do prezesa Rady Ministrów
w sprawie egzekucji należności przysługujących Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej prowadzonej na wniosek koncernu Pfizer oraz ochrony interesu Rzeczypospolitej Polskiej w tym postępowaniu
Zgłaszający: Włodzimierz Skalik
Data wpływu: 10-07-2026
W dniu 1 lipca 2026 r. Polska Agencja Żeglugi Powietrznej otrzymała od Europejskiej Organizacji ds. Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej (Eurocontrol) z siedzibą w Belgii informację o zajęciu wierzytelności PAŻP z tytułu należnych jej opłat trasowych. Zajęcie wierzytelności PAŻP jest bezpośrednią konsekwencją decyzji zabezpieczających wydanych przez sąd belgijski w reżimie natychmiastowej wykonalności, a postępowanie egzekucyjne wynika ze sporu cywilnoprawnego pomiędzy koncernem Pfizer a Rzecząpospolitą Polską dotyczącego wykonania umowy na dostawę szczepionek z okresu pandemii COVID-19.
W dniu 1 kwietnia 2026 r. sąd pierwszej instancji w Brukseli orzekł, że Polska musi odebrać od amerykańskiego koncernu Pfizer szczepionki przeciwko COVID-19 i zapłacić firmie 5644 mln zł. Do kwoty tej należy dodać również ok. 170 mln zł kosztów procesowych. Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało odwołanie od nieprawomocnego wyroku.
Otrzymanie przez Eurocontrol tytułu wykonawczego oznacza obowiązek wstrzymania przekazywania PAŻP wszelkich środków pochodzących z opłat trasowych – zarówno zgromadzonych obecnie, jak i wpływających w przyszłości – do czasu zaspokojenia roszczenia Pfizer lub innego rozstrzygnięcia sprawy. Opłaty trasowe są pobierane przez Eurocontrol w imieniu PAŻP na podstawie tzw. konwencji Eurocontrol oraz umowy wielostronnej w sprawie opłat trasowych, ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską w drodze ustaw, i stanowią one ponad 80% przychodów agencji, będąc podstawowym źródłem finansowania jej działalności.
Tymczasem, zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2006 r. o Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1267 – dalej: „ustawa o PAŻP”), Polska Agencja Żeglugi Powietrznej jest państwową osobą prawną, a zgodnie z art. 40 § 1 Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071) Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania państwowych osób prawnych – i odpowiednio: państwowe osoby prawne nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Skarbu Państwa. Zasadę tę ustawodawca potwierdził wprost w art. 7 ust. 1 ustawy o PAŻP, który stanowi, że Skarb Państwa nie odpowiada za zobowiązania agencji, a agencja nie odpowiada za zobowiązania Skarbu Państwa.
Opisany zakaz odpowiedzialności krzyżowej wyraża fundamentalną zasadę polskiego prawa cywilnego, zgodnie z którą Polska Agencja Żeglugi Powietrznej jest odrębnym podmiotem prawa, posiadającym własny majątek, własne zobowiązania i własne wierzytelności. Środki gromadzone przez Eurocontrol z tytułu opłat trasowych należą wyłącznie do PAŻP – nie stanowią należności Skarbu Państwa ani mienia publicznego podlegającego odpowiedzialności za zobowiązania Rzeczypospolitej Polskiej. Egzekucja z tych środków, prowadzona w związku ze sporem między Pfizerem a Rzecząpospolitą Polską, jest zatem działaniem godzącym w odrębność prawną i majątkową instytucji, której postępowanie to w żaden sposób nie dotyczyło. Agencja podkreśliła, że postępowanie przed belgijskim sądem, zakończone wyrokiem z kwietnia br., nie dotyczyło PAŻP i pozostaje całkowicie niezwiązane z wykonywaniem przez nią zadań.
Tym bardziej niepokojący jest charakter agencji z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o PAŻP agencja zapewnia bezpieczną, ciągłą, płynną i efektywną żeglugę powietrzną w polskiej przestrzeni powietrznej poprzez wykonywanie funkcji instytucji zapewniającej służby żeglugi powietrznej oraz poprzez zarządzanie przestrzenią powietrzną i przepływem ruchu lotniczego. W myśl art. 3 ust. 5 tej samej ustawy w czasie wojny i stanu wojennego agencja staje się częścią systemu obrony powietrznej kraju. PAŻP jest jedyną instytucją w Polsce szkolącą i zatrudniającą cywilnych kontrolerów lotu oraz zarządzającą ruchem lotniczym w polskiej przestrzeni powietrznej, dbając o bezpieczeństwo samolotów lądujących i odlatujących z polskich lotnisk, a także przelatujących przez nasz kraj.
Blokada środków finansowych PAŻP sięgająca ponad 80% jej przychodów stanowi zatem nie tylko problem prawnofinansowy, lecz również poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa i ciągłości funkcjonowania kluczowej infrastruktury państwowej.
Od lat część firm stosuje mechanizm polegający na tym, że po uzyskaniu korzystnego orzeczenia w belgijskim sądzie nie poprzestają na samym wyroku, ale składają wnioski egzekucyjne o zajęcie wierzytelności związanych z danym państwem. Problem polega na tym, że nie zawsze są to środki należne bezpośrednio Skarbowi Państwa, lecz pieniądze przypisane konkretnym jednostkom. W polskim przypadku chodzi właśnie o wierzytelności należne PAŻP. Analogiczne działania Pfizer podjął również w Rumunii – tamtejszy odpowiednik PAŻP, ROMATSA, został powiadomiony przez Eurocontrol o zajęciu środków w ramach egzekucji wszczętej przez spółkę Pfizer przeciwko państwu rumuńskiemu.
Prezes Rady Ministrów Donald Tusk publicznie zadeklarował, że rząd udzieli PAŻP pomocy. Poinformował, że rozmawiał z ministrem finansów i że rząd nie zostawi Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej bez pomocy, tak że nie będzie problemu z jej funkcjonowaniem. Minister infrastruktury wskazał, że kwota potrzebna do zabezpieczenia funkcjonowania PAŻP do końca roku wynosi szacunkowo dodatkowy miliard złotych, i dodał, że pracują już specjalne zespoły Ministerstwa Infrastruktury, Ministerstwa Finansów i Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
Deklaracje te – jakkolwiek potrzebne – nie odpowiadają na pytanie o konkretne instrumenty prawne i instytucjonalne, które rząd zamierza uruchomić w celu obrony słusznych praw PAŻP jako odrębnego podmiotu prawnego oraz w celu przeciwdziałania skutkom nieuprawnionej egzekucji. Społeczeństwo polskie oraz Sejm Rzeczypospolitej Polskiej mają prawo do wyczerpującej i precyzyjnej informacji na ten temat.
W związku z powyższym stanem faktycznym kieruję do Pana Premiera następujące pytania:
Z poważaniem
Włodzimierz Skalik
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej