Interpelacja nr 17612

do ministra finansów i gospodarki

w sprawie projektowanych zmian dotyczących odpowiedzialności solidarnej nabywców za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług (nr UD314)

Zgłaszający: Janusz Kowalski

Data wpływu: 07-06-2026

Projektowane zmiany w zakresie odpowiedzialności solidarnej za podatek od towarów i usług budzą istotne obawy wśród przedsiębiorców oraz podmiotów uczestniczących w obrocie gospodarczym. Dotychczasowe regulacje przewidywały, że zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności stanowiło skuteczne zabezpieczenie nabywcy przed ponoszeniem odpowiedzialności za zaległości podatkowe sprzedawcy. Projekt nowelizacji zakłada jednak ograniczenie tej ochrony przez wprowadzenie szeregu wyjątków, w których nabywca może zostać obciążony odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe kontrahenta pomimo dokonania zapłaty z wykorzystaniem mechanizmu split payment.

Szczególne wątpliwości budzi posługiwanie się nieostrymi przesłankami odnoszącymi się do wiedzy lub uzasadnionego przypuszczenia nabywcy co do przyszłego zachowania sprzedawcy w zakresie rozliczenia podatku. Tak sformułowane kryteria mogą prowadzić do niejednolitego stosowania przepisów oraz przenoszenia na przedsiębiorców obowiązków weryfikacyjnych wykraczających poza ich realne możliwości. W praktyce może to powodować wzrost niepewności prawnej oraz zwiększenie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej.

Kontrowersje budzi również możliwość objęcia odpowiedzialnością solidarną transakcji uznanych za pozbawione uzasadnienia ekonomicznego lub takich, w których cena odbiega od wartości rynkowej. Wprowadzenie tego rodzaju przesłanek może prowadzić do kwestionowania przez organa podatkowe warunków handlowych uzgadnianych między niezależnymi podmiotami gospodarczymi, co rodzi ryzyko sporów interpretacyjnych oraz ingerencji w swobodę kształtowania relacji biznesowych.

Dodatkowe obawy wynikają z rozszerzenia odpowiedzialności solidarnej na szeroki katalog usług niematerialnych, w tym usług doradczych, zarządczych, rachunkowo-księgowych, reklamowych czy badawczych. Z uwagi na powszechność tego rodzaju usług w działalności gospodarczej nowe regulacje mogą objąć znaczną liczbę przedsiębiorców, którzy będą ponosili ryzyko podatkowe związane z działaniami swoich kontrahentów. Szczególnie dotyczy to sytuacji, w których wartość pojedynczej faktury lub łączna wartość usług nabywanych od jednego podmiotu przekroczy ustawowo określone progi.

Projektowane rozwiązania mogą prowadzić do zwiększenia kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, konieczności wdrażania dodatkowych procedur weryfikacyjnych wobec kontrahentów oraz ograniczenia współpracy między przedsiębiorcami z obawy przed potencjalną odpowiedzialnością za cudze zobowiązania podatkowe. W konsekwencji istnieje ryzyko wzrostu liczby sporów podatkowych oraz osłabienia pewności i bezpieczeństwa obrotu gospodarczego.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Jakie okoliczności oraz wyniki analiz skłoniły ministerstwo do odejścia od dotychczasowej zasady, zgodnie z którą zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności stanowiło skuteczną przesłankę wyłączającą odpowiedzialność solidarną nabywcy za zaległości podatkowe sprzedawcy?
2. Jakie nadużycia lub nieprawidłowości zidentyfikowano w funkcjonowaniu mechanizmu podzielonej płatności, które uzasadniają objęcie odpowiedzialnością solidarną także tych podatników, którzy dokonali zapłaty z wykorzystaniem tego mechanizmu?
3. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę wpływu proponowanych zmian na poziom bezpieczeństwa obrotu gospodarczego oraz pewności prawa po stronie podatników? Jeżeli tak, jakie są główne wnioski z tych analiz?
4. Czy ministerstwo oszacowało, jaki wpływ proponowane zmiany będą miały na koszty prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorców, w szczególności w zakresie konieczności zwiększenia działań związanych z weryfikacją kontrahentów oraz ograniczania ryzyka podatkowego? Jeśli tak, proszę o przedstawienie wyników tych analiz.
5. Czy ministerstwo analizowało możliwość wprowadzenia przepisów wyłączających odpowiedzialność solidarną nabywcy, który dokonał zapłaty z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności i nie miał wpływu na późniejsze rozliczenia podatkowe sprzedawcy, a jeśli tak, to z jakich przyczyn rozwiązanie takie nie zostało uwzględnione w projekcie UD314?
6. Czy ministerstwo przewiduje doprecyzowanie projektowanych przepisów w taki sposób, aby podatnik mógł jednoznacznie ustalić, jakie działania po jego stronie będą wystarczające do ograniczenia ryzyka objęcia go odpowiedzialnością solidarną mimo zastosowania mechanizmu podzielonej płatności?
7. Czy w toku prac nad projektem analizowano możliwość pozostawienia pełnej ochrony wynikającej z mechanizmu podzielonej płatności przynajmniej wobec podatników, którzy dochowali należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta?