Interpelacja nr 18609

do ministra finansów i gospodarki

w sprawie danych dotyczących mechanizmu podzielonej płatności w VAT (MPP)

Zgłaszający: Janusz Kowalski

Data wpływu: 14-07-2026

Mechanizm podzielonej płatności (MPP) został wprowadzony w Polsce jako instrument ograniczający wyłudzenia VAT. Jednocześnie zarówno w literaturze naukowej, jak i w publikacjach eksperckich wskazuje się, że mechanizm ten wiąże się z istotnymi kosztami po stronie przedsiębiorców, przede wszystkim poprzez ograniczenie ich płynności finansowej.

Pierwsze analizy publikowane po wprowadzeniu MPP opierały się na modelach symulacyjnych i wskazywały, że wyodrębnienie części środków odpowiadających kwocie VAT prowadzić będzie do pogorszenia bieżącej płynności przedsiębiorstw oraz ogranicza neutralność ekonomiczną podatku VAT.

W ostatnich latach pojawiły się również badania empiryczne oparte na sprawozdaniach finansowych przedsiębiorstw objętych obowiązkowym MPP. Badanie obejmujące przedsiębiorstwa z sektora budowlanego wykazało, że nieuwzględnienie środków zgromadzonych na rachunkach VAT prowadzi do istotnego zawyżania klasycznych wskaźników płynności. Wyniki te potwierdzają, że rachunek VAT stanowi realne ograniczenie dostępności środków pieniężnych wykorzystywanych w bieżącej działalności gospodarczej. Jednocześnie w debacie publicznej brakuje danych pozwalających oszacować rzeczywisty wymiar tego obciążenia. Uniemożliwia to ocenę kosztów płynnościowych ponoszonych przez przedsiębiorców oraz przeprowadzenie pełnej analizy relacji pomiędzy korzyściami fiskalnymi a kosztami regulacyjnymi obowiązywania MPP.

Mając powyższe na uwadze, uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jaka była, w poszczególnych miesiącach okresu od stycznia 2019 r. do końca czerwca 2026 r., liczba zarejestrowanych czynnych podatników VAT? Ilu spośród nich złożyło w danym miesiącu deklarację VAT miesięczną, a ilu deklarację VAT kwartalną? Ile spośród tych deklaracji wykazało dodatni podatek VAT netto należny, a ile ujemny? Ile deklaracji VAT nie zawierało żadnych pozycji dotyczących sprzedaży ani zakupów? Proszę o przedstawienie odpowiedzi w podziale na poszczególne miesiące od stycznia 2019 r. do czerwca 2026 r., rodzaj deklaracji (miesięczna lub kwartalna) oraz kategorię podatników (mali podatnicy i pozostali podatnicy).
2. Jaka była, w poszczególnych miesiącach okresu od stycznia 2019 r. do końca czerwca 2026 r., liczba podatników rozliczających podatek VAT kwartalnie, rozliczających VAT metodą kasową, tzw. rolników ryczałtowych oraz podatników stosujących procedurę VAT-marża (z podziałem na poszczególne jej kategorie)?
3. Jaka była, według stanu na koniec każdego miesiąca w okresie od stycznia 2019 do końca czerwca 2026 r., łączna liczba podatników posiadających rachunek VAT, liczba rachunków VAT oraz łączna wartość środków zgromadzonych na rachunkach VAT prowadzonych dla podatników VAT?
4. Jaka była wartość środków wpływających na rachunki VAT w każdym miesiącu okresu od 1 stycznia 2019 r. do 30 czerwca 2026 r., z podziałem na wpłaty od kontrahentów dokonujących płatności z wykorzystaniem MPP oraz na zwroty dokonane na rachunek VAT?
5. Jaka była wartość środków wypływających z rachunków VAT w każdym miesiącu okresu od 1 stycznia 2019 r. do 30 czerwca 2026 r., z podziałem na VAT płacony za nabywane przez podatnika towary i usługi oraz na poszczególne typy regulowanych z konta VAT danin publicznych, tj. związane z zapłatą PIT, CIT, VAT, akcyzy oraz płatności ZUS i KRUS?
6. Ile wynosiło średnie miesięczne saldo środków zgromadzonych na rachunkach VAT na każdy miesiąc w okresie od stycznia 2019 r. do końca czerwca 2026 r.?
7. Ile wynosiła łączna wartość środków zgromadzonych na rachunkach VAT prowadzonych na podstawie art. 62a–62e Prawa bankowego według stanu na dzień 30 czerwca i 31 grudnia każdego roku w latach 2019–2025 oraz na dzień 30 czerwca 2026 r.?