do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie realizacji obowiązków wynikających z art. 5 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o dotacji dla Fundacji Auschwitz-Birkenau przeznaczonej na uzupełnienie Kapitału Wieczystego
Zgłaszający: Przemysław Wipler
Data wpływu: 16-07-2026
Ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o dotacji dla Fundacji Auschwitz-Birkenau przeznaczonej na uzupełnienie Kapitału Wieczystego przewiduje w art. 5, że dotacja z budżetu państwa, stanowiąca równowartość 10 mln euro, jest wypłacana Fundacji Auschwitz-Birkenau na podstawie umowy zawartej z ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Przepis ten określa obligatoryjne elementy tej umowy, tj. zobowiązania fundacji dotyczące celu dotacji, szczegółowych zasad gospodarowania środkami, wysokości i terminów jej przekazania, inwestowania środków, przeznaczenia dochodów z inwestycji oraz zasad kontroli sprawowanej przez ministra. Nakłada również na fundację obowiązek prowadzenia wyodrębnionej ewidencji księgowej, przewiduje zwrot dotacji w razie jej niewłaściwego wykorzystania oraz obowiązek składania ministrowi corocznego sprawozdania z realizacji zadań.
Mimo upływu kilkunastu lat od wejścia w życie ustawy w przestrzeni publicznej brak jest szczegółowych, aktualnych informacji o sposobie wykonywania tych obowiązków przez fundację oraz o zakresie nadzoru sprawowanego nad nimi przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.
W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Kiedy dokładnie została zawarta umowa o udzielenie dotacji, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, i czy jej treść, a przynajmniej zakres zobowiązań fundacji, są publicznie dostępne?
2. Czy od dnia zawarcia umowa była aneksowana lub renegocjowana, a jeśli tak – w jakim zakresie i z jakich powodów?
3. Czy dotacja została przez fundację w całości przeznaczona na cel określony w art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie ze zobowiązaniem z art. 5 ust. 2 pkt 1, tj. wyłącznie na uzupełnienie kapitału wieczystego fundacji?
4. Jaka jest treść szczegółowych zasad gospodarowania środkami pochodzącymi z dotacji, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 2, i czy zasady te były przedmiotem jakiejkolwiek weryfikacji ze strony ministerstwa?
5. Czy cała kwota dotacji, stanowiąca równowartość 10 mln euro, została przekazana fundacji, w jakich terminach i transzach (art. 5 ust. 2 pkt 3 i 4), oraz czy dotrzymano ustawowego terminu przekazania środków do końca 2015 r.?
6. Czy fundacja wywiązuje się z zobowiązania do inwestowania środków z dotacji zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy, o którym mowa w art. 5 ust. 2 pkt 5, i jaką stopę zwrotu osiągnięto z tych inwestycji od momentu przekazania dotacji?
7. Jaka jest łączna wysokość dochodów osiągniętych dotychczas z inwestowania części kapitału wieczystego fundacji pochodzącej z dotacji i na jakie konkretnie zadania konserwatorskie, zgodnie z art. 3 ustawy, dochody te zostały przeznaczone, stosownie do zobowiązania z art. 5 ust. 2 pkt 6?
8. Czy i w jaki sposób minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego korzystał z uprawnień kontrolnych, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 7 ustawy? Ile kontroli przeprowadzono od 2011 r., kiedy i z jakim wynikiem?
9. Czy fundacja prowadzi wyodrębnioną ewidencję księgową środków otrzymanych z dotacji oraz ewidencję dochodów z ich inwestowania, zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy, i czy ewidencja ta podlegała kiedykolwiek niezależnej kontroli lub audytowi zewnętrznemu?
10. Czy od 2011 r. wystąpiła sytuacja skutkująca obowiązkiem zwrotu dotacji na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy, tj. wykorzystanie środków w sposób niezgodny z ustawą lub podjęcie uchwały o zmianie przeznaczenia kapitału wieczystego fundacji? Jeśli tak – jakie działania podjęło ministerstwo w związku z zaistniałą sytuacją?
11. Czy fundacja terminowo, tj. do końca marca każdego roku, składa ministrowi sprawozdanie, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy? Czy sprawozdania te są archiwizowane i czy istnieje możliwość udostępnienia ich treści, choćby w formie podsumowania, opinii publicznej lub Sejmowi?
12. Czy ministerstwo dokonuje merytorycznej weryfikacji sprawozdań składanych przez fundację na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy, czy też ogranicza się jedynie do ich przyjęcia bez dodatkowej analizy?
Z poważaniem
Przemysław Wipler
Poseł na Sejm RP