w sprawie niewykonania publicznej zapowiedzi wypłat dla żyjących polskich ofiar niemieckiego narodowego socjalizmu
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 30-07-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18210 pana posła Jarosława Sachajko w sprawie niewykonania publicznej zapowiedzi wypłat dla żyjących polskich ofiar niemieckiego narodowego socjalizmu uprzejmie informuję, co następuje.
Kwestia wypowiedzi premiera Donalda Tuska na konferencji prasowej w Berlinie w dniu 1 grudnia 2025 r. dotycząca zadośćuczynienia dla żyjących polskich ofiar II wojny światowej była już obszernie wyjaśniana paniom i panom posłom, np. na forum Sejmu RP. W dniu 4 grudnia 2025 r. w związku z pytaniem w sprawach bieżących zgłoszonym przez grupę posłów odpowiedzi udzielił sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski.
Chciałbym więc przypomnieć, że słowa premiera D. Tuska należy rozumieć jako przejaw wyraźnych oczekiwań rządu RP dotyczących wypłaty przez rząd RFN indywidualnego finansowego wsparcia dla żyjących jeszcze polskich ofiar niemieckiej okupacji i II wojny światowej. Oczekiwania te mają oparcie w deklaracji, przyjętej podczas ubiegłorocznych polsko-niemieckich konsultacji międzyrządowych, w której znalazł się następujący zapis: „Rząd federalny przeanalizuje możliwości zapewnienia dodatkowego wsparcia dla polskich ofiar agresji nazistowskiej oraz niemieckiej okupacji Polski w latach 1939–1945.“ Bliższe informacje na ten temat znalazły się w odpowiedzi udzielonej panu posłowi Jarosławowi Sachajko w związku z jego interpelacją nr 18211.
Jeśli chodzi o ewentualny imienny rejestr osób uprawnionych lub potencjalnie uprawnionych, należy podkreślić, że również z uwagi na zapisy ustawy o ochronie danych osobowych Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie dysponuje taką listą. Należy jednak wskazać, że Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie“, która w przeszłości była koordynatorem programów wypłat świadczeń kierowanych w Polsce do ofiar pracy przymusowej i niewolniczej i z którą Ministerstwo Spraw Zagranicznych pozostaje w kontakcie, dysponuje najbardziej pełną wiedzą na ten temat. Należy także wskazać na zaangażowanie – w ramach kompetencji – Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
W zakresie, w jakim ta kwestia pozostaje w kompetencjach Ministerstwa Spraw Zagranicznych, MSZ niezmiennie wskazuje na moralną odpowiedzialność Niemiec za tragiczne skutki wojny światowej dla Polski i polskich obywateli. Podczas spotkań i rozmów dwustronnych wicepremier i minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski wielokrotnie podkreślał pilną konieczność podjęcia przez rząd RFN stosownej decyzji, z uwagi na bardzo zaawansowany wiek żyjących jeszcze polskich ofiar. Z uwagi na zakres kompetencji MSZ nie jest natomiast podmiotem właściwym w zakresie ew. prac legislacyjnych nad wprowadzeniem krajowych świadczeń dla polskich ofiar wypłacanych z budżetu państwa.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu