w sprawie programu wsparcia budowy i rozbudowy szkół publicznych na obszarze gmin charakteryzujących się znacznym wzrostem liczby ludności
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz
Warszawa, 03-08-2026
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pana Dominika Jaśkowca w sprawie planów Ministerstwa Edukacji Narodowej dotyczących programów inwestycyjnych dedykowanych samorządom gminnym, w których występuje znaczny wzrost ludności w tym populacji dzieci w wieku szkolnym.
Szanowny Panie Pośle,
odpowiadając na interpelację w sprawie planów stworzenia przez Ministerstwo Edukacji Narodowej programu inwestycyjnego wspierającego samorządy gminne w rozbudowie istniejących i budowie nowych szkół na obszarach ze znacznym wzrostem liczby ludności w tym liczby uczniów, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.
Zgodnie z przepisami art. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe[1], organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz wykonywanie remontów obiektów szkolnych i zadań inwestycyjnych w tym zakresie.
Jednostka samorządu terytorialnego jest zobowiązana do finansowania funkcjonowania szkół zgodnie z zasadami przyjętymi w ustawie - Prawo oświatowe. Natomiast – zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych[2], – środki niezbędne na realizację zadań oświatowych zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Głównymi źródłami dofinansowania zadań inwestycyjnych, o które jednostki samorządu terytorialnego mogą się ubiegać są rezerwy budżetu państwa – ogólna i celowa. Rezerwa na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego, o której mowa w art. 34 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego[3] ma charakter jedynie pomocniczy.
Podziału rezerwy celowej, ujętej w ustawie budżetowej na rok budżetowy w poz. 45 pn. środki na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego, dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z właściwymi ministrami oraz wojewodami.
Wnioski o pozyskanie środków finansowych w ramach podziału rezerwy ogólnej budżetu państwa są przedkładane przez właściwego dysponenta części budżetowej Prezesowi Rady Ministrów, za pośrednictwem Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
O dodatkowe środki zaplanowane w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej jednostki samorządu terytorialnego wnioskują za pośrednictwem wojewody.
Minister Edukacji wspiera wszelkie działania mające na celu pozyskanie środków na rozbudowę infrastruktury oświatowej i pozytywnie opiniuje wnioski o pozyskanie środków z ww. rezerw.
Wskazać należy, że w wyniku zmiany w 2025 r. systemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego kwota rezerwy na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego w obszarze oświaty zastąpiła wcześniejszą kwotę rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej. Kryteria podziału rezerwy w obszarze oświaty podlegają uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych i reprezentacją jednostek samorządu terytorialnego, w których charakter priorytetowy ma kryterium dotyczące wzrostu zakresu zadań oświatowych. Do tej pory ani jednostki samorządu terytorialnego ani Ministerstwo Finansów nie postulowały przeznaczenia środków z tej rezerwy na zadania inwestycyjne.
Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło w 2025 r. na podstawie art. 90x ustawy o systemie oświaty dwa programy inwestycyjne (przewidując na nie do 50 mln zł) pn. „Mała szkoła - wsparcie publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego” (program pilotażowy) oraz „Mała szkoła - wsparcie publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego BIS”, których celem było wsparcie finansowe projektów inwestycyjnych, polegające na dofinansowaniu zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego, związanych z prowadzeniem szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży.
W ramach obu programów Minister Edukacji udzielił dofinansowania kosztów realizacji inwestycji związanej z budową lub dostosowaniem obiektu oraz zakupem wyposażenia. Beneficjentami programów były gminy prowadzące szkoły podstawowe dla dzieci i młodzieży, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a ustawy – Prawo oświatowe[4], w których na dzień uruchomienia programu liczba uczniów nie przekraczała 70 osób (w pilotażu) i 96 osób w Mała szkoła – BIS a wskaźnik zamożności, o którym mowa w art. 24 ustawy z dnia 1 października 2024 t. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego[5] wynosił maksymalnie 4 800,00 zł.
Program stanowił odpowiedź na skutki niżu demograficznego oraz konieczność dostosowania infrastruktury szkolnej do zmieniających się wymogów prawnych i organizacyjnych systemu oświaty. Jego celem było wsparcie małych szkół podstawowych poprzez poprawę warunków kształcenia, wychowania i opieki oraz utrzymanie dostępności edukacji na obszarach wiejskich i w małych miejscowościach.
W 2026 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowało nowy rządowy program wspierania organów prowadzących szkoły podstawowe i placówki doskonalenia nauczycieli w zakresie wyposażenia lub doposażenia szkolnych pracowni do prowadzenia zajęć przyrody i zajęć praktyczno-technicznych - „Pracownie Kompas Jutra” przewidziany do realizacji w latach 2026-2029.
Adresatami programu są organy prowadzące szkoły podstawowe, tj.: jednostki samorządu terytorialnego, osoby prawne niebędących jednostkami samorządu terytorialnego, osoby fizyczne, minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, Minister Sprawiedliwości oraz jednostki samorządu terytorialnego prowadzące placówki doskonalenia nauczycieli. Głównymi odbiorcami będą szkoły, dla których zostanie zakupione wyposażenie lub doposażenie pracowni.
Działania w ramach Programu prowadzone będą do 31 grudnia 2029 r. Planowany łączny koszt realizacji Programu wynosi 249 413 475 zł.
Szczegółowe informacje na temat Programu znajdują się pod linkiem:
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 737.
[2] Dz. U. z 2024 r. poz. 754.
[3] Dz. U z 2024 r. poz. 1572
[4] Dz. U. z 2024 r. poz. 737, 854, 1562, 1635 i 1933
[5] Dz. U. z 2024 r. poz. 1572 i 1717