Odpowiedź na interpelację nr 18223

w sprawie zmiany przepisów dotyczących zakazu pracy w oświacie dla nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura

Warszawa, 16-07-2026

Szanowny Panie Pośle,

ustawa o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych[1] została wprowadzona w 2009 r. dla nauczycieli, którzy w związku z reformą systemu emerytalnego utracili możliwość skorzystania ze świadczeń emerytalnych, o których mowa w art. 88 ustawy – Karta Nauczyciela[2]. Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne jest uprawnieniem nauczyciela, z którego może, ale nie musi skorzystać po spełnieniu warunków określonych w art. 4 ww. ustawy. Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne nie stanowi emerytury w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jest to odrębny rodzaj świadczenia o charakterze okresowym i osłonowym dla nauczycieli, którzy rezygnują z pracy w oświacie przed osiągnięciem wieku emerytalnego.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego ulega zawieszeniu bez względu na wysokość uzyskiwanego przychodu w razie podjęcia przez uprawnionego pracy w jednostkach, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela.

Osoba podejmująca decyzję o przejściu na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne musi zatem liczyć się z tym, że otrzymywanie ww. świadczenia co do zasady wiąże się z brakiem możliwości kontynuowania pracy w szkole na stanowisku nauczyciela. Warto przy tym podkreślić, że celem wprowadzenia przepisu art. 9 ust. 2 ww. ustawy było przeciwdziałanie pozornemu odchodzeniu z zawodu nauczyciela przed osiągnięciem wieku emerytalnego, a następnie powrotowi do tego zawodu, ale już ze świadczeniem z budżetu państwa.

Niezależnie od powyższego uprzejmie wyjaśniam, że w celu ułatwienia organizacji pracy szkół, które musiały zapewnić kształcenie i wychowanie dzieciom i uczniom z terytorium Ukrainy przybyłym na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa[3] umożliwiono nauczycielom pobierającym świadczenie kompensacyjne pracę w szkole w czasie przebywania na świadczeniu kompensacyjnym. Zgodnie z art. 58 ust. 1 i 3 ww. ustawy, od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia 31 sierpnia 2026 r. przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych nie stosuje się w razie podjęcia przez uprawnionego pracy w jednostkach, o których mowa w art. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, na stanowisku pomocy nauczyciela, o którym mowa w art. 165 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[4].

Do dnia 31 sierpnia 2026 r. przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych nie stosuje się w razie podjęcia przez uprawnionego pracy w jednostkach, o których mowa w art. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, na stanowisku:

  1. nauczyciela języka polskiego lub nauczyciela prowadzącego dodatkową naukę języka polskiego, o której mowa w art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe;
  2. nauczyciela innego niż wymieniony w pkt 1, jeżeli w dniu nawiązania z nauczycielem stosunku pracy do szkoły uczęszcza co najmniej jeden uczeń będący obywatelem Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie niniejszej ustawy albo który przebywa legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w przypadku, gdy przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy od dnia 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa.

Warto zaznaczyć, że powyższe rozwiązania, spowodowane agresją Rosji na Ukrainę, miały charakter czasowy i nadzwyczajny. Obecnie rząd polski dąży do wprowadzenia systemowych rozwiązań dla uchodźców ukraińskich. Dlatego resort edukacji nie prowadzi prac legislacyjnych mających na celu przedłużenie obowiązywania rozwiązań dotyczących możliwości podjęcia przez nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne pracy w szkole, bez konieczności zawieszenia prawa do tego świadczenia.

Należy zauważyć, że nauczycielskie świadczenia kompensacyjne nie są finansowane ze składek zgromadzonych na kontach emerytalnych nauczycieli, lecz zgodnie z art. 6 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych są w całości finansowane z budżetu państwa.

Uprzejmie proszę o przyjęcie powyższych wyjaśnień.

Z wyrazami szacunku

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu

[1] Ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. 2026 poz. 86).

[2] Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. 2026 poz. 515).

[3] Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. 2025 poz. 337 z późn. zm.)

[4] Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. 2026 poz. 820).