w sprawie kosztów utworzenia branżowych centrów umiejętności oraz realizacji zobowiązań wynikających z Krajowego Planu Odbudowy
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka
Warszawa, 10-08-2026
Szanowni Państwo Posłowie,
odpowiadając na Państwa interpelację w sprawie kosztów utworzenia branżowych centrów umiejętności oraz realizacji zobowiązań wynikających z Krajowego Planu Odbudowy, przekazuję poniższe informacje.
W ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO) utworzono 124 Branżowe Centra Umiejętności (BCU). Od 1 lipca 2026 r. działalność BCU finansowana jest z budżetu państwa.
Żadne z ww. BCU nie pozostaje w budowie, organizacji ani nie oczekuje formalnie na rozpoczęcie działalności.
Całkowita wartość zakontraktowanych środków wynosi 1 390 605 488,95 zł netto, w przypadku placówek będących Państwowymi Jednostkami Budżetowymi dodatkowo przysługiwał VAT w łącznej kwocie 30 040 598,34 zł (w sumie 1 420 646 087,29 zł). Według stanu na dzień 30.07.2026 r. faktycznie wypłacono Ostatecznym Odbiorcom Wsparcia, po uwzględnieniu zwrotów kapitału i VAT 1 295 720 227,73 zł. Powyższe wartości obejmują wszystkie zadania realizowane w ramach przedsięwzięć, w tym utworzenie BCU, wsparcie jego funkcjonowania oraz zarządzanie przedsięwzięciem.
W załączeniu Tabela – wykaz BCU.
Zgodnie z Regulaminem konkursu „Utworzenie i wsparcie funkcjonowania 120 Branżowych Centrów Umiejętności (BCU), realizujących koncepcję Centrów Doskonałości Zawodowej (CoVEs)”, wartość dofinansowania pojedynczego przedsięwzięcia była uzależniona od dziedziny, w której tworzone było BCU. Maksymalna wartość dofinansowania przewidziana dla jednego przedsięwzięcia wynosiła od 9 000 000 zł do 16 000 000 zł w zależności od dziedziny. Budżet każdego przedsięwzięcia był określany indywidualnie na etapie składania wniosku o objęcie wsparciem i podlegał ocenie formalnej oraz merytorycznej, w tym ocenie zasadności i racjonalności planowanych wydatków. W związku z tym nie został określony jednolity planowany koszt utworzenia BCU. Obecnie trwa proces weryfikacji końcowych wniosków o płatność. Ostateczne wartości wydatków kwalifikowalnych oraz ewentualne zmiany budżetów poszczególnych przedsięwzięć będą mogły zostać potwierdzone po zakończeniu procesu ich oceny. W związku z powyższym nie jest obecnie możliwe przedstawienie ostatecznej informacji dotyczącej kosztu utworzenia poszczególnych BCU. Jednocześnie należy wskazać, że w okresie realizacji przedsięwzięć w żadnym przypadku nie doszło do zwiększenia wartości dofinansowania ponad kwotę określoną w umowie o objęcie przedsięwzięcia wsparciem. Wszelkie zmiany dokonywane w trakcie realizacji przedsięwzięć, jeżeli występowały, dotyczyły wyłącznie przesunięć w ramach zatwierdzonych budżetów i nie skutkowały zwiększeniem całkowitej wartości przyznanego wsparcia.
W 6 przedsięwzięciach pierwotny termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia planowany na 30.09.2025 r. został przesunięty do 30.06.2026 r. Głównymi przyczynami przesunięć terminów były przedłużające się prace budowlane i projektowe, konieczność uzyskania wymaganych odbiorów i pozwoleń, opóźnienia w dostawach wyposażenia, wydłużone procedury zamówień publicznych oraz późniejsze rozpoczęcie realizacji projektów wynikające z procesu kontraktowania.
W okresie realizacji konkursu na utworzenie BCU dokonano 337 zmian umów dotyczących zakresu rzeczowego, wartości lub harmonogramu przedsięwzięć. Zmiany objęły 113 przedsięwzięć. W tym 21 aneksów dotyczyło zakresu rzeczowego, 50 aneksów dotyczyło zmian budżetowych, bez zmian wysokości przyznanego dofinansowania a 280 harmonogramów. Jeden aneks mógł obejmować więcej niż jeden rodzaj zmiany, dlatego liczby w poszczególnych kategoriach nie sumują się do liczby wszystkich aneksów.
Rezygnacja z realizacji, rozwiązanie lub wypowiedzenie umowy albo odstąpienie od jej podpisania dotyczyły łącznie 43 projektów o wartości 501 929 878,97 zł. W przypadku 31 projektów o wartości 361 759 574,21 zł Ostateczny Odbiorca Wsparcia zrezygnował z ich realizacji. Cztery umowy o łącznej wartości 45 956 841,72 zł zostały wypowiedziane przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji (FRSE – Jednostka Wspierająca w inwestycji A3.1.1. KPO), a dwie umowy o wartości 21 817 017,70 zł rozwiązano za porozumieniem stron. Ponadto w sześciu przypadkach, obejmujących dofinansowanie w wysokości 72 396 445,34 zł, FRSE odstąpiła od podpisania umowy. Przyczynami rezygnacji były przede wszystkim trudności finansowe, w tym brak możliwości zapewnienia środków własnych na pokrycie kosztów niekwalifikowalnych, przede wszystkim podatku VAT, a także trudności organizacyjne i inwestycyjne, niespełnienie warunków zawarcia lub dalszego wykonywania umowy oraz brak możliwości realizacji przedsięwzięć zgodnie z wymaganiami i terminami konkursu.
W trakcie weryfikacji finansowej wniosków o płatność prowadzonej przez FRSE stwierdzono przypadki niekwalifikowalności wydatków, naruszenia zasad udzielania zamówień albo nieracjonalnego wykorzystania środków. Na dzień 27.07.2026 r. dotyczyło to kwoty 9 867 244,63 zł.
Zadania w zakresie zarządzania finansowego inwestycji powierzone zostały FRSE przez MEN w drodze umowy w sprawie powierzenia zadań związanych z realizacją inwestycji w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.
W ramach realizacji projektów zastosowano korekty finansowe, żądano zwrotu środków oraz wstrzymano finansowanie wybranych projektów. Korekty finansowe zostały nałożone w wyniku ustaleń kontroli i ujęte w ostatecznych informacjach pokontrolnych. W odniesieniu do 19 projektów zażądano zwrotu środków. Zwroty wynikały m.in. z niewykorzystania środków w przewidzianym terminie, zmian w budżecie projektu, zmiany organu prowadzącego (13 projektów), zakończenia realizacji projektu (3) lub rozwiązania umowy (3). Finansowanie wstrzymano w dwóch projektach: w jednym w związku z prowadzoną kontrolą i podejrzeniem nieprawidłowości w wydatkowaniu środków, a w drugim z uwagi na wątpliwości dotyczące zgodności projektu z zasadą DNSH.
W ramach inwestycji A3.1.1. KPO określono wskaźnik utworzenia 120 BCU. Finalnie utworzono 124 BCU.
Nie istnieje ryzyko niewykonania wskaźnika.
Utworzenie BCU poprzez formalne wpisanie do systemu oświaty nie jest równoznaczne z rozpoczęciem przez to centrum pełnej działalności. Formalne utworzenie to etap administracyjny, po którym dopiero następuje etap organizacyjny i faktyczne rozpoczęcie działalności. Etap formalny polega na wydaniu przez właściwy organ aktu założycielskiego, uzyskaniu zaświadczenia o wpisie BCU do ewidencji niepublicznych placówek, prowadzonej przez właściwą jednostkę samorządu terytorialnego, czy też uzyskanie zezwolenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego na prowadzenie publicznego BCU. Etap formalny kończy się przekazaniem przez odpowiedni organ danych do bazy danych SIO, na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej[1]. Etap organizacyjny sprowadza się przede wszystkim do powołania organów BCU i dopiero po nim następuje faktyczne rozpoczęcie działalności, czyli realizacja zadań określonych w § 5-6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 6 października 2023 r. w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych[2], czyli np. prowadzenie szkoleń po wcześniej przeprowadzonej rekrutacji.
W ramach poszczególnych przedsięwzięć finansowanych ze środków KPO, FRSE przeprowadzała dwa rodzaje kontroli na miejscu: kontrole planowane oraz kontrole doraźne. Kontrole planowane były typowane na podstawie analizy ryzyka i ujmowane w harmonogramie kontroli, natomiast kontrole doraźne podejmowano stosownie do zidentyfikowanych potrzeb kontrolnych. Działania kontrolne obejmowały w szczególności analizę dokumentacji, oględziny miejsca realizacji przedsięwzięcia oraz weryfikację:
W ich toku weryfikowano występowanie powiązań osobowych, kapitałowych lub rodzinnych pomiędzy podmiotami uczestniczącymi w realizacji przedsięwzięć, w zakresie wynikającym z przedmiotu i zakresu poszczególnych kontroli. Weryfikacja obejmowała analizę dokumentacji zamówień, oświadczeń o braku konfliktu interesów oraz danych dostępnych w rejestrach publicznych i systemach SKANER i ARACHNE. Czynności prowadzono w zakresie objętym kontrolą oraz na próbie dokumentacji i wydatków dobranej odpowiednio do zidentyfikowanego ryzyka i wartości przedsięwzięcia. W dwóch przypadkach zidentyfikowano okoliczności mogące wskazywać na potencjalny konflikt interesów. Przeprowadzona analiza zgromadzonej dokumentacji i wyjaśnień nie dostarczyła jednak dowodów pozwalających na potwierdzenie, że konflikt interesów faktycznie wystąpił. Tym samym przypadków tych nie zakwalifikowano jako stwierdzonego konfliktu interesów.
Zadanie przeprowadzania kontroli poszczególnych przedsięwzięć KPO powierzone zostało FRSE przez MEN w drodze umowy w sprawie powierzenia zadań związanych z realizacją inwestycji w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.
Informacje dotyczące inwestycji A3.1.1. KPO, w tym przedsięwzięcia „Utworzenie i wsparcie funkcjonowania 120 Branżowych Centrów Umiejętności (BCU), realizujących koncepcję Centrów Doskonałości Zawodowej (CoVEs)” oraz utworzonych BCU dostępne są na stronie internetowej MEN oraz FRSE. W związku z zakończeniem realizacji przedsięwzięć w ramach inwestycji A3.1.1. KPO, MEN planuje stosowne aktualizacje informacji w tym zakresie.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Izabela Ziętka
Podsekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2026 r. poz. 804.
[2] Dz. U. poz. 2175, z późn. zm.