do ministra edukacji
w sprawie zmiany przepisów dotyczących zakazu pracy w oświacie dla nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne
Zgłaszający: Tomasz Głogowski
Data wpływu: 02-07-2026
Warszawa, 2.07.2026 r.
Szanowna Pani Minister,
składam interpelację w sprawie możliwości wprowadzenia zmian ustawowych, które pozwoliłyby nauczycielom przebywającym na nauczycielskim świadczeniu kompensacyjnym na podejmowanie krótkoterminowej pracy w placówkach oświatowych (np. w ramach zastępstw doraźnych) bez ryzyka zawieszenia tego świadczenia.
Polski system oświaty od dłuższego czasu zmaga się z głębokim kryzysem kadrowym. Dyrektorzy szkół podstawowych i ponadpodstawowych w całym kraju zgłaszają ogromne trudności z obsadzeniem wakatów, a problem ten staje się szczególnie palący w sytuacjach nagłych zachorowań stałej kadry pedagogicznej. Organizacja zastępstw doraźnych bezpośrednio uderza w realizację podstawy programowej i dobrostan uczniów, generując tzw. okienka lub wymuszając łączenie oddziałów klasowych.
W tym samym czasie w Polsce funkcjonuje liczna grupa doświadczonych pedagogów posiadających co najmniej 20-letni staż pracy przy tablicy, którzy pobierają nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Wielu z tych nauczycieli deklaruje gotowość oraz siły do tego, aby wesprzeć swoje dawne lub lokalne placówki w sytuacjach kryzysowych – na przykład zgadzając się na poprowadzenie lekcji w ramach kilkudniowych lub kilkutygodniowych zastępstw.
Niestety, obecny art. 9 ust. 2 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych bezwzględnie to uniemożliwia. Podjęcie pracy na jakiejkolwiek podstawie (w tym umowy o pracę czy umowy zlecenia) w placówce wymienionej w art. 1 Karty Nauczyciela skutkuje natychmiastowym i automatycznym zawieszeniem wypłaty świadczenia przez ZUS, bez względu na wysokość osiąganego zarobku czy wymiar czasu pracy.
Warto podkreślić, że poza systemem oświaty ci sami nauczyciele mogą dorabiać na ogólnych zasadach, pilnując jedynie limitów przychodowych ZUS (do 70% przeciętnego wynagrodzenia). Fakt, że zakaz dotyczy wyłącznie pracy w szkołach – czyli tam, gdzie ich kompetencje są najbardziej potrzebne – w obliczu dramatycznego braku chętnych do pracy w szkolnictwie wydaje się rozwiązaniem szkodliwym i nieadekwatnym do obecnych realiów rynkowych.
Uelastycznienie tych przepisów (np. poprzez zezwolenie na pracę w szkołach w wymiarze do 1/4 etatu lub wyłącznie przy zastępstwach doraźnych z zachowaniem powszechnych limitów przychodowych ZUS) pozwoliłoby dyrektorom szkół na szybkie reagowanie w sytuacjach kryzysowych i podniosłoby jakość nauczania.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującym pytaniem:
Czy resort planuje podjęcie prac legislacyjnych mających na celu zmianę ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych w kierunku umożliwienia tym osobom krótkoterminowego zatrudnienia w oświacie (np. na zastępstwa) bez automatycznego zawieszania świadczenia?
Z wyrazami szacunku
Tomasz Głogowski