do ministra sprawiedliwości
w sprawie zgodności z prawem postępowania prowadzonego wobec rektora-komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości, wykonania postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2026 r. (sygn. akt K 11/26) oraz przestrzegania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego
Zgłaszający: Michał Woś, Edward Siarka, Tadeusz Woźniak, Dariusz Matecki
Data wpływu: 01-06-2026
W związku z opublikowanym przez Ministerstwo Sprawiedliwości w dniu 29 maja 2026 r. komunikatem informującym o odwołaniu dr. Michała Sopińskiego z funkcji rektora-komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości, a także w związku z postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2026 r., sygn. akt K 11/26, zwracam się o przedstawienie szczegółowych wyjaśnień dotyczących podstaw prawnych i faktycznych podejmowanych działań.
Zgodnie z komunikatem Ministerstwa Sprawiedliwości z 29 maja 2026 r. minister sprawiedliwości miał odwołać dra Michała Sopińskiego rektora-komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości na podstawie art. 432 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu oraz po uzyskaniu wymaganych prawem opinii.
Jednocześnie z informacji przekazywanych przez stronę postępowania wynika, że decyzja o odwołaniu nie została skutecznie doręczona adresatowi, tj. dr Michałowi Sopińskiemu rektorowi-komendantowi Akademii Wymiaru Sprawiedliwości.
Powyższa okoliczność ma bezsprzecznie zasadnicze znaczenie prawne.
Zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego decyzja administracyjna jest aktem indywidualnym skierowanym do oznaczonego adresata i wywołuje skutki procesowe wobec strony dopiero po jej skutecznym doręczeniu w trybie przewidzianym przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Dopiero od chwili doręczenia rozpoczyna się bieg terminów do wniesienia środków zaskarżenia oraz aktualizuje się możliwość realizacji przez stronę jej praw procesowych.
Tymczasem w opublikowanym 29 maja 2026 r. komunikacie Ministerstwo Sprawiedliwości publicznie przesądziło o skuteczności odwołania, wskazując jednocześnie, że stronie przysługują środki zaskarżenia oraz zapowiadając dalsze działania związane z zapewnieniem ciągłości kierowania Akademią Wymiaru Sprawiedliwości.
Powstaje zatem zasadnicza wątpliwość, czy organ administracji nie przypisał decyzji skutków prawnych jeszcze przed jej skutecznym wprowadzeniem do obrotu prawnego wobec strony.
Niezależnie od powyższego szczególne znaczenie ma postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2026 r., sygn. akt K 11/26, wydane w ramach postępowania zabezpieczającego wniosek grupy posłów.
W postanowieniu tym Trybunał Konstytucyjny wezwał:
1) ministra sprawiedliwości do powstrzymania się od realizacji działań zmierzających do zawieszenia albo odwołania z funkcji rektora-komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości dr. Michała Sopińskiego;
2) ministra sprawiedliwości do zawieszenia wszczętych postępowań administracyjnych w przedmiocie odwołania lub zawieszenia w pełnieniu funkcji rektora-komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości do czasu wydania przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie K 11/26.
W związku z powyższym powstają poważne wątpliwości co do tego, czy wydanie decyzji o odwołaniu, publikacja komunikatu informującego o jej skuteczności oraz podejmowanie dalszych działań organizacyjnych dotyczących kierowania akademią pozostają zgodne z treścią wskazanego postanowienia Trybunału Konstytucyjnego, a tym samym obowiązującym porządkiem prawnym.
Podkreślenia wymaga, że przedmiotem niniejszej interwencji nie jest ocena zasadności zarzutów przedstawionych przez Ministerstwo Sprawiedliwości wobec dr. Michała Sopińskiego.
Przedmiotem interwencji natomiast jest przestrzeganie zasad państwa prawa, w szczególności:
- obowiązku respektowania praw procesowych strony postępowania administracyjnego;
- obowiązku prawidłowego doręczania decyzji administracyjnych;
- obowiązku wykonywania postanowień wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny;
- zakazu podejmowania działań mogących prowadzić do obejścia skutków zabezpieczenia udzielonego przez Trybunał.
W demokratycznym państwie prawnym nawet najdalej idące zarzuty wobec osoby pełniącej funkcję publiczną nie zwalniają organów władzy publicznej z obowiązku ścisłego przestrzegania procedur przewidzianych przez prawo.
W związku z powyższym zwracam się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Kiedy została wydana decyzja o odwołaniu dr. Michała Sopińskiego z funkcji rektora-komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości?
2. Czy ta decyzja została skutecznie doręczona stronie, a jeżeli tak, to kiedy i w jakim trybie?
3. Czy przed wydaniem decyzji stronie umożliwiono zapoznanie się z całością materiału dowodowego i wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych zarzutów?
4. Czy w chwili publikacji komunikatu Ministerstwo Sprawiedliwości dysponowało potwierdzeniem skutecznego doręczenia decyzji stronie?
5. Czy decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności?
6. Czy strona składała wnioski o zawieszenie postępowania w związku z zagadnieniami wstępnymi i czy zostały one rozpatrzone?
7. Czy były składane wnioski o wyłączenie ministra sprawiedliwości oraz pracowników prowadzących postępowanie i czy zostały one rozpatrzone?
8. Czy opinie Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich miały charakter pozytywny, a także czy zostały udostępnione stronie postępowania przed wydaniem decyzji?
9. Czy przed wydaniem decyzji przeanalizowano skutki prawne postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2026 r., sygn. akt K 11/26?
10. Czy po wydaniu wskazanego postanowienia TK nadal było prowadzone postępowanie administracyjne dotyczące odwołania lub zawieszenia rektora-komendanta?
11. Jakie działania zostały podjęte przez ministra sprawiedliwości w celu wykonania wezwania Trybunału Konstytucyjnego do zawieszenia wszczętych postępowań administracyjnych?
12. Czy po wydaniu postanowienia TK podpisano decyzję o odwołaniu rektora-komendanta lub podjęto inne czynności zmierzające do obsadzenia tego stanowiska?
13. Na jakiej podstawie prawnej Ministerstwo Sprawiedliwości publicznie informowało o skuteczności odwołania przed wykazaniem skutecznego doręczenia decyzji stronie?
14. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości uznaje, że publikacja komunikatu o odwołaniu oraz zapowiedź dalszych działań dotyczących kierowania akademią pozostają w pełni zgodne z treścią postanowienia zabezpieczającego wydanego przez Trybunał Konstytucyjny?
15. Czy ministerstwo zamierza podjąć działania zmierzające do usunięcia ewentualnych skutków czynności podjętych z naruszeniem postanowienia Trybunału Konstytucyjnego lub przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego?
Niezależnie od opisanych wyżej uchybień proceduralnych poważne wątpliwości budzi również kwestia właściwości ministra sprawiedliwości do wydania decyzji o odwołaniu rektora-komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości.
Z informacji publicznie dostępnych wynika, że Senat Akademii Wymiaru Sprawiedliwości podjął uchwałę, w której zakwestionował właściwość ministra sprawiedliwości do odwołania rektora-komendanta. Zgodnie z art. 66a ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. 2025 poz. 1750 z późn. zm.) kompetencja do powoływania i odwoływania rektora-komendanta została przyznana Senatowi akademii jako kompetencja wyłączna.
W konsekwencji zachodzi konieczność wyjaśnienia, czy minister sprawiedliwości posiadał wyraźną i jednoznaczną podstawę ustawową do samodzielnego wydania decyzji personalnej dotyczącej rektora-komendanta, zwłaszcza wobec konstytucyjnej zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji RP), zgodnie z którą organa władzy publicznej działają wyłącznie na podstawie i w granicach prawa.
Wobec powyższego proszę wnoszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
16. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości ma analizę prawną dotyczącą relacji między art. 432 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce a art. 66a ustawy o Służbie Więziennej?
17. Czy przed wydaniem decyzji uwzględniono stanowisko Senatu Akademii Wymiaru Sprawiedliwości wskazujące na jego wyłączną kompetencję do powoływania i odwoływania rektora-komendanta?
18. Czy w ocenie ministra sprawiedliwości art. 66a ustawy o Służbie Więziennej nie stanowi przepisu szczególnego względem regulacji ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a jeśli tak, to z jakich przyczyn?
19. Czy ministerstwo dopuściło możliwość, że wydanie decyzji przez organ niewłaściwy mogłoby stanowić przesłankę nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.?