Interpelacja nr 17788

do ministra kultury i dziedzictwa narodowego

w sprawie finansowania ratowania zabytkowego wiatraka w Starej Różance oraz przyszłości Rządowego Programu Odbudowy Zabytków

Zgłaszający: Janusz Cieszyński

Data wpływu: 16-06-2026

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura wpłynęło wystąpienie gminy Kętrzyn z dnia 9 czerwca 2026 r. (znak RGG.7021.65.2026) w sprawie ratowania zabytkowego wiatraka holenderskiego w Starej Różance. Obiekt z 1863 r., wpisany do rejestru zabytków w 1960 r., pozostaje własnością prywatną i ulega postępującej degradacji - z sześciu skrzydeł zachowało się jedno, a dokumentacja gminy z czerwca 2026 r. wskazuje na ubytki cegieł, spoin i uszkodzenia konstrukcyjne zagrażające zachowaniu bryły. Gmina deklaruje gotowość nabycia nieruchomości do zasobu publicznego, lecz koszty zakupu oraz prac konserwatorskich przekraczają jej możliwości finansowe.

Rządowy Program Odbudowy Zabytków, ustanowiony uchwałą Rady Ministrów nr 232/2022 i zmieniony uchwałą nr 72/2024, finansuje prace przy zabytkach będących w posiadaniu jednostek samorządu - nie obejmuje nabycia obiektu od właściciela prywatnego. Program przeprowadził dotychczas dwa nabory.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy w dyspozycji ministra lub w programach rządowych istnieje instrument finansowania nabycia przez jednostkę samorządu terytorialnego zabytku wpisanego do rejestru i zagrożonego zniszczeniem od właściciela prywatnego? Jeśli tak - proszę o wskazanie nazwy programu, podstawy prawnej i maksymalnego poziomu dofinansowania. Jeśli nie - czy resort dostrzega lukę w tym zakresie?
2. Jakie programy MKiDN, w tym „Ochrona zabytków" oraz środki Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków, mogą sfinansować prace konserwatorskie przy wiatraku w Starej Różance i jaki jest ich budżet na 2026 r.? Proszę o wskazanie warunków, które musiałby spełnić wnioskodawca - obecny właściciel albo gmina po ewentualnym nabyciu.
3. Czy rząd planuje ogłoszenie kolejnego naboru Rządowego Programu Odbudowy Zabytków? Jeśli tak - proszę o planowany termin i budżet. Jeśli nie - jaki instrument zastąpi program jako główne źródło wsparcia samorządów w ochronie zabytków?
4. Ile środków z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków trafiło dotychczas do województwa warmińsko-mazurskiego oraz do powiatu kętrzyńskiego? Proszę o dane w podziale na nabory i beneficjentów.
5. Czy minister, we współpracy z Warmińsko-Mazurskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, wskaże gminie Kętrzyn konkretną ścieżkę finansowania łączącą ewentualne nabycie obiektu z jego późniejszą rewitalizacją, i w jakim terminie taka informacja może zostać przekazana?
   

Z wyrazami szacunku

Janusz Cieszyński