Interpelacja nr 17963

do ministra rolnictwa i rozwoju wsi

w sprawie produkcji wołowiny w Polsce

Zgłaszający: Anna Gembicka, Jarosław Sachajko

Data wpływu: 19-06-2026

Szanowny Panie Ministrze,

sektor produkcji bydła mięsnego i wołowiny ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa żywnościowego Polski, dochodów gospodarstw rolnych, zagospodarowania trwałych użytków zielonych, rozwoju obszarów wiejskich, przemysłu mleczarskiego, zakładów mięsnych oraz polskiego eksportu rolno-spożywczego.

Polski sektor wołowiny ma jednocześnie szczególną specyfikę. Znaczna część produkcji opiera się na cielętach pochodzących z gospodarstw mlecznych, a udział klasycznego chowu bydła mięsnego i stad mamek jest relatywnie ograniczony. Sektor pozostaje silnie uzależniony od sytuacji eksportowej, cen na rynkach europejskich, popytu zewnętrznego, kosztów pasz, energii i pracy, a także od regulacji dotyczących dobrostanu zwierząt, emisji, transportu, ochrony środowiska oraz polityki klimatycznej Unii Europejskiej.

Jednocześnie rolnicy podnoszą problemy związane z niską siłą negocjacyjną wobec zakładów ubojowych, nieprzejrzystym systemem klasyfikacji poubojowej, niewystarczającym udziałem producenta w cenie detalicznej mięsa, ograniczonym rozwojem krajowego chowu bydła mięsnego, eksportem żywych cieląt i młodego bydła oraz ryzykiem pogorszenia konkurencyjności polskiej produkcji wobec importu spoza Unii Europejskiej.

Przygotowanie skutecznej strategii dla polskiej wołowiny wymaga rzetelnej, długofalowej diagnozy obejmującej zmiany zachodzące w sektorze w ciągu ostatnich dwóch dekad oraz ocenę skuteczności dotychczasowych instrumentów wsparcia.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania.

1. Jak zmieniało się pogłowie bydła w Polsce w latach 2006-2025, z uwzględnieniem danych dostępnych za 2026 r.?

Proszę o przedstawienie danych rocznych, a w miarę możliwości także półrocznych lub kwartalnych, obejmujących:

• całkowite pogłowie bydła w Polsce;
• liczbę krów ogółem;
• liczbę krów mlecznych;
• liczbę krów mamek;
• liczbę cieląt, jałówek, buhajów, opasów i bydła przeznaczonego do uboju;
• liczbę gospodarstw utrzymujących bydło;
• średnią i medianę liczby sztuk bydła przypadających na gospodarstwo;
• strukturę gospodarstw według skali produkcji, w szczególności gospodarstw utrzymujących do 10, do 20, do 50, do 100, do 200 oraz powyżej 200 sztuk bydła;
• dane w podziale na województwa, a tam, gdzie jest to możliwe, także według powiatów;
• liczbę gospodarstw, które w poszczególnych latach zaprzestały utrzymywania bydła, wraz z informacją, czy ministerstwo posiada dane dotyczące przyczyn rezygnacji z tej działalności.

2. Jak zmieniał się charakter produkcji bydła i wołowiny w Polsce w latach 2006-2025?

Proszę o przedstawienie danych oraz analiz dotyczących:

• udziału gospodarstw utrzymujących bydło mleczne;
• udziału gospodarstw prowadzących opas bydła;
• udziału gospodarstw prowadzących chów bydła mięsnego, w tym stad mamek;
• udziału gospodarstw prowadzących produkcję w systemie mieszanym, łączącym produkcję mleka, opas bydła oraz sprzedaż cieląt;
• liczby gospodarstw posiadających krowy mamki;
• liczby krów mamek i zmian tego pogłowia w poszczególnych latach;
• udziału cieląt pochodzących z gospodarstw mlecznych w produkcji wołowiny;
• udziału ras mięsnych i mieszańców ras mięsnych w krajowym pogłowiu bydła;
• rozwoju produkcji typu dairy-beef, tj. wykorzystującej cielęta pochodzące od krów mlecznych do produkcji wołowiny;
• skali koncentracji produkcji bydła rzeźnego i opasowego;
• zmian w strukturze gospodarstw rodzinnych i dużych podmiotów prowadzących produkcję bydła.

3. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące krajowej produkcji wołowiny oraz wykorzystania krajowego potencjału produkcyjnego?

Proszę o przedstawienie za lata 2006-2025, a także za dostępny okres 2026 r.:

• wielkości produkcji wołowiny i cielęciny w tonach;
• liczby sztuk bydła kierowanych do uboju;
• średniej masy ubojowej bydła;
• struktury uboju według kategorii zwierząt, w tym cieląt, jałówek, krów, buhajów i wolców;
• udziału mięsa pochodzącego od bydła mlecznego, mięsnego i mieszańców;
• stopnia wykorzystania krajowych mocy ubojowych i przetwórczych;
• liczby zakładów ubojowych zajmujących się ubojem bydła;
• liczby zakładów posiadających uprawnienia eksportowe na rynki pozaunijne;
• informacji, czy ministerstwo analizowało, w jakim stopniu potencjał polskich trwałych użytków zielonych jest wykorzystywany do produkcji bydła mięsnego;
• informacji, czy ministerstwo posiada ocenę możliwości zwiększenia krajowej produkcji bydła mięsnego bez ograniczania produkcji mleka.

4. Jak kształtował się handel zagraniczny związany z sektorem wołowiny i bydła?

Proszę o przedstawienie za lata 2006-2025 oraz za dostępny okres 2026 r.:

• wolumenu i wartości eksportu mięsa wołowego i cielęcego;
• wolumenu i wartości importu mięsa wołowego i cielęcego;
• wolumenu i wartości eksportu żywych cieląt, młodego bydła oraz bydła opasowego;
• wolumenu i wartości importu żywego bydła;
• głównych kierunków eksportu polskiej wołowiny;
• głównych państw pochodzenia importowanego mięsa wołowego oraz żywego bydła;
• udziału eksportu w całkowitej krajowej produkcji wołowiny;
• informacji, czy Polska pozostaje eksporterem netto wołowiny;
• danych dotyczących eksportu mięsa świeżego, mrożonego, podrobów, żywca oraz produktów przetworzonych;
• informacji, czy ministerstwo analizowało skutki eksportu cieląt i młodego bydła dla możliwości rozwoju krajowej produkcji wołowiny.

5. Czy ministerstwo posiada porównywalne dane dotyczące opłacalności produkcji bydła mięsnego i opasu w latach 2006-2025?

Proszę o przedstawienie, w ujęciu rocznym, a w miarę możliwości także miesięcznym lub kwartalnym:

• średnich cen skupu bydła rzeźnego;
• cen skupu według kategorii zwierząt, w tym buhajów, jałówek, krów, młodego bydła i cieląt;
• średnich cen w klasach jakości poubojowej;
• kosztu produkcji jednego kilograma żywca wołowego;
• kosztu wyprodukowania jednego opasa;
• kosztu utrzymania krowy mamki;
• kosztu odchowu cielęcia;
• relacji cen bydła do cen zbóż, pasz, energii, paliw, nawozów, materiałów budowlanych i kosztów pracy;
• udziału kosztów pasz, energii, paliw, pracy, weterynarii, leków, amortyzacji, kredytów i budynków inwentarskich w całkowitym koszcie produkcji;
• szacowanej marży producenta w gospodarstwach prowadzących opas, chów bydła mięsnego oraz produkcję mieszaną;
• różnic w opłacalności między gospodarstwami małymi, średnimi i dużymi;
• zestawienia lat, w których produkcja bydła mięsnego oraz opas były opłacalne, granicznie opłacalne albo nierentowne.

6. Jakie czynniki ministerstwo uznaje za najważniejsze dla opłacalności produkcji bydła i wołowiny?

Proszę o przedstawienie analiz dotyczących wpływu na dochodowość gospodarstw w szczególności:

• cen pasz objętościowych, treściwych i białkowych;
• dostępności trwałych użytków zielonych i gruntów do wypasu;
• cen energii, paliw, nawozów i środków produkcji;
• kosztów zakupu cieląt do opasu;
• cen skupu bydła;
• kursu euro oraz sytuacji cenowej na rynkach innych państw Unii Europejskiej;
• popytu eksportowego;
• kosztów transportu zwierząt;
• kosztów dostosowania gospodarstw do wymogów dobrostanowych, środowiskowych i weterynaryjnych;
• dostępu do kredytów i kosztów finansowania inwestycji;
• koncentracji zakładów ubojowych i przetwórczych;
• siły negocjacyjnej rolników wobec pośredników oraz zakładów mięsnych;
• zmian regulacyjnych wynikających z polityki klimatycznej i środowiskowej Unii Europejskiej.

7. Czy ministerstwo analizowało relacje ekonomiczne w całym łańcuchu dostaw wołowiny?

Proszę o przedstawienie danych i analiz dotyczących:

• udziału producenta rolnego w cenie detalicznej wołowiny;
• udziału zakładów ubojowych, przetwórców, hurtowników oraz sieci handlowych w marży w łańcuchu dostaw;
• różnic między ceną skupu żywca a ceną detaliczną poszczególnych elementów wołowiny;
• skali koncentracji w sektorze ubojowym i przetwórczym;
• liczby podmiotów skupujących bydło w poszczególnych województwach;
• funkcjonowania systemu pośrednictwa w skupie bydła;
• rodzaju umów zawieranych pomiędzy producentami a zakładami mięsnymi;
• stosowania umów kontraktacyjnych, umów długoterminowych i systemów premiowania jakości;
• przypadków przerzucania ryzyka ekonomicznego na producentów;
• działań podejmowanych przez ministerstwo, UOKiK lub inne organy w związku z możliwym wykorzystywaniem przewagi kontraktowej wobec producentów bydła.

8. Jak ministerstwo ocenia funkcjonowanie systemu klasyfikacji poubojowej bydła i rozliczeń z producentami?

Proszę o odpowiedź:

Czy ministerstwo posiada dane dotyczące udziału poszczególnych klas jakości poubojowej w skupie bydła?

Czy producenci mają faktyczną możliwość weryfikacji klasyfikacji poubojowej swoich zwierząt?

Ile kontroli przeprowadzono w zakładach ubojowych w zakresie prawidłowości klasyfikacji poubojowej w latach 2006-2025?

Ile stwierdzono nieprawidłowości?

Jakie były najczęstsze rodzaje nieprawidłowości?

Jakie sankcje zastosowano?

Czy ministerstwo analizowało potrzebę wzmocnienia transparentności procesu klasyfikacji i rozliczenia z rolnikiem?

Czy rozważano wprowadzenie obowiązku przekazywania producentowi pełnej informacji dotyczącej klasy poubojowej, masy tuszy, ceny, potrąceń i podstaw ich naliczenia?

9. Jakie są najważniejsze zagrożenia epizootyczne dla sektora bydła w Polsce?

Proszę o przedstawienie danych i analiz dotyczących w szczególności:

• choroby niebieskiego języka;
• zakaźnego zapalenia nosa i tchawicy bydła;
• wirusowej biegunki bydła;
• gruźlicy bydła;
• brucelozy;
• enzootycznej białaczki bydła;
• pryszczycy;
• choroby guzowatej skóry bydła;
• innych chorób zakaźnych mających wpływ na handel, eksport, produkcję i koszty gospodarstw.

Proszę również o wskazanie:

• liczby ognisk, przypadków lub podejrzeń poszczególnych chorób w latach 2006-2025;
• kosztów działań zapobiegawczych i zwalczających;
• wysokości odszkodowań i rekompensat wypłacanych producentom;
• skali ograniczeń handlowych wynikających z występowania chorób;
• działań podejmowanych dla zabezpieczenia krajowego stada bydła;
• oceny przygotowania Polski na ewentualne pojawienie się chorób dotychczas niewystępujących lub występujących sporadycznie.

10. Jak ministerstwo ocenia stan organizacyjny i kadrowy Inspekcji Weterynaryjnej w zakresie nadzoru nad sektorem bydła?

Proszę o przedstawienie informacji dotyczących:

• liczby lekarzy weterynarii oraz pozostałych pracowników Inspekcji Weterynaryjnej zajmujących się kontrolą gospodarstw utrzymujących bydło;
• liczby wakatów;
• wynagrodzeń i fluktuacji kadr;
• liczby kontroli przeprowadzonych w gospodarstwach utrzymujących bydło;
• liczby stwierdzonych nieprawidłowości;
• najczęstszych przyczyn nieprawidłowości;
• liczby badań laboratoryjnych wykonywanych w związku z chorobami bydła;
• działań edukacyjnych i doradczych prowadzonych wobec rolników;
• oceny, czy obecne zasoby finansowe i kadrowe Inspekcji Weterynaryjnej są wystarczające.

11. Proszę o przedstawienie pełnego wykazu najważniejszych polskich i unijnych aktów prawnych regulujących sektor bydła i wołowiny.

Wykaz powinien obejmować w szczególności przepisy dotyczące:

• identyfikacji i rejestracji bydła;
• zdrowia zwierząt i zwalczania chorób zakaźnych;
• dobrostanu bydła;
• transportu zwierząt;
• uboju;
• klasyfikacji tusz wołowych;
• obrotu żywymi zwierzętami i mięsem;
• znakowania wołowiny;
• wymogów jakościowych i sanitarnych;
• stosowania produktów leczniczych weterynaryjnych, antybiotyków i pasz leczniczych;
• ochrony środowiska, gospodarki nawozami naturalnymi, emisji oraz budowy i modernizacji budynków inwentarskich;
• pomocy publicznej i instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej;
• kontroli urzędowych.

Dla każdego aktu prawnego proszę wskazać:

• nazwę aktu;
• datę przyjęcia;
• datę wejścia w życie;
• zakres regulacji;
• najważniejsze zmiany przyjęte od 1 stycznia 2006 r.;
• ocenę wpływu regulacji na producentów bydła i sektor wołowiny;
• informację, czy przed przyjęciem zmian przeprowadzono ocenę skutków dla sektora.

12. Czy ministerstwo posiada obowiązującą strategię rozwoju sektora wołowiny i chowu bydła mięsnego w Polsce?

Jeżeli tak, proszę o przekazanie jej treści oraz wskazanie:

• daty przyjęcia;
• podstawy prawnej;
• podmiotu odpowiedzialnego za realizację;
• harmonogramu wdrażania;
• mierników realizacji;
• budżetu;
• celów dotyczących pogłowia bydła, liczby krów mamek, produkcji cieląt, produkcji wołowiny, eksportu oraz opłacalności gospodarstw.

Jeżeli taka strategia nie istnieje, proszę o wyjaśnienie przyczyn oraz wskazanie, czy i kiedy ministerstwo planuje jej przygotowanie.

13. Jakie programy wsparcia dla producentów bydła i sektora wołowiny uruchomiono od 1 stycznia 2006 r.?

Proszę o przedstawienie pełnego wykazu instrumentów krajowych i unijnych, w szczególności:

• płatności związanych z produkcją do bydła i krów;
• wsparcia do krów mamek;
• programów dotyczących dobrostanu zwierząt;
• działań inwestycyjnych dla gospodarstw utrzymujących bydło;
• wsparcia dla budowy, modernizacji i wyposażenia budynków inwentarskich;
• wsparcia dotyczącego pastwisk, trwałych użytków zielonych i wypasu;
• programów wsparcia dla grup producentów;
• programów promujących systemy jakości żywności;
• wsparcia dla rolnictwa ekologicznego;
• wsparcia dla gospodarstw dotkniętych skutkami chorób zakaźnych, klęsk żywiołowych albo kryzysów rynkowych;
• instrumentów PROW 2007-2013, PROW 2014-2020 wraz z okresem przejściowym oraz Planu Strategicznego WPR 2023-2027;
• instrumentów dotyczących przetwórstwa, krótkich łańcuchów dostaw i sprzedaży bezpośredniej.

Dla każdego instrumentu proszę podać:

• podstawę prawną;
• okres realizacji;
• planowaną kwotę wsparcia;
• faktycznie wypłaconą kwotę;
• liczbę beneficjentów;
• liczbę beneficjentów według województw;
• średnią wysokość wsparcia;
• strukturę beneficjentów według skali produkcji;
• cel instrumentu;
• ocenę jego skuteczności.

14. Czy ministerstwo oceniało skuteczność dotychczasowych programów wsparcia dla sektora bydła i wołowiny?

Proszę o odpowiedź:

Które instrumenty doprowadziły do wzrostu liczby krów mamek?

Które instrumenty zwiększyły liczbę gospodarstw prowadzących chów bydła mięsnego?

Które instrumenty poprawiły opłacalność opasu?

Które instrumenty doprowadziły do poprawy dobrostanu zwierząt?

Które instrumenty nie przyniosły zakładanych rezultatów?

Czy ministerstwo analizowało koszt osiągnięcia konkretnego efektu, np. utrzymania gospodarstwa, zwiększenia liczby krów mamek lub zwiększenia krajowej produkcji wołowiny?

Czy wsparcie trafiało przede wszystkim do gospodarstw rodzinnych czy do największych podmiotów?

15. Jakie postulaty dotyczące sektora wołowiny i bydła zgłaszały w latach 2021-2026 organizacje rolnicze, branżowe oraz samorząd rolniczy?

Proszę o przedstawienie tabeli obejmującej:

• nazwę organizacji;
• datę zgłoszenia postulatu;
• dokładną treść postulatu;
• obszar, którego dotyczył postulat;
• stanowisko Ministerstwa;
• informację, czy postulat został zrealizowany;
• jeżeli nie został zrealizowany – uzasadnienie;
• informację, czy postulat jest obecnie analizowany.

Proszę uwzględnić w szczególności postulaty zgłaszane przez Krajową Radę Izb Rolniczych, wojewódzkie izby rolnicze, związki hodowców bydła, organizacje producentów wołowiny, organizacje mleczarskie, związki zawodowe rolników oraz organizacje zrzeszające małe i średnie gospodarstwa rodzinne.

16. Czy ministerstwo analizowało skutki polityki klimatycznej i środowiskowej Unii Europejskiej dla sektora bydła i wołowiny?

Proszę o przedstawienie analiz dotyczących wpływu na polskie gospodarstwa:

• regulacji dotyczących emisji metanu;
• wymogów związanych z ograniczaniem emisji gazów cieplarnianych;
• przepisów dotyczących gospodarki nawozami naturalnymi;
• wymogów w zakresie ochrony wód i gleb;
• planowanych zmian dotyczących dobrostanu zwierząt;
• ograniczeń dotyczących transportu zwierząt;
• zmian związanych z systemami raportowania śladu środowiskowego;
• możliwych zmian w zakresie pozwoleń środowiskowych dla dużych gospodarstw;
• skutków dla gospodarstw rodzinnych, gospodarstw opasowych oraz gospodarstw posiadających krowy mamki;
• kosztów dostosowawczych dla producentów.

17. Czy ministerstwo analizowało wpływ umów handlowych Unii Europejskiej, w tym planowanych lub negocjowanych porozumień z państwami trzecimi, na polski sektor wołowiny?

Proszę o przedstawienie analiz dotyczących:

• wpływu importu wołowiny spoza Unii Europejskiej na ceny skupu bydła w Polsce;
• potencjalnego wpływu zwiększonych kontyngentów importowych na opłacalność polskiej produkcji;
• różnic w standardach produkcji, dobrostanu, ochrony środowiska, stosowania środków ochrony roślin i leków weterynaryjnych między Polską i państwami trzecimi;
• możliwości stosowania skutecznych klauzul ochronnych;
• wpływu importu na bezpieczeństwo żywnościowe i pozycję gospodarstw rodzinnych;
• działań podejmowanych przez ministerstwo na forum Unii Europejskiej w obronie producentów wołowiny.

18. Jakie zagrożenia ministerstwo identyfikuje dla sektora wołowiny w perspektywie do 2030 r. i 2035 r.?

Proszę o przedstawienie oceny ryzyka dotyczącej:

• spadku pogłowia bydła;
• zmniejszania się liczby gospodarstw utrzymujących bydło;
• spadku liczby krów mamek;
• uzależnienia produkcji wołowiny od sektora mleczarskiego;
• eksportu cieląt i młodego bydła;
• wzrostu kosztów pasz, energii, paliw i kredytów;
• chorób zakaźnych zwierząt;
• zmian regulacji dotyczących dobrostanu, transportu i ochrony środowiska;
• ograniczenia popytu eksportowego;
• presji importowej ze strony państw trzecich;
• koncentracji zakładów ubojowych i przetwórczych;
• niedoborów kadrowych w gospodarstwach, zakładach mięsnych i Inspekcji Weterynaryjnej.

19. Jakie konkretne działania ministerstwo zamierza podjąć w celu rozwoju polskiego sektora wołowiny?

Proszę o wskazanie działań wraz z terminami realizacji, źródłami finansowania oraz miernikami skuteczności, w szczególności w zakresie:

• zwiększenia liczby krów mamek;
• rozwoju chowu bydła mięsnego;
• rozwoju opasu w gospodarstwach rodzinnych;
• zwiększenia wykorzystania trwałych użytków zielonych do produkcji bydła;
• poprawy opłacalności gospodarstw;
• poprawy pozycji negocjacyjnej rolników wobec skupów i zakładów mięsnych;
• zwiększenia transparentności klasyfikacji poubojowej;
• rozwoju krajowego przetwórstwa i sprzedaży produktów wysokiej jakości;
• wspierania systemów jakości i promocji polskiej wołowiny;
• ograniczenia eksportu żywych cieląt i młodego bydła na rzecz rozwoju produkcji krajowej;
• zwiększenia eksportu produktów przetworzonych o wyższej wartości dodanej;
• poprawy bezpieczeństwa epizootycznego;
• ochrony sektora przed skutkami nieuczciwej konkurencji i importu pochodzącego z państw trzecich.

Jednocześnie proszę, aby odpowiedź nie ograniczała się do informacji opisowych. Proszę o przekazanie danych w tabelach umożliwiających dalszą analizę, z podaniem źródeł danych, metodologii, daty aktualizacji oraz – tam, gdzie to możliwe – w formie edytowalnej.

W przypadku braku danych w odniesieniu do któregoś z pytań proszę o jednoznaczne wskazanie:

Czy dane nie są gromadzone przez ministerstwo lub podległe mu instytucje?

Jaka instytucja może być ich dysponentem?

Dlaczego dane nie są gromadzone?

Czy ministerstwo planuje ich pozyskanie lub stworzenie stałego systemu monitorowania sytuacji sektora bydła i wołowiny?

Z poważaniem