w sprawie skutków finansowych rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 czerwca 2026 r. w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego dla gmin utrzymujących jednostki ochotniczych straży pożarnych włączone do KSRG
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz
Warszawa, 03-08-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 18327 Pani Poseł Anity Kucharskiej-Dziedzic w sprawie skutków finansowych rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 czerwca 2026 r. w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego dla gmin utrzymujących jednostki ochotniczych straży pożarnych włączone do KSRG, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Na wstępie należy wskazać, że w ocenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 czerwca 2026 r. w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego[1] nie powoduje skutków finansowych dla jednostek samorządu terytorialnego wynikających ze zmian organizacyjnych, szkoleniowych i operacyjnych jednostek ochrony przeciwpożarowej, działających w ramach krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (ksrg), w tym z tytułu zmian wprowadzonych w zakresie gotowości operacyjnej, prowadzenia działań ratowniczych, organizacji odwodów operacyjnych, systemów alarmowania i łączności, dokumentowania działań ratowniczych oraz współpracy podczas zdarzeń nadzwyczajnych, wywołanych czynnikiem biologicznym, w tym podczas zdarzeń o charakterze terrorystycznym oraz w przypadku wystąpienia zdarzeń radiacyjnych. Wprowadzone w przedmiotowym zakresie zmiany mają charakter redakcyjny, porządkujący oraz uszczegółowiający i dotyczą jednostek organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej (PSP) odpowiedzialnych za organizację działań ratowniczych i ich dokumentowanie.
Powyższe znalazło odzwierciedlenie w pkt 6. Wpływ na sektor finansów publicznych Oceny Skutków Regulacji do projektu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego[2], w którym wskazano, że „Projektowane rozporządzenie nie będzie wywierało wpływu na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i na budżety jednostek samorządu terytorialnego.”
Ponadto informuję, że analizy zagrożeń, analizy zabezpieczenia operacyjnego i plany ratownicze, o których mowa w niniejszej interpelacji, są sporządzane przez jednostki organizacyjne PSP, w związku z powyższym ich przygotowanie również nie powoduje skutków finansowych dla jednostek samorządu terytorialnego.
Zasady finansowania ochotniczych straży pożarnych (OSP) zostały uregulowane w art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych[3], który stanowi, iż koszty funkcjonowania OSP są pokrywane, m.in. z:
Obowiązujące przepisy prawa[4] stanowią, że budżet państwa uczestniczy w kosztach funkcjonowania jednostek ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15 pkt 2-5 i 8 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, jeżeli jednostki te działają w ramach ksrg.
Mechanizm dofinansowania z budżetu państwa jednostek OSP w ksrg jest realizowany w ramach wsparcia zadania publicznego pt. „Zapewnienie gotowości bojowej jednostki ochrony przeciwpożarowej włączonej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego”[5]. Dofinansowanie to jest udzielane w formie dotacji, zgodnie z zatwierdzanym co roku zakresem przedmiotowym dotacji. Środki finansowe są przeznaczane między innymi na zakup sprzętu uzbrojenia i techniki specjalnej, sprzętu informatyki i łączności, wyposażenia osobistego i ochronnego oraz wyposażenia niezbędnego do prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych celem zapewnienia gotowości operacyjnej. Szczegółowe informacje o dotacji ksrg są opublikowane na stronie Komendy Głównej PSP: https://www.gov.pl/web/kgpsp/zapewnienie. Dodatkowo część dotacji jest przeznaczana na organizację wypoczynku (obozów) dla członków Dziecięcych i Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych.
Ponadto udzielane są dotacje dla jednostek OSP działających poza ksrg na zadanie publiczne pt. „Przygotowanie jednostek ochotniczych straży pożarnych do działań ratowniczo-gaśniczych”[6], zgodnie z zatwierdzanym co roku zakresem przedmiotowym dotacji. Powyższe zadania były realizowane w ubiegłych latach oraz będą realizowane i kontynuowane w kolejnych latach.
Przedstawiając powyższe informuję, że w opinii MSWiA, dofinansowanie z budżetu państwa dla OSP jest formą stałego mechanizmu wsparcia, o czym świadczy coroczne planowanie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji[7] środków finansowych z przeznaczeniem dla OSP (dotacja ksrg i dotacja MSWiA).
Zgodnie z ustawą budżetową na rok 2026 z dnia 9 stycznia 2026 r.[8], w części 42 - Sprawy wewnętrzne w bieżącym roku dla OSP zaplanowano kwotę 112 mln zł. Ponadto warto zauważyć, że jednostki OSP jako podmioty ochrony ludności objęte są dofinansowaniem z budżetu państwa w ramach realizacji Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (dalej również jako: Program) z puli przewidzianej dla poszczególnych dysponentów na 2026 r. Przedmiotowe dofinansowanie będzie realizowane w kolejnych latach/edycjach Programu. W tym miejscu warto również wskazać na długoletnią perspektywę Programu od 2027 r., w ramach której jednostki OSP będą mogły w kolejnych latach zwiększać swój potencjał, jako kluczowe podmioty i elementy systemu bezpieczeństwa państwa.
Jednocześnie warto zauważyć, że środki z budżetu państwa są jednym z wielu źródeł dofinansowania jednostek OSP, które funkcjonują jako stowarzyszenia – w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach[9]. W świetle art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym[10] oraz na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, podstawowy ciężar finansowy utrzymania OSP, w tym dofinansowanie niezbędnych zakupów spoczywa na gminie, na terenie której OSP ma swoją siedzibę.
Jednostki samorządu terytorialnego mogą przekazywać ochotniczym strażom pożarnym dodatkowe środki pieniężne również w formie dotacji (na podstawie art. 32 ust. 5 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych). Niezależnie od powyższego, zgodnie z art. 32a ww. ustawy, możliwość przekazywania dotacji celowych na dofinansowanie zadań własnych gminy z zakresu ochrony przeciwpożarowej posiada również wojewoda.
Ponadto dostępne są również fundusze Unii Europejskiej, które od lat wspierają szeroko rozumiane bezpieczeństwo i infrastrukturę publiczną w Polsce, a jednostki OSP (bezpośrednio lub poprzez samorządy) korzystają z wielu programów jako beneficjenci projektów.
Jednocześnie w kontekście omawianego zagadnienia pragnę podkreślić, że wypracowany i stosowany w praktyce od wielu lat system dofinansowania jednostek OSP w zakresie stosowania zasad transparentności i jednoznaczności kryteriów nie budzi zastrzeżeń. Przykładem tego może być opracowany w Komendzie Głównej PSP Wielokryterialny Model Rankingowy, który umożliwia obiektywną ocenę zgłoszonych wniosków o dofinansowanie zakupu samochodów ratowniczo-gaśniczych dla OSP. Model ten opiera się na zestawie dziesięciu kryteriów, wśród których uwzględniono m.in. stopień zagrożenia gminy, średnią liczbę udziałów jednostki OSP w działaniach ratowniczo-gaśniczych z ostatnich 3 lat, liczbę strażaków i kierowców, wiek posiadanych pojazdów, współczynnik zakupów w gminie, nieodpłatne przekazanie wymienianego pojazdu do innej OSP oraz współczynniki operacyjne.
Ponadto informuję, że katalog minimalnych zdolności operacyjnych jednostek ochrony przeciwpożarowej, w tym OSP, zgłaszanych (w ramach porozumienia trójstronnego, m.in. przez przedstawiciela jednostki samorządu terytorialnego utrzymującej daną jednostkę ochrony przeciwpożarowej) do włączenia do ksrg, został zawarty w przepisach § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 czerwca 2026 r. w sprawie włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego i wyłączania ich z tego systemu[11], zaś źródła finansowania zostały określone w ustawie o ochotniczych strażach pożarnych.
Z poważaniem
z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. poz. 872.
[2] https://legislacja.gov.pl/projekt/12407054/katalog/13186652#13186652
[3] Dz. U. z 2025 r. poz. 244, z późn. zm.
[4] Art. 33 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 188, z późn. zm.).
[5] tzw. dotacja ksrg
[6] dotacja MSWiA
[7] w części 42 - Sprawy wewnętrzne budżetu państwa
[8] Dz. U. poz. 62.
[9] Dz. U. z 2020 r. poz. 2261, z późn. zm.
[10] Dz. U. z 2026 r. poz. 662.
[11] Dz. U. poz. 847.