej oraz dążenie do ich bezpiecznego zwolnienia z aresztu. Ponadto Polska nieustannie wywiera nacisk na rzecz utworzenia i utrzymania stabilnych korytarzy humanitarnych, domagając się od władz izraelskich zniesienia restrykcji na wjazd podstawowych artykułów medycznych, leków i sprzętu ratującego życie, a także zabezpieczenia bezpiecznych procedur ewakuacji medycznej dla pacjentów.
35. Czy Polska zabiega o dostęp Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża, WHO lub innych właściwych organizacji do zatrzymanych pracowników medycznych oraz o zapewnienie im rzetelnej procedury, kontaktu z rodziną, opieki medycznej i ochronę przed torturami lub złym traktowaniem.
Rzeczpospolita Polska prowadzi działania dyplomatyczne dotyczące ochrony personelu medycznego i innych osób cywilnych w Strefie Gazy w ramach przyjętego stanowiska ogólnego wobec trwającego konfliktu oraz w ramach aktywności na forum Unii Europejskiej i Organizacji Narodów Zjednoczonych. Działania te nie mają charakteru indywidualnie wydzielonych interwencji odnoszących się do konkretnych osób, lecz są elementem szerszych inicjatyw dotyczących ochrony ludności cywilnej.
Na forach wielostronnych, w szczególności w ramach ONZ oraz Unii Europejskiej, Polska konsekwentnie podnosi kwestie przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego, w tym ochrony personelu medycznego jako kategorii osób szczególnie chronionych w konfliktach zbrojnych. Stanowisko to obejmuje sprzeciw wobec działań skutkujących ofiarami wśród ludności cywilnej, niszczeniem infrastruktury medycznej oraz utrudnianiem dostępu do pomocy humanitarnej.
Adresatami działań i wystąpień dyplomatycznych są przede wszystkim właściwe władze państw zaangażowanych w konflikt, jak również instytucje i społeczność międzynarodowa, w ramach, których Polska prezentuje swoje stanowisko dotyczące konieczności zapewnienia ochrony cywilów i pracowników medycznych zgodnie z obowiązującymi normami prawa międzynarodowego.
Rzeczpospolita Polska popiera również działania organizacji międzynarodowych, w tym apeli Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz wyspecjalizowanych agencji humanitarnych, dotyczących zapewnienia dostępu Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża (MKCK), Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz innych właściwych podmiotów do osób zatrzymanych, w celu umożliwienia monitorowania ich sytuacji oraz zapewnienia niezbędnej pomocy humanitarnej i medycznej.
W ramach stanowiska prezentowanego na forach międzynarodowych Polska podkreśla również konieczność zapewnienia zatrzymanym osobom prawa do rzetelnej procedury, kontaktu z rodziną, dostępu do opieki medycznej oraz bezwzględnej ochrony przed torturami, nieludzkim lub poniżającym traktowaniem.
Jednocześnie Polska wspiera działania humanitarne i pomocowe realizowane przez organizacje międzynarodowe poprzez wkład finansowy w agendy ONZ, takie jak UNRWA, UNICEF czy Światowy Program Żywnościowy (WFP), które przyczyniają się do poprawy sytuacji ludności cywilnej oraz monitorowania przestrzegania standardów humanitarnych w regionie.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu