w sprawie uproszczenia procedury uzyskania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców, w szczególności wymogu zdania egzaminu z języka polskiego na poziomie B1
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Magdalena Roguska
Warszawa, 07-07-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 17778 Pani Poseł Anny Wojciechowskiej i Pani Poseł Iwony Marii Kozłowskiej w sprawie uproszczenia procedury uzyskania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców, w szczególności wymogu zdania egzaminu z języka polskiego na poziomie B1, uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.
Na wstępie należy wskazać, że obecny stan prawny w zakresie nabywania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców reguluje ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim[1] (obowiązująca od 15 sierpnia 2012 r.). Przedmiotowa ustawa zawiera ogólne zasady dotyczące obywatelstwa polskiego oraz reguluje tryb i warunki/przesłanki materialne, m.in. nabywania obywatelstwa polskiego.
Obywatelstwo polskie nabywa się :
W obecnym stanie prawnym, stosownie do przepisu art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim, zobowiązany do posiadania znajomości języka polskiego jest wyłącznie cudzoziemiec ubiegający się o uznanie za obywatela polskiego (z wyjątkiem art. 30 ust. 1 pkt 4 i 5, tj. małoletnich dzieci, których jedno z rodziców posiada już obywatelstwo polskie). Posiadanie znajomości języka polskiego można potwierdzić urzędowym dokumentem, o którym mowa w art. 11a ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim[3] na poziomie biegłości językowej co najmniej B1, świadectwem ukończenia szkoły w Rzeczypospolitej Polskiej albo szkoły za granicą z wykładowym językiem polskim.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że kwestie organizacji i przeprowadzania egzaminów z języka polskiego pozostają w zakresie właściwości Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego[4], którą nadzoruje Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Na marginesie warto wskazać, że Komisja dostosowała m.in. warunki i formy przeprowadzania egzaminu dla osób niepełnosprawnych, chorych lub niesprawnych ruchowo oraz ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (w tym osób niesłyszących i niewidomych). Osoby takie mogą zostać nawet zwolnione z części ustnej egzaminu, a przy egzaminie pisemnym arkusze zostały dostosowane do dysfunkcji, jak również zastosowano inne kryteria oceniające.
Wymaga podkreślenia, że w drodze uznania za obywatela polskiego, o obywatelstwo polskie mogą ubiegać się cudzoziemcy, którzy w toku długoletniego legalnego pobytu w Polsce zintegrowali się ze społeczeństwem polskim, znają język polski, mają zapewnione mieszkanie i źródła utrzymania. W kontekście powyższego warto zauważyć, że bez wątpienia podstawą funkcjonowania imigranta w społeczeństwie polskim, a tym samym udanej integracji, której uwieńczeniem jest nabycie obywatelstwa polskiego, jest przede wszystkim znajomość języka polskiego, która umożliwia prawidłowe funkcjonowanie w społeczeństwie oraz sprawne przeprowadzanie wszelkich czynności urzędowych[5], jak również zapobiega wykluczeniu ze społeczeństwa ze względu na brak znajomości języka polskiego. Brak znajomości języka polskiego na właściwym poziomie jest dowodem na nieskuteczną integrację ze społeczeństwem polskim.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 lutego 2025 r. w sprawie egzaminów z języka polskiego jako obcego[6], wydanego na podstawie art. 11i ustawy o języku polskim: Zdający egzamin na poziomie B1 rozumieją najważniejsze treści i intencje zawarte w tekstach mówionych i pisanych wyrażone w prosty i jasny sposób, jeśli tematyka tekstów wiąże się z życiem codziennym, rodzinnym, czasem wolnym, szkołą, podróżowaniem oraz pracą […]. Potrafią używać języka w typowych sytuacjach komunikacyjnych […], występując w określonych rolach komunikacyjnych. Potrafią samodzielnie napisać np. ogłoszenie, zaproszenie, życzenia, tekst na temat ogólny, popularny, a także na tematy odnoszące się do ich własnych zainteresowań. Potrafią opisywać zdarzenia, opowiadać o zainteresowaniach, doświadczeniach, marzeniach i planach, wyrażać oraz uzasadniać swoją opinię. Zdający umieją posługiwać się oficjalną i nieoficjalną odmianą języka polskiego odpowiednio do sytuacji. Znają i stosują najważniejsze konwencje socjokulturowe rządzące komunikacją w języku polskim. Braki zdających w zakresie płynności wypowiedzi, wymowy i intonacji, słownictwa, poprawności gramatycznej, a także ortografii nie zakłócają w istotny sposób komunikacji.
Należy również zauważyć, że nabycie obywatelstwa polskiego w drodze uznania za obywatela polskiego nie jest jedyną formą uzyskania obywatelstwa polskiego. Podstawowym sposobem nabycia obywatelstwa polskiego przez cudzoziemca jest jego nadanie przez Prezydenta RP (rozdział 3 ustawy o obywatelstwie polskim). Ustawa o obywatelstwie polskim temu trybowi nabycia przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego przyznaje prymat w stosunku do pozostałych sposobów nabycia tego obywatelstwa – m.in. uznania za obywatela polskiego, co wynika wprost z przepisów art. 35 ust. 1 oraz art. 41 ust. 1 tej ustawy.
Kompetencja Prezydenta RP do nadawania cudzoziemcom obywatelstwa polskiego wynika wprost z art. 137 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Prezydent RP nie jest ograniczony w swoich konstytucyjnych kompetencjach żadnymi warunkami i może nadać obywatelstwo polskie każdemu cudzoziemcowi, jeżeli uzna to za zasadne. W konsekwencji cudzoziemcy, którzy z różnych przyczyn, w tym związanych z udokumentowaniem znajomości języka polskiego, nie mogą nabyć obywatelstwa polskiego w drodze uznania za obywatela polskiego przez wojewodę, mogą wystąpić z wnioskiem do Prezydenta RP o nadanie obywatelstwa polskiego.
Bezsporne jest, że nabywanie przez cudzoziemców obywatelstwa polskiego nabiera coraz większego znaczenia w kontekście rosnącej liczby cudzoziemców, którzy przebywają na stałe w Polsce.
Z powyższych względów w przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 15 października 2024 r. dokumencie Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030[7] zwrócono uwagę na konieczność wprowadzenia zmian w obszarze nabywania obywatelstwa polskiego, szczególnie w zakresie weryfikacji rzeczywistego związku cudzoziemca z Polską, znajomości przez niego języka polskiego oraz respektowania wartości obowiązujących w RP. Na analogiczną potrzebę zmian w ustawie o obywatelstwie polskim wskazano również w przyjętej przez Radę Ministrów w dniu 1 kwietnia 2025 r. Rządowej strategii współpracy z Polonią i Polakami za granicą na lata 2025-2030[8].
Aktualnie w resorcie spraw wewnętrznych i administracji finalizowane są prace nad przygotowaniem zmian legislacyjnych w zakresie m.in. warunków uznania za obywatela polskiego. Projekt ustawy będzie oparty na czterech filarach: długości legalnego pobytu – w tym pobytu stałego – przed ubieganiem się o uznanie za obywatela polskiego, realizacji obowiązku podatkowego, deklaracji lojalności wobec Rzeczypospolitej Polskiej oraz testu naturalizacyjnego[9].
Celem nowych rozwiązań jest przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa państwa w obszarze migracji oraz transparentne uregulowanie przesłanek nabycia obywatelstwa polskiego. Planuje się m.in. podniesienie wymogu znajomości języka polskiego do poziomu B2, z uwagi na fakt, że obecnie wymagany poziom znajomości B1 nie gwarantuje prawidłowego funkcjonowania cudzoziemca w społeczeństwie polskim.
Zakończenie prac nad przygotowaniem zmian w zakresie nabywania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców jest planowane w 2026 r., zgodnie z harmonogramem wdrażania dokumentu strategicznego Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030.
Odnosząc się natomiast do zagadnienia dotyczącego skali niezdanych egzaminów językowych B1 przez osoby ubiegające się o obywatelstwo polskie informuję, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie prowadziło analiz w powyższym zakresie. Niemniej warto wskazać, że z danych statystycznych opublikowanych na stronie internetowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego[10] wynika, iż zdawalność egzaminu na poziomie B1 w latach 2016-2025 wynosiła 82,79% (do egzaminu przystąpiło 97 551 osób).
Natomiast w zakresie dotyczącym rozwiązań funkcjonujących w innych państwach Unii Europejskiej w omawianym obszarze, informuję, że w trakcie prac na zmianami w ustawie o obywatelstwie polskim dokonano analizy zasad nabywania obywatelstwa w innych krajach. Od cudzoziemców, co do zasady, wymaga się podobnej długości, tj. co najmniej kilkuletniego, zamieszkiwania w danym kraju, znajomości języka (np. w Austrii, Danii, Finlandii, Niemczech na poziomie B1, a w Niderlandach i Węgrzech na poziomie B2), oraz zdania testu obywatelskiego (np. Austria, Dania, Finlandia, Niderlandy, Niemcy, Węgry).
W odniesieniu do zagadnienia dotyczącego wprowadzenia uproszczonej ścieżki uzyskania obywatelstwa dla osób, które od wielu lat legalnie pracują w Polsce, należy podkreślić, jak już wskazano powyżej, że podstawowym sposobem nabycia obywatelstwa polskiego jest jego nadanie przez Prezydenta RP. Natomiast cudzoziemcy, którzy w toku długoletniego pobytu w RP zintegrowali się ze społeczeństwem polskim, znają język polski, mają zapewnione mieszkanie i źródła utrzymania, respektują polski porządek prawny oraz nie stanowią zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa mogą nabyć obywatelstwo polskie w trybie uproszczonym, tzn. w drodze uznania za obywatela polskiego na podstawie art. 30 ustawy o obywatelstwie polskim. Postępowanie w sprawie o uznanie za obywatela polskiego jest prowadzone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego[11]. Decyzję w sprawie uznania cudzoziemca za obywatela polskiego wydaje wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby aplikującej. Organem II instancji jest minister spraw wewnętrznych i administracji. Rozstrzygnięcia w tych sprawach podlegają kontroli sądów administracyjnych.
Z poważaniem
z up. Magdalena Roguska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 1611.
[2] Dz. U. z 2026 r. poz. 90, z późn. zm.
[3] Dz. U. z 2026 r. poz. 81, z późn. zm.
[4] Dalej również jako: Komisja.
[5] Przepisy art. 27 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 4 pkt 1 ustawy o języku polskim, stanowią, że językiem urzędowym konstytucyjnych organów Państwa Polskiego jest język polski, a oświadczenia składane tym organom jak również ich odpowiedzi dokonywane są w języku polskim (art. 5 ust. 2 powołanej ustawy).
[6] Dz. U. poz. 217.
[7] Opublikowana na stronie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów pod linkiem: https://www.gov.pl/web/premier/odzyskac-kontrole-zapewnic-bezpieczenstwo---strategia-migracyjna-na-lata-2025---2030
[8] Opublikowana na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych pod linkiem: https://www.gov.pl/web/dyplomacja/rzadowa-strategia-wspolpracy-z-polonia-i-polakami-za-granica-zostala-przyjeta
[9] https://www.gov.pl/web/mswia/4-filary-nabywania-polskiego-obywatelstwa--debata-w-mswia
[10] https://certyfikatpolski.pl/system-certyfikacji/statystyki/
[11] Dz. U. z 2025 r. poz. 1691.