w sprawie działań organów państwa wobec obywatela Białorusi oraz procedur przyjmowania wniosków o ochronę międzynarodową przy wykonywaniu decyzji o zobowiązaniu do powrotu
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 27-07-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18386 posłanki Marty Stożek w sprawie działań organów państwa wobec obywatela Białorusi oraz procedur przyjmowania wniosków o ochronę międzynarodową przy wykonywaniu decyzji o zobowiązaniu do powrotu, przedstawiam następujące informacje.
8. Czy przed wystąpieniem o dokument podróży do władz Białorusi lub wykonaniem powrotu przeprowadzono indywidualną ocenę ryzyka naruszenia zasady non-refoulement, w tym ryzyka zatrzymania, przesłuchania, tortur, nieludzkiego traktowania lub represji politycznych po stronie Białorusi? Proszę wskazać dokumenty, źródła informacji o kraju pochodzenia oraz jednostkę odpowiedzialną za tę ocenę.
Poszkodowany nie zwracał się do Departamentu Wschodniego Ministerstwa Spraw Zagranicznych z prośbą o wsparcie, jak i żadna jednostka administracji krajowej nie skierowała do Departamentu Wschodniego MSZ zapytania w przedmiotowej sprawie. Departament Wschodni MSZ udziela bez zwłoki odpowiedzi na zapytania podmiotów krajowych dot. bieżącej sytuacji praw człowieka na Białorusi, która może być uwzględniona przy ocenie ryzyka represji.
9. Jaki dokument podróży lub dokument tymczasowy umożliwił przekroczenie granicy przez Siarhieja, kto go wydał, kiedy, na czyj wniosek i w jakim trybie? Czy w związku z uzyskaniem dokumentu kontaktowano się z organami lub placówką dyplomatyczną Białorusi, jakie dane przekazano i czy oceniono ryzyko wynikające z takiego kontaktu dla osoby deklarującej obawę przed prześladowaniem?
Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie posiada, w ramach swoich ustawowych kompetencji, uprawnień do kontroli dokumentów przedkładanych przez obywateli z państw trzecich jako uprawniających do przekroczenia granic państwowych. MSZ nie posiada tym samym wiedzy w zakresie dokumentu, którym posłużyła się osoba, której dotyczy analizowana sprawa.
27. Czy MSZ posiada aktualną ocenę ryzyka dla obywateli Białorusi powracających z zagranicy, w szczególności osób, które publicznie krytykowały władze białoruskie, wspierały Ukrainę lub korzystały z pomocy organizacji pozarządowych? Jeżeli tak, czy ocena ta jest przekazywana MSWiA, Straży Granicznej i Urzędowi do Spraw Cudzoziemców; jeżeli nie — czy resort planuje przygotowanie takich wytycznych?
Ministerstwo Spraw Zagranicznych posiada aktualną wiedzę nt. sytuacji praw człowieka na Białorusi, w tym w zakresie represji stosowanych wobec obywateli Białorusi. Wiedza ta jest na bieżąco aktualizowana, m.in. w oparciu o raporty niezależnych organizacji białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego, w tym niezależnych białoruskich organizacji prawno-człowieczych i organizacji międzynarodowych, działających w tym obszarze. W zakresie swoich uprawnień MSZ stale podnosi na forum organizacji międzynarodowych, tj. ONZ, OBWE, Rada Europy, UE, kwestię konieczności poszanowania praw i wolności ludzkich przez władze Białorusi. Kwestia ta jest także przedmiotem rozmów z przedstawicielami dyplomatycznymi Republiki Białorusi. Ocena MSZ dot. sytuacji praw człowieka na Białorusi jest stale podnoszona przez MSZ w ramach kontaktów roboczych z instytucjami administracji krajowej, w tym ze Strażą Graniczną, Urzędem ds. Cudzoziemców, MSWiA, innymi podmiotami.
28. Jakie działania dyplomatyczne, konsularne lub międzyresortowe może podjąć rząd RP w sytuacji, gdy obywatel Białorusi został skierowany w stronę Białorusi z naruszeniem gwarancji proceduralnych albo mimo ryzyka prześladowania? Czy w tej konkretnej sprawie podjęto już jakiekolwiek działania po stronie MSZ lub MSWiA?
Ministerstwo Spraw Zagranicznych władne jest podjąć działania konsularne i dyplomatyczne na wniosek osoby poszkodowanej, organizacji działającej zgodnie z prawem polskim w jej imieniu, na wniosek polskiego podmiotu państwowego, także placówek dyplomatycznych. Działania takie każdorazowo powinny być jednak, z racji na bezpieczeństwo RP, poprzedzone oceną wiarygodności wniosku poszkodowanego oraz oceną wykonania legislacyjnych procedur przez organy RP, uprawnione do prowadzenia czynności w danej sprawie.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu