w sprawie działań dyplomatycznych wobec Ukraińskiego Panteonu Narodowego oraz wprowadzenia materiałów historycznych o ludobójstwie wołyńskim w procedurach konsularnych
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 27-07-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18206 Pana Posła Jarosława Sachajko w sprawie działań dyplomatycznych wobec Ukraińskiego Panteonu Narodowego oraz wprowadzenia materiałów historycznych o ludobójstwie wołyńskim w procedurach konsularnych, uprzejmie informuję, co następuje.
W zakresie pytań nr 1, 3 i 7 stanowisko Ministerstwa Spraw Zagranicznych zostało już wyczerpująco przedstawione w odpowiedzi na Pana interpelację nr 18205.
W kwestii nadawania ukraińskim ulicom, szkołom, jednostkom wojskowym i pomnikom nazw związanych z OUN-UPA, według posiadanych danych, miejsca te znajdują się w kilkudziesięciu ukraińskich miastach obwodowych, głównie w regionach zachodnich i centralnych. Ministerstwo Spraw Zagranicznych monitorując sytuację wewnętrzną Ukrainy odnotowuje również zmiany nazewnictwa ulic, szczególnie od rozpoczęcia pełnoskalowej agresji Rosji przeciw Ukrainie w 2022 r. Od tego czasu doszło do znaczącego zwiększenia liczby toponimów upamiętniających osoby i organizacje walczące z Rosją. Dotyczy to zarówno czasów kozackich, okresu walki o niepodległość na początku XX wieku, liderów i organizacji nacjonalistycznych (OUN, UPA), jak i współcześnie toczącej się wojny. Wśród nich najwięcej nowych nazw ulic związanych jest z nazwami o charakterze zbiorowym (Obrońców Ukrainy, Bohaterów Ukrainy), jednak są też upamiętnienia poszczególnych bohaterów – ofiar trwającego konfliktu. W obliczu honorowania postaci odpowiedzialnych za dokonywanie zbrodni na Polakach MSZ podejmuje adekwatne do zaistniałych sytuacji interwencje, również kanałami dyplomatycznymi, które wykorzystywane są najczęściej poza publicznym obiegiem informacyjnym.
Jeśli chodzi o materiały dotyczące zbrodni wołyńskiej, placówki dyplomatyczno-konsularne na swoich kontach w portalach społecznościowych upowszechniają informacje na temat rocznic i uroczystości, w tym udostępniają materiały o charakterze historycznym, które ukazują się na kontach centralnych MSZ i kontach w mediach społecznościowych.
Co do procedur konsularnych, to polscy urzędnicy realizują swoje obowiązki i czynności konsularne w oparciu o ustawę z dnia 25 czerwca 2015 r. prawo konsularne (Dz. U. z2026 r. poz. 711), a przy rozpatrywaniu wniosków wizowych składanych w ambasadach i urzędach konsularnych RP, w oparciu o ustawę z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 z późn. zm.) i Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2019 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającym Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy) (Dz. Urz. UE L 243 z 15.09.2009 r., s. 1 z późn. zm.) – w przypadku wiz Schengen. Kwestia legalizacji pobytu pozostaje natomiast w wyłącznej kompetencji ministra właściwego do spraw wewnętrznych i administracji.
Ww. akty prawne wraz z rozporządzeniami wykonawczymi określają procedurę ubiegania się o wizę przez cudzoziemca (m.in.: sposób złożenia wniosku wizowego, wymagane dokumenty, wzory wniosków o wydanie wizy, procedurę odwoławczą – w przypadku wydania przez konsula decyzji o odmowie wydania wizy) i nie przewidują w procedurze ubiegania się o wizę obowiązku zapoznawania cudzoziemców z historią Polski ani wymagania od wnioskodawców ujawnienia swojego stanowiska dot. gloryfikacji OUN-UPA. Przepisy prawne nie nadają konsulowi uprawnienia do przesłuchiwania cudzoziemca pod kątem jego poglądów politycznych, historycznych, religijnych lub innych.
Podstawy prawne odmowy udzielenia wizy cudzoziemcowi są określone w ww. aktach prawnych. Podstawą do odmowy wydania wizy konkretnemu cudzoziemcowi jest wpis danych cudzoziemca do wykazu osób niepożądanych na terytorium RP lub wpisany do Systemu Informacyjnego Schengen (SIS) do celów odmowy wjazdu i pobytu na terytorium Państw Członkowskich. Umieszczenie danych cudzoziemca w wykazie lub SIS następuje albo z urzędu, albo na wniosek uprawnionych organów, których katalog ustanawia art. 440 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Organem nadzorującym w tym przypadku jest Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Zasady zawieszania lub ograniczania ruchu bezwizowego są określone w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1806, które przewiduje możliwość zastosowania tzw. mechanizmu zawieszenia jedynie w sytuacjach takich jak: znaczący wzrost nielegalnej migracji, nadużycia systemu azylowego, zagrożenia dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa wewnętrznego, a także brak współpracy państwa trzeciego w zakresie readmisji.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu