do ministra sprawiedliwości
w sprawie założeń pakietu zmian w prawie rodzinnym przedstawionych przez Ministerstwo Sprawiedliwości
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 18-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
podczas konferencji prasowej Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło założenia pakietu zmian w prawie rodzinnym obejmującego m.in. pieczę współdzieloną, nakaz alimentacyjny, zmiany dotyczące wykonywania orzeczeń sądów rodzinnych, rozwody bez orzekania o winie oraz odpowiedzialność za niewykonywanie orzeczeń.
Przedstawione kierunki zmian zasługują na uwagę, szczególnie w zakresie wzmacniania prawa dziecka do utrzymywania relacji z obojgiem rodziców, ograniczania przewlekłości postępowań rodzinnych oraz zwiększania skuteczności wykonywania orzeczeń sądowych. Jednocześnie podczas konferencji nie przedstawiono projektów ustaw ani wielu kluczowych szczegółów proponowanych rozwiązań, które będą miały fundamentalne znaczenie dla ich późniejszego funkcjonowania.
W szczególności wątpliwości budzi brak informacji dotyczących ewentualnego ustawowego zdefiniowania pojęcia „dobra dziecka“, brak szczegółów dotyczących prac nad tabelami alimentacyjnymi, brak precyzyjnych mechanizmów przeciwdziałania instrumentalnemu eskalowaniu konfliktu między rodzicami oraz brak przedstawienia harmonogramu publikacji projektów ustaw.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Na jakim etapie znajdują się obecnie prace legislacyjne nad poszczególnymi elementami przedstawionego pakietu zmian?
2. Kiedy jest planowane opublikowanie projektów ustaw wraz z oceną skutków regulacji i skierowanie ich do konsultacji publicznych?
3. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi prace nad ustawowym zdefiniowaniem pojęcia „dobra dziecka“? Jeśli tak, jakie elementy mają znaleźć się w takiej definicji?
4. Jeżeli ministerstwo nie planuje ustawowego zdefiniowania pojęcia „dobra dziecka“, w jaki sposób zamierza ograniczyć ryzyko niejednolitego stosowania tego pojęcia przez sądy rodzinne, biegłych, kuratorów oraz inne instytucje uczestniczące w postępowaniach rodzinnych?
5. Czy jest rozważane wprowadzenie katalogu kryteriów, którymi sądy rodzinne będą obowiązane kierować się przy ocenie dobra dziecka, w szczególności w sprawach dotyczących pieczy współdzielonej, kontaktów, alimentów oraz wykonywania orzeczeń?
6. Czy ministerstwo przeprowadziło analizy porównawcze rozwiązań funkcjonujących w innych państwach europejskich w zakresie definiowania dobra dziecka oraz kryteriów jego oceny? Jeśli tak, proszę o przedstawienie najważniejszych wniosków z tych analiz.
7. Czy są prowadzone prace nad wprowadzeniem tabel alimentacyjnych? Jeśli tak, na jakim etapie znajdują się te prace i jaki jest przewidywany termin ich zakończenia?
8. Czy tabele alimentacyjne mają mieć charakter wiążący, domyślny, rekomendacyjny czy wyłącznie pomocniczy dla sądów?
9. Czy ministerstwo przewiduje powiązanie projektowanego nakazu alimentacyjnego z przyszłymi tabelami alimentacyjnymi?
10. Jakie analizy przeprowadzono w zakresie wpływu proponowanej pieczy współdzielonej na wysokość i sposób ustalania alimentów?
11. Czy ministerstwo przewiduje zmiany dotyczące automatycznej waloryzacji alimentów?
12. Jakie rozwiązania są planowane w celu przeciwdziałania ukrywaniu dochodów przez osoby zobowiązane do alimentacji, w tym fikcyjnemu zaniżaniu wynagrodzeń, przepisywaniu majątku oraz korzystaniu z form płatności utrudniających egzekucję?
13. Czy ministerstwo przeprowadziło analizy dotyczące ryzyka instrumentalnego eskalowania konfliktu przez jednego z rodziców w celu wykazania braku możliwości sprawowania pieczy współdzielonej?
14. Jakie mechanizmy mają zapobiegać wykorzystywaniu zarzutów dotyczących braku współpracy między rodzicami do ograniczania kontaktów dziecka z jednym z rodziców?
15. Jakie rozwiązania są planowane w celu odróżnienia sytuacji rzeczywistej przemocy wobec dziecka lub drugiego rodzica od sytuacji, w których zarzuty przemocy są wykorzystywane instrumentalnie w sporach rodzinnych?
16. Czy ministerstwo planuje opracowanie ustawowych lub wykonawczych standardów oceny przemocy, przemocy psychicznej, kontroli przemocowej oraz zachowań alienacyjnych na potrzeby postępowań rodzinnych?
17. Czy ministerstwo zamierza określić maksymalne terminy rozpoznawania spraw dotyczących pieczy nad dzieckiem, kontaktów z dzieckiem oraz alimentów?
18. Czy ministerstwo przeprowadziło ocenę skutków regulacji dotyczącą wpływu nowych rozwiązań na liczbę spraw sądowych, obciążenie sądów rodzinnych, kuratorów sądowych oraz opiniodawczych zespołów sądowych specjalistów?
19. Ilu obecnie brakuje specjalistów w opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów według danych ministerstwa?
20. Jakie działania są planowane w celu skrócenia czasu oczekiwania na opinie opiniodawczych zespołów sądowych specjalistów?
21. Jakie dodatkowe środki finansowe zostaną przeznaczone na realizację nowych obowiązków kuratorów sądowych wynikających z projektowanych zmian?
22. Czy ministerstwo przewiduje zwiększenie liczby etatów kuratorskich, szkoleń specjalistycznych oraz narzędzi organizacyjnych dla kuratorów w związku z planowanym wzmocnieniem ich roli w postępowaniach rodzinnych?
23. Czy w toku prac nad pakietem analizowano rozwiązania dotyczące penalizacji alienacji rodzicielskiej funkcjonujące w innych państwach? Jeśli tak, jakie są wyniki tych analiz?
24. Czy ministerstwo przewiduje powiązanie projektowanych zmian z procedowanymi obecnie lub przygotowywanymi rozwiązaniami dotyczącymi przeciwdziałania alienacji rodzicielskiej?
25. Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące skuteczności obecnych przepisów w zakresie ochrony prawa dziecka do utrzymywania relacji z obojgiem rodziców po rozstaniu?
26. Jakie organizacje społeczne, środowiska eksperckie oraz organizacje reprezentujące rodziców uczestniczyły dotychczas w pracach nad przedstawionymi założeniami?
27. Czy w pracach nad pakietem uczestniczyły organizacje reprezentujące zarówno matki, jak i ojców oraz organizacje zajmujące się ochroną dzieci przed przemocą i przemocą instytucjonalną?
28. Czy ministerstwo planuje publikację pełnych analiz, ekspertyz i badań, na podstawie których opracowano przedstawione założenia reformy prawa rodzinnego?
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP