do ministra finansów i gospodarki
w sprawie stanowiska Polski wobec nieuwzględnienia problemów chłopców i mężczyzn w projekcie zaleceń Rady UE na lata 2026-2027
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 26-06-2026
Szanowny Panie Premierze,
na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się z interpelacją w sprawie stanowiska rządu wobec projektu zaleceń Rady Unii Europejskiej dla Polski dotyczących polityki gospodarczej, społecznej, zatrudnienia, strukturalnej i budżetowej na lata 2026–2027.
Komisja Europejska przedstawiła 3 czerwca 2026 r. dokument COM(2026) 221 final. W toku prac Rady przygotowano tekst ST 10187/26. Dokument wprost odwołuje się do kobiet w kontekście ubóstwa emerytalnego, aktywności zawodowej oraz potrzeby zachęcania do karier w STEM. Te problemy są realne i wymagają reakcji. Jednocześnie w dokumencie nie występują słowa „mężczyźni” ani „chłopcy”, a w obszarach, w których nierówności mogą dotykać właśnie ich, zastosowano wyłącznie język neutralny.
Szczególnie widoczne jest to w części dotyczącej pogarszania się podstawowych umiejętności piętnastolatków, nierówności edukacyjnych, niskiej skuteczności szkolnictwa zawodowego oraz niedoboru nauczycieli. Nie uwzględniono różnic wyników ze względu na płeć, choć oficjalne badanie PISA 2022 wskazuje, że dziewczęta w Polsce wyprzedziły chłopców w czytaniu o 29 punktów. Nie odniesiono się również do niedostatecznej reprezentacji mężczyzn w zawodzie nauczyciela ani do ich małej obecności w pedagogice, opiece, psychologii i innych zawodach pomocowych.
Jednocześnie wezwanie do zachęcania kobiet do STEM nie zostało uzupełnione o szerszy cel przeciwdziałania segregacji płciowej we wszystkich kierunkach kształcenia i zawodach. Powstaje zatem asymetria: problemy kobiet są nazywane jako problemy kobiet, natomiast problemy mężczyzn zostają rozproszone w neutralnych kategoriach takich jak „uczniowie”, „pracownicy”, „absolwenci” czy „osoby samozatrudnione”.
Z noty Rady UE ST 10247/26 wynika, że aspekty społeczne i zatrudnieniowe zostały już sfinalizowane na poziomie komitetów, a formalne przyjęcie tekstów ma nastąpić w lipcu 2026 r. Niezbędne jest więc ustalenie, czy rząd zidentyfikował tę lukę, jakie stanowisko zajmował w negocjacjach oraz jak zamierza zapewnić pełną perspektywę równościową przy wdrażaniu rekomendacji.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Który organ administracji rządowej był odpowiedzialny za koordynację stanowiska Polski wobec COM(2026) 221 final i ST 10187/26?
2. Które ministerstwa i jednostki uczestniczyły w przygotowaniu stanowiska Polski w częściach dotyczących edukacji, zatrudnienia, emerytur, polityki społecznej i kapitału ludzkiego?
3. Czy przed przyjęciem stanowiska przeprowadzono analizę projektu w podziale na płeć? Proszę o przekazanie jej wyników albo wyjaśnienie przyczyn jej nieprzeprowadzenia.
4. Czy rząd lub Stałe Przedstawicielstwo RP przy UE zgłaszały uwagi dotyczące nieobecności problemów chłopców i mężczyzn? Proszę wskazać daty, treść uwag, forum ich przedstawienia i reakcję instytucji UE.
5. Czy Polska zgłosiła jakiekolwiek poprawki do punktów dotyczących nierówności edukacyjnych, STEM, niedoboru nauczycieli, szkolnictwa zawodowego i rynku pracy? Proszę podać ich pełną treść.
6. Czy polska delegacja zaakceptowała sfinalizowanie społecznych i zatrudnieniowych części projektu w obecnym brzmieniu? Kto zatwierdził instrukcję negocjacyjną?
7. Czy rząd podziela ocenę, że polityka równościowa powinna identyfikować i ograniczać nierówności dotykające zarówno kobiety i dziewczęta, jak i mężczyzn i chłopców?
8. Dlaczego w stanowisku Polski nie doprowadzono do wskazania problemów chłopców w części dotyczącej pogorszenia podstawowych umiejętności i nierówności edukacyjnych?
9. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej posiada aktualną diagnozę różnic między dziewczętami i chłopcami w wynikach nauczania, powtarzaniu klas, absencji, zachowaniu, wyborze ścieżek kształcenia, egzaminach, dobrostaniu i kończeniu edukacji? Jeżeli tak, proszę przedstawić jej główne wyniki.
10. Czy rząd planuje działania ukierunkowane na zwiększenie liczby mężczyzn w zawodzie nauczyciela, zwłaszcza w wychowaniu przedszkolnym i edukacji wczesnoszkolnej?
11. Czy rząd zamierza uzupełnić działania zwiększające udział kobiet w STEM o działania zwiększające udział mężczyzn w pedagogice, opiece, psychologii, pracy socjalnej i innych zawodach pomocowych?
12. Czy przed formalnym przyjęciem rekomendacji w lipcu 2026 r. Polska podejmie próbę zmiany tekstu? Jeżeli nie, jakie są tego przyczyny?
13. Czy w razie niezmienienia tekstu Polska złoży oświadczenie do protokołu Rady wskazujące na konieczność objęcia polityką równościową problemów obu płci?
14. Czy krajowy plan wdrażania rekomendacji będzie zawierał dane, cele, mierniki i sprawozdawczość w podziale na płeć?
15. Jakie konkretne działania rząd podejmie w latach 2026–2027 w zakresie: problemów edukacyjnych chłopców, feminizacji zawodu nauczyciela, niedostatecznej reprezentacji mężczyzn w zawodach opiekuńczych oraz problemów mężczyzn na rynku pracy?
16. Czy rząd wystąpi do Komisji Europejskiej o wprowadzenie w kolejnych cyklach Semestru Europejskiego obowiązku symetrycznej oceny wpływu zaleceń na kobiety i mężczyzn oraz dziewczęta i chłopców?
17. Czy Sejmowi zostaną przekazane stanowisko Polski, instrukcje negocjacyjne i informacje o przebiegu prac zgodnie z obowiązkami wynikającymi z ustawy o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej
Istota interpelacji
Nie chodzi o usunięcie zapisów dotyczących kobiet. Chodzi o uzupełnienie diagnozy i działań tak, aby europejska i krajowa polityka równościowa rzeczywiście obejmowała całe społeczeństwo.
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej