w sprawie porównania wydatków publicznych Rzeczypospolitej Polskiej na pomoc dla Polaków mieszkających na Ukrainie z wydatkami na wsparcie Ukrainy i jej obywateli w latach 2022-2026 oraz braku pełnej transparentności tych wydatków
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 06-08-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 18055[1] Pana Posła Romana Fritza, uprzejmie przedstawiam informacje pozostające w zakresie właściwości Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA).
W pierwszej kolejności należy wskazać, że MSWiA, we współpracy z innymi resortami, przygotowało Sprawozdanie Rady Ministrów z wykonania ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa[2], za okres od 12 marca 2022 r. do 31 grudnia 2024 r., które zawiera zarówno opis wydatków, jak i działań realizowanych przez poszczególne resorty i instytucje w okresie objętym sprawozdaniem.
Od wybuchu wojny na Ukrainie (24 lutego 2022 r.) do 30 czerwca 2026 r. (zadania realizowane do 4 marca 2026 r.), Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji na finansowanie lub dofinansowanie przedsięwzięcia „Zadania realizowane i koordynowane przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych”, poza środkami wskazanymi w ww. sprawozdaniu, rozdysponował kwotę:
Niezależnie od powyższego informuję, że na działania Pełnomocnika Rządu ds. uchodźców wojennych z Ukrainy oraz Międzyresortowego Zespołu ds. przyjęcia przez RP osób napływających z terytorium Ukrainy wydatkowano następujące środki:
Ponadto w okresie od 1 maja 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. na ww. cel ustalono wydatki w łącznej kwocie 11,0 tys. zł.
Odnosząc się natomiast do zagadnienia dotyczącego procesu repatriacji należy wyjaśnić, że jest on prowadzony w oparciu o przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji[3], która określa zasady nabywania obywatelstwa polskiego w drodze repatriacji, prawa repatrianta, a także zasady i tryb udzielania pomocy repatriantom i członkom ich rodzin.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ww. ustawy do repatriacji są uprawnione osoby polskiego pochodzenia, które przed 1 stycznia 2001 r. zamieszkiwały na stałe na terytorium obecnych Republiki Armenii, Republiki Azerbejdżanu, Gruzji, Republiki Kazachstanu, Republiki Kirgiskiej, Republiki Tadżykistanu, Turkmenistanu, Republiki Uzbekistanu albo azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej i ze względu na polskie pochodzenie, one same lub ich wstępni, zostali objęci deportacją lub zesłaniem przez władze byłego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich na wskazane terytoria. Wiza krajowa w celu repatriacji może być wydana również małżonkowi oraz zstępnym do czwartego stopnia osoby uprawnionej do repatriacji, a także ich małżonkom.
Z powyższego wynika, że terytorium Ukrainy nie jest objęte przepisami ustawy o repatriacji, co oznacza, że osoby polskiego pochodzenia mieszkające na terytorium Ukrainy mogą być beneficjentami ustawy o repatriacji tylko wówczas, jeżeli indywidualnie spełniają wskazane wyżej przesłanki ustawowe, w tym przesłankę terytorialną (mieszkali w przeszłości na terytoriach wskazanych w art. 9 ust. 1 ustawy lub mieszkali tam ich przodkowie lub małżonek, z którymi zamierzają repatriować się do Polski).
Warunkiem wjazdu do Polski w ramach repatriacji jest uzyskanie przez osobę zainteresowaną wizy krajowej w celu repatriacji[4]. Wiza jest wydawana przez konsula po uzyskaniu zgody ministra właściwego do spraw wewnętrznych, jeżeli wnioskodawca posiada warunki do osiedlenia się w Polsce albo warunki te zapewniają mu inne podmioty. Osoba przybywająca do Polski na podstawie wizy krajowej w celu repatriacji nabywa obywatelstwo polskie z mocy prawa z dniem przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że o repatriację mogą ubiegać się wyłącznie osoby nieposiadające obywatelstwa polskiego.
Repatriantom przybyłym do Polski jest oferowane szerokie wsparcie zarówno finansowe, jak i niematerialne. Do form bezpośredniego wsparcia finansowego należy jednorazowa pomoc finansowa przysługująca po przyjeździe oraz pomoc związana z realizacją potrzeb mieszkaniowych. Dodatkowo repatriantom jest udzielana pomoc w formie aktywizacji zawodowej oraz kursów język polskiego.
Przepisy ustawy o repatriacji przewidują różne formy pomocy adresowanej bezpośrednio do repatriantów, w zależności od przedstawionych przez nich dokumentów potwierdzających warunki do osiedlenia się w Polsce, a także pomocy udzielanej im poprzez ośrodki adaptacyjne dla repatriantów oraz gminy.
Należy podkreślić, że pomoc jest dedykowana repatriantom, tj. osobom, które nabyły obywatelstwo polskie z mocy prawa w dniu przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy krajowej w celu repatriacji i nie stanowi form wsparcia osób polskiego pochodzenia mieszkających za granicą.
Środki na realizację zadań z zakresu repatriacji pochodzą z rezerwy celowej budżetu państwa „Pomoc dla repatriantów”.
Jednocześnie informuję, że liczba osób przybyłych do Polski w ramach repatriacji, które przed dniem uzyskania obywatelstwa polskiego na podstawie wizy krajowej w celu repatriacji posiadały obywatelstwo ukraińskie, w poszczególnych latach przestawia się następująco:
Niski udział obywateli Ukrainy w grupie osób przybywających do Polski jako repatrianci wynika z założeń ustawy o repatriacji, której beneficjentami, co do zasady, są osoby pochodzenia polskiego, mieszkające przed 1 stycznia 2001 r. na terenach azjatyckiej części byłego ZSRR oraz ich małżonkowie i potomkowie.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] skierowaną do Prezesa Rady Ministrów, przekazaną Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem Pana Jakuba Stefaniaka, Sekretarza Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, działającego z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów, o sygn. DSP.INT.4510.253.2026.
[2] link do sprawozdania: https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/druk.xsp?nr=1966.
[3] Dz. U. z 2026 r. poz. 90, z późn. zm.
[4] od 1 maja 2017 r. wiza krajowa w celu repatriacji może być również wydana małżonkowi oraz zstępnym do czwartego stopnia osoby uprawnionej do repatriacji, a także ich małżonkom.
[5] dane według stanu na 17 lipca 2026 r. sporządzone w oparciu o decyzje o potwierdzeniu posiadania obywatelstwa polskiego przekazane do MSWiA przez wojewodów.