w sprawie dopasowania branżowych centrów umiejętności do potrzeb rynku pracy i polskiej gospodarki
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 10-08-2026
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłów na Sejm RP Pani Olgi Ewy Semeniuk-Patkowskiej i Pana Wiesława Krajewskiego w sprawie dopasowania branżowych centrów umiejętności do potrzeb rynku pracy i polskiej gospodarki.
Szanowni Państwo Posłowie,
odpowiadając na Państwa interpelację z 21 lipca br. w sprawie dopasowania branżowych centrów umiejętności do potrzeb rynku pracy i polskiej gospodarki, przekazuję poniższe informacje.
Na wstępie należy zaznaczyć, że większość Państwa pytań dot. projektu branżowych centrów umiejętności dotyczy kwestii związanych z przygotowaniem i określeniem celów projektu. Przypomnę Państwu Posłom, że założenia projektu i jego uruchomienie przypadło na czas rządów Prawa i Sprawiedliwości, w czasie kiedy byli Państwo członkami tej formacji i posłami z ramienia klubu parlamentarnego PiS. Na część pytań dot. założeń, procedur, wyboru miejsc oraz analiz na pewno odpowiedzieć mogą również ministrowie i wiceministrowie z czasów rządu Prawa i Sprawiedliwości m.in. Przemysław Czarnek, czy Dariusz Piontkowski.
W zakresie pytań:
Ad 1. Wykaz dziedzin zawodowych powstał w wyniku pogrupowania zawodów określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego, uwzględniając potrzeby rynku pracy oraz specyfikę poszczególnych zawodów szkolnictwa branżowego i ich powiązanie z daną dziedziną zawodową. Propozycja dziedzin zawodowych była konsultowana z przedstawicielami organizacji branżowych właściwych dla poszczególnych zawodów szkolnictwa branżowego oraz z ministrami właściwymi dla poszczególnych zawodów.
Ad 2. O lokalizacji poszczególnych centrów decydowały podmioty przystępujące do konkursu pn. „Utworzenie i wsparcie funkcjonowania 120 branżowych centrów umiejętności (BCU), realizujących koncepcję centrów doskonałości zawodowej (CoVEs)” organizowanego przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej (Ministerstwa Edukacji i Nauki), tj. organizacje branżowe oraz organy prowadzące szkoły kształcące w zawodach i placówki kształcenia zawodowego, przy czym jednym z kryteriów premiujących było kryterium związane z uwzględnieniem przy wyborze lokalizacji BCU strategii rozwoju regionalnego oraz regionalnych inteligentnych specjalizacji.
Ad 3. Jak wskazano powyżej, uwzględnienie strategii rozwoju regionalnego oraz regionalnych inteligentnych specjalizacji przy wyborze lokalizacji BCU było jednym z kryteriów premiujących przy ocenie wniosków konkursowych.
Ad 4. Corocznie (od 2019 roku) Minister Edukacji, na podstawie art. 46b ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[1], ogłasza w drodze obwieszczenia prognozę zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego[2], która stanowi jeden z kluczowych instrumentów polityki państwa w zakresie planowania i rozwoju kształcenia zawodowego. Prognoza ma charakter średnio- i długoterminowy i odnosi się do przewidywanego zapotrzebowania na pracowników po zakończeniu bieżącego cyklu kształcenia, tj. w perspektywie około 3–5 lat.
Prognoza stanowi syntetyczne ujęcie różnych źródeł opisujących tendencje na rynku pracy. Dane do prognozy przygotowuje Instytut Badań Edukacyjnych, z uwzględnieniem dostępnych źródeł danych ekonomicznych, demograficznych i edukacyjnych na poziomie ogólnokrajowym i regionalnym, w przekroju branżowym, w tym: dokumentów strategicznych (strategii rozwoju państwa i poszczególnych województw), danych GUS (badania zapotrzebowania na absolwentów szkolnictwa branżowego, danych demograficznych, wskaźników ekonomicznych i makroekonomicznych), danych z rynku pracy (danych urzędów pracy, internetowych ofert pracy) oraz danych edukacyjnych z Systemu Informacji Oświatowej oraz monitorowania losów absolwentów szkół wyższych, a także danych o inwestycjach, pochodzących z Kompasu Inwestycji. Ponadto do procesu zbierania danych służących przygotowaniu prognozy włączono konsultacje z resortami właściwymi dla poszczególnych zawodów oraz z radami sektorowymi ds. kompetencji, jak również badanie delfickie w środowisku Wojewódzkich Rad Rynku Pracy, Wojewódzkich Rad Dialogu Społecznego oraz organizacji branżowych. Od 2024 r. do procesu przygotowywania prognozy włączono również Branżowe Centra Umiejętności, których ekspercka wiedza oraz doświadczenia wynikające ze współpracy z organizacjami branżowymi oraz pracodawcami stanowią cenne źródło informacji o aktualnych i przyszłych potrzebach kompetencyjnych w poszczególnych branżach.
Niezależnie od powyższego, biorąc pod uwagę, że przedstawiciele wszystkich branż zgłaszali zapotrzebowanie na pracowników, nie było zasadnym ograniczanie dziedzin zawodowych, w których powinny powstać branżowe centra umiejętności.
Ad 5. Działalność BCU jest działalnością ogólnopolską, zatem podmioty z każdego regionu Polski mogą korzystać z zasobów BCU. Jak wskazano wyżej, decyzje o lokalizacji danego BCU nie były podejmowane centralnie, tylko wynikały z zapotrzebowania i decyzji poszczególnych branż.
Ad. 6. Decyzje o lokalizacji BCU podejmowane były m.in. przez organizacje branżowe właściwe dla poszczególnych dziedzin zawodowych. Decyzje takie nie musiały być uzasadnianie, niemniej jednak nie znamy przypadku BCU, które zlokalizowane byłoby w regionie, w którym dana branża ma niewielkie znaczenie gospodarcze.
Ad 7. W przypadku 61 dziedzin zawodowych więcej niż jeden wnioskodawca ubiegał się o dofinansowanie przedsięwzięcia dotyczącego utworzenia BCU.
Wszystkie wnioski podlegały ocenie formalnej i merytorycznej zgodnie z zasadami określonymi w Regulaminie konkursu pn. „Utworzenie i wsparcie funkcjonowania 120 branżowych centrów umiejętności (BCU), realizujących koncepcję centrów doskonałości zawodowej (CoVEs)”.
Do objęcia wsparciem rekomendowany był wniosek, który uzyskał najwyższą liczbę punktów w danej dziedzinie. W przypadku uzyskania przez wnioski tej samej liczby punktów decydowała wyższa ocena w kryteriach premiujących. Wnioski ocenione pozytywnie, które nie uzyskały najwyższej punktacji w danej dziedzinie, umieszczane były na liście rezerwowej.
Oceny merytorycznej dokonywało co najmniej dwóch ekspertów zewnętrznych, a ocenę końcową tzw. konsolidacyjną stanowiła średnia ich ocen. Komitet Wyboru Przedsięwzięć rekomendował projekty do dofinansowania, umieszczenia na liście rezerwowej albo odrzucenia, natomiast ostateczną decyzję o przyznaniu wsparcia podejmował Zarząd FRSE w drodze Uchwały.
Ad 8. Idea utworzenia branżowych centrów umiejętności, ich zadań oraz założenia konkursu konsultowane były z przedstawicielami organizacji branżowych podczas 179 spotkań konsultacyjnych, w których udział brali również przedstawiciele ministrów właściwych dla poszczególnych zawodów szkolnictwa branżowego. Projekt ustawy wprowadzającej do systemu oświaty nową placówkę – branżowe centrum umiejętności został skierowany do opiniowania i konsultacji do ponad 200 podmiotów.
Ad 9. MEN nie posiada informacji o liczbie umów o stałej współpracy zawartych przez BCU bezpośrednio z pracodawcami. Niemniej jednak, warunkiem niezbędnym do założenia i funkcjonowania BCU jest podpisanie porozumienia między organem prowadzącym dane BCU a organizacją branżową właściwą dla danej dziedziny zawodowej, określającego w szczególności sposób i formę wspierania merytorycznego, kadrowego i organizacyjnego działalności BCU przez tę organizację branżową, zakres i formę zaangażowania stron porozumienia w realizację zadań statutowych BCU, sposób monitorowania przez każdą ze stron porozumienia realizacji tych zadań oraz warunki i tryb rozwiązania porozumienia. Porozumienie nie jest wymagane, jeżeli organem prowadzącym dane BCU jest organizacja branżowa właściwa dla danej dziedziny zawodowej.
Każde BCU, oprócz porozumień zawieranych z obowiązkowym partnerem branżowym może zawierać dodatkowe porozumienia z partnerami dodatkowymi, właściwymi dla danej dziedziny zawodowej, np. innymi organizacjami branżowymi, pracodawcami, instytutami badawczymi, ośrodkami badawczo-rozwojowymi, uczelniami prowadzącymi kształcenie na kierunkach właściwych dla danej dziedziny zawodowej.
Ad 10. Obowiązkowy udział mikro-, małych i średnich przedsiębiorców w radach BCU został zagwarantowany ustawowo – art. 81 ust. 4a pkt 2 lit. b ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[3].
Ad 11. Programy nauczania (szkoleń), zgodnie z przepisami oświatowymi, są opracowywane przez BCU. Uwzględniają one treści ustalone przez BCU lub też treści określone w przepisach dotyczących uzyskiwania i uzupełniania wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych lub zmiany kwalifikacji zawodowych.
Biorąc pod uwagę, że obowiązkowym partnerem branżowym BCU jest organizacja branżowa właściwa dla danej dziedziny zawodowej, programy szkoleń są na bieżąco weryfikowane i dostosowywane do realnych, bieżących i prognozowanych potrzeb danej dziedziny zawodowej. Organizacje branżowe pomagają zdefiniować luki kompetencyjne i dbają o to, by treści nauczania odzwierciedlały najnowsze standardy technologiczne.
Ad 12. Do MEN nie wpływały sygnały od pracodawców o niedostosowaniu zakresu szkoleń do rzeczywistych potrzeb przedsiębiorstw.
Ad 13. MEN nie prowadzi badań dotyczących wpływu funkcjonowania BCU na zmniejszenie niedoborów kadr w poszczególnych branżach. Ze względu na stosunkowo krótki okres funkcjonowania BCU jest jeszcze zbyt wcześnie na kompleksową ocenę ich długofalowego wpływu na zmniejszenie strukturalnych niedoborów kadrowych w gospodarce, choć punktowe efekty mogą być już widoczne.
BCU nie prowadzą kształcenia wieloletniego, lecz skupiają się na podnoszeniu umiejętności i kwalifikacji. Pracownicy wysyłani przez firmy na szkolenia do BCU mogą w dość krótkim okresie opanować umiejętności efektywnego i bezpiecznego korzystania z zaawansowanych urządzeń, systemów cyfrowych i maszyn, które dopiero wchodzą na rynek i rewolucjonizują przemysł. Taki sposób szkolenia pracowników pomaga pojedynczym firmom i branżom skutecznie i szybko reagować na zachodzące zmiany technologiczne.
Ponieważ każde BCU działa w porozumieniu z właściwą organizacją branżową, programy szkoleń są precyzyjnie przygotowywane pod realne, bieżące zapotrzebowanie rynkowe. BCU szkolą również nauczycieli kształcenia zawodowego, co przedkłada się na podnoszenie jakości nauczania uczniów szkół prowadzących kształcenie zawodowe.
Ad 14. MEN nie prowadzi takiego monitoringu, zarówno w przypadku osób kończących szkolenia w BCU, jak też w pozostałych placówkach umożliwiających uzyskiwanie i uzupełnianie wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych lub zmianę kwalifikacji zawodowych, tj. placówkach kształcenia ustawicznego lub centrach kształcenia zawodowego. Zgodnie z art. 26b ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania zobowiązany jest do prowadzenia monitoringu karier absolwentów publicznych i niepublicznych szkół ponadpodstawowych. Osoby kończące dany rodzaj szkolenia w BCU nie posiadają statusu absolwenta szkoły.
Ad 15. MEN nie posiada danych dotyczących wzrostu zatrudnienia lub produktywności w przedsiębiorstwach korzystających ze współpracy z BCU.
Ad 16. Jednym z podstawowych zadań BCU jest upowszechnianie innowacyjnych rozwiązań w danej dziedzinie zawodowej, wspieranie innowacji w kształceniu zawodowym, zwiększenie dostępu do wiedzy i najnowszych technologii w branży. Zatem zadaniem BCU jest uzupełnianie istniejącej oferty kształcenia i szkolenia zawodowego w systemie oświaty i szkolnictwa wyższego.
BCU stanowi kompleksowe miejsce rozwoju umiejętności nie tylko dla uczniów szkół prowadzących kształcenie zawodowe, ale również dla studentów, doktorantów, pracowników branż i innych osób dorosłych, w tym osób planujących przekwalifikowanie. To co odróżnia BCU od innych już istniejących placówek (placówki kształcenia ustawicznego i centrum kształcenia zawodowego), to jego unikatowy charakter, wynikający z jednej strony z silnego wyspecjalizowania BCU w danej dziedzinie zawodowej, a z drugiej strony – ze struktury organizacyjnej BCU, którego działalność jest nierozerwalnie związana z ogólnopolską organizacją branżową właściwą dla tej dziedziny zawodowej.
Oferta funkcjonujących w ramach systemu oświaty placówek kształcenia ustawicznego oraz centrów kształcenia zawodowego ma charakter wielobranżowy, realizują one bowiem najczęściej zadania na rzecz otaczających je szkół prowadzących kształcenie zawodowe w wielu zawodach. Centra kształcenia zawodowego oraz placówki kształcenia ustawicznego nie specjalizują się przy tym tak jak BCU w określonej dziedzinie zawodowej.
BCU mają charakter parasolowy w odniesieniu do pozostałych szkół, placówek i uczelni prowadzących kształcenie w zawodach i na kierunkach właściwych dla danej dziedziny zawodowej.
BCU nie powielają sztandarowej oferty innych już istniejących placówek, tj. nie mogą prowadzić kwalifikacyjnych kursów zawodowych, kursów umiejętności zawodowych i kursów kompetencji ogólnych, które mogą być prowadzone przez centra kształcenia zawodowego oraz placówki kształcenia ustawicznego.
Kluczowy element oferty kształcenia i doskonalenia zawodowego BCU stanowi nowa forma pozaszkolna kształcenia ustawicznego, zarezerwowana wyłącznie dla tego rodzaju placówki,
w postaci branżowego szkolenia zawodowego, a także kursy przygotowujące do nabywania adekwatnych do potrzeb danej branży kwalifikacji sektorowych, firmowane przez organizację branżową właściwą dla danej dziedziny zawodowej.
Ponadto, w odróżnieniu od innych placówek, BCU jako jedyne placówki systemu oświaty oferują szkolenia branżowe dla nauczycieli kształcenia zawodowego, zwiększając dostęp takich nauczycieli do doskonalenia zawodowego i rozwoju ich warsztatu pracy.
Oferta edukacyjno-szkoleniowa BCU uzupełnia zatem ofertę kształcenia i szkolenia zawodowego w systemie oświaty oraz systemie szkolnictwa wyższego, a także wspiera proces uczenia się przez całe życie zgodnie z ideą Zintegrowanej Strategii Umiejętności 2030.
Ponadto, poza działalnością edukacyjno-szkoleniową, w odróżnieniu od innych placówek, BCU prowadzi działania integrujące edukację z biznesem – integruje szkoły prowadzące kształcenie zawodowe, placówki kształcenia ustawicznego, centra kształcenia zawodowego, uczelnie oraz pracodawców, organizacje pracodawców, samorządy gospodarcze, stowarzyszenia lub samorządy zawodowe.
Ad 17. Branżowe centrum umiejętności jest placówką systemu oświaty i funkcjonuje w oparciu o przepisy oświatowe. Należy zauważyć, że BCU prowadzi działalność w danej dziedzinie zawodowej i ma zawarte porozumienie z ogólnopolską organizacją branżową, o której mowa w art. 4 pkt 30b ustawy – Prawo oświatowe, właściwą dla tej dziedziny zawodowej. Jeżeli organ prowadzący dane BCU zdecyduje się na prowadzenie BCU w innej dziedzinie zawodowej, w pierwszej kolejności będzie musiał zawrzeć porozumienie z organizacją branżową właściwą dla „nowej” dziedziny zawodowej.
Ad 18. Planowane jest przeprowadzenie badań wpływu funkcjonowania BCU na otoczenie zewnętrzne, szczególnie na funkcjonowanie szkół i placówek prowadzących kształcenie zawodowe.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
[1] tj. Dz. U. 2026, poz. 820
[2] Prognoza 2026: Obwieszczenie Ministra Edukacji z dnia 22 stycznia 2026 r. w sprawie prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy (M.P 2026 r. poz. 146)
Prognoza 2025: Obwieszczenia Ministra Edukacji z dnia 27 stycznia 2025 r. w sprawie prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy (M. P z 2025 r. poz. 106)
Prognoza 2024: Obwieszczenia Ministra Edukacji z dnia 24 stycznia 2024 r. w sprawie prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy (M.P z 2024 r. poz. 85)
Prognoza 2023: Obwieszczenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 20 stycznia 2023 r. w sprawie prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy (M.P. z 2023 r. poz.145)
Prognoza 2022: Obwieszczenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 28 stycznia 2022 r. w sprawie prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy (M.P. z 2022 r. poz. 120)
Prognoza 2021: Obwieszczenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 27 stycznia 2021 r. w sprawie prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy (M.P. z 2021 r. poz. 122)
Prognoza 2020: Obwieszczenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 24 stycznia 2020 r. w sprawie prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy (M.P. z 2020 r. poz. 106)
Prognoza 2019: Obwieszczenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 marca 2019 r. w sprawie prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy (M.P. z 2019 r. poz. 276)
[3] Dz. U. z 2026 r. poz. 820, z późn. zm.