do ministra sprawiedliwości
w sprawie standardów przeprowadzania ustnej części egzaminu sędziowskiego w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury
Zgłaszający: Jarosław Krajewski
Data wpływu: 08-06-2026
Panie Ministrze,
w ostatnich dniach prasa donosi o skargach aplikantów sędziowskich dotyczących zachowań niektórych egzaminatorów podczas ustnej części egzaminu sędziowskiego w KSSiP. Z tych doniesień wynika, że sprawą zajął się rzecznik praw obywatelskich, kierując wystąpienie do dyrektora KSSiP. Opisywane zarzuty dotyczą m.in. nierzetelnej oceny odpowiedzi, niestosownych komentarzy wobec zdających oraz możliwego wpływu przeciążenia egzaminatorów na surowość ocen w późniejszych godzinach egzaminowania.
W piśmie z 18 maja 2026 r. zastępca rzecznika praw obywatelskich wskazał, że do RPO wpływają wnioski aplikantów sędziowskich dotyczące zachowań niektórych egzaminatorów. Podkreślił jednocześnie, że przepisy regulują sposób przeprowadzania egzaminu ustnego i przygotowania pytań jedynie ogólnie, natomiast nie odnoszą się wprost do metodyki oceniania ani do weryfikacji skarg na nierzetelną ocenę wystawioną przez egzaminatora.
Egzamin sędziowski ma bezpośrednie znaczenie dla dalszej ścieżki zawodowej aplikantów oraz dla naboru kadr wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie z przepisami rozporządzenia ministra sprawiedliwości część ustna obejmuje kazusy z siedmiu dziedzin prawa, a ocena rozwiązania kazusu jest dokonywana w skali od 0 do 10 punktów przez członka komisji będącego specjalistą z danej dziedziny. Przebieg posiedzenia komisji jest protokołowany, jednak RPO wskazał wątpliwość, czy protokół obejmuje szczegóły przebiegu każdego egzaminu ustnego, w tym pytania uzupełniające i odpowiedzi zdającego.
Sprawa ma charakter systemowy, ponieważ dotyczy przejrzystości, powtarzalności i weryfikowalności egzaminu państwowego, od którego zależy możliwość dalszego wykonywania funkcji publicznych w wymiarze sprawiedliwości. Wątpliwości te wymagają wyjaśnienia przez ministra nadzorującego KSSiP oraz powołującego komisję egzaminacyjną na wniosek dyrektora krajowej szkoły.
Wątpliwości budzi brak jednoznacznych, publicznie znanych standardów metodyki oceniania ustnej części egzaminu, w tym sposobu dokumentowania pytań uzupełniających oraz odpowiedzi zdającego. Ryzykiem jest ograniczona możliwość późniejszej weryfikacji zarzutów dotyczących arbitralności oceny, jeżeli protokół nie zawiera szczegółowego przebiegu egzaminu.
Istotne są także ryzyka naruszenia zasady równego traktowania zdających, w tym w sytuacji, gdy kolejność lub godzina egzaminowania mogłaby wpływać na surowość ocen. W przypadku potwierdzenia niestosownych komentarzy mogłoby ponadto dojść do naruszenia standardów godności, profesjonalizmu oraz bezstronności egzaminu publicznego.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Ile skarg lub wniosków dotyczących przebiegu ustnej części egzaminu sędziowskiego wpłynęło do KSSiP oraz do Ministerstwa Sprawiedliwości w latach 2024–2026, z podziałem na zarzuty dotyczące nierzetelnej oceny, pytań uzupełniających, zachowania egzaminatorów oraz organizacji pracy komisji?
Ile z tych skarg uznano za zasadne, częściowo zasadne albo bezzasadne, i jakie kryteria stosowano przy tej ocenie?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości ma albo zamierza pozyskać analizę statystyczną wyników ustnej części egzaminu sędziowskiego z lat 2024–2026, obejmującą porównanie ocen uzyskiwanych przez zdających egzaminowanych w różnych godzinach dnia?
Jakie działania podjął minister sprawiedliwości po wystąpieniu RPO z 18 maja 2026 r., w szczególności, czy zwrócono się do KSSiP o wyjaśnienia, dokumenty wewnętrzne, protokoły komisji lub dane dotyczące skarg?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości dokonało przeglądu zarządzeń, regulaminów lub praktyk KSSiP dotyczących ustnej części egzaminu sędziowskiego, w tym zasad zadawania pytań uzupełniających, dokumentowania przebiegu egzaminu i zgłaszania zastrzeżeń przez zdających?
Czy przy powoływaniu członków komisji egzaminacyjnych Ministerstwo Sprawiedliwości weryfikuje informacje o wcześniejszych skargach na danego egzaminatora, a jeżeli tak – w jakim trybie i na podstawie jakich dokumentów?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości zbada, czy w latach 2024–2026 ustna część egzaminu była zawsze przeprowadzana w obecności wymaganych członków komisji, a nie wyłącznie przez pojedynczego egzaminatora lub w składzie ograniczonym?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości rozważy wprowadzenie standardów organizacyjnych ograniczających ryzyko przeciążenia egzaminatorów, w tym limitów liczby egzaminowanych dziennie, obowiązkowych przerw, rotacji składów komisji albo dodatkowych mechanizmów kontroli jakości oceniania?
Z poważaniem