w sprawie udziału Rzeczypospolitej Polskiej w finansowaniu programu europejskiej konstelacji satelitarnej IRIS
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański
Warszawa, 27-08-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację[1] numer 18802 Pana Posła Bartosza Józefa Kownackiego w sprawie udziału Rzeczypospolitej Polskiej w finansowaniu programu europejskiej konstelacji satelitarnej IRIS, z uwzględnieniem stanowisk Ministra Finansów i Gospodarki oraz Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Konstelacja IRIS2 jest budowana przez Unię Europejską (UE) w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego i finansowana ze wspólnego budżetu UE oraz ze środków konsorcjum SpaceRISE (składającego się z SES, Eutelsat i HispaSat). Z uwagi na fakt, że oficjalny podział składek krajowych nie został w pełni zamknięty dla wszystkich 27 Państw Członkowskich UE, obecnie nie jest możliwe ustalenie rankingu krajów pod względem finansowania ww. inwestycji. Aktualnie trwają rozmowy pomiędzy Komisją Europejską (KE) a krajami członkowskimi, a dodatkowe umowy finansowe z KE są na etapie finalizacji w ramach budżetu unijnego na lata 2028-2034. Niemniej szacuje się, że Polska będzie finansowała znaczną część całego systemu europejskiego, dzięki czemu dołączy do grona 6 Państw Członkowskich UE przodujących pod względem zaangażowania w strategiczną łączność kosmiczną.
Podpisana z KE umowa gwarantuje Polsce, m.in. taką optymalizację orbit konstelacji IRIS2, aby swoim zasięgiem obejmowały one kontynentalną część Europy i zapewniały zasięg na terytorium Polski. Zagwarantowano wykorzystanie wkładu finansowego Polski w sposób, który zapewnieni zdolności w zakresie łączności dla polskich użytkowników, a także ułatwi zaangażowanie podmiotów polskiego sektora kosmicznego w ww. przedsięwzięcie. Wszystkie działania dotyczące budowy, eksploatacji i utrzymania infrastruktury naziemnej IRIS2,, tj. bramy sieciowej i punktu połączeniowego (PoP), będą odbywać się w lokalizacji określonej przez Polskę i na terenie Polski (operatorem segmentu naziemnego będzie Polska i tylko nasz kraj będzie miał prawo do zarządzania nim).
Jednocześnie zadeklarowano, że działania finansowane na podstawie podpisanej umowy, poprzez wzmacnianie europejskich zdolności i zasobów w zakresie dostępności bezpiecznej łączności satelitarnej, powinny przyczyniać się do zwiększania bazy technologicznej, zdolności innowacyjnej, gotowości, długoterminowej konkurencyjności, odporności i przygotowania Polski oraz polskiego przemysłu kosmicznego. Powyższe zapewni wymierne korzyści dla Polski, polskich interesariuszy i podmiotów przemysłowych, wzmacniając krajowe zdolności w całym łańcuchu wartości sektora kosmicznego, wspierając rozwój i pozycję międzynarodową polskiego sektora kosmicznego, a także przyczyniając się do rozwoju, rozmieszczenia i zrównoważonej eksploatacji systemów i usług opartych na infrastrukturze kosmicznej.
Wymaga podkreślenia fakt, że wniesienie wkładu finansowego zapewni Polsce korzystniejsze warunki korzystania z systemu IRIS2. Nominalnie Polsce przysługiwało 8,31% przepustowości na średniej orbicie okołoziemskiej (orbicie MEO) i niskiej orbicie okołoziemskiej (orbicie LEO). Dzięki wniesieniu dodatkowego wkładu finansowego, polski przydział wzrósł pięciokrotnie w przypadku orbity MEO i dwukrotnie w przypadku orbity LEO. Ponadto Polska uzyskała priorytet w zakresie dostępu do zasobów pochodzących z finansowanych satelitów, włączając w to również część przeznaczoną na zarządzanie kryzysowe (w przypadku sytuacji kryzysowej). Co więcej, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) wynegocjowało z członkami konsorcjum SpaceRISE - SES oraz Eutelsat dodatkowe bezpłatne pule przepustowości w okresie przejściowym (z luksemburskiego satelity Govsat-1 oraz z francuskiej sieci OneWeb).
Odnosząc się do zagadnienia wartości zamówień dla polskich przedsiębiorców w ramach programu IRIS2, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że przy realizacji projektów UE obowiązuje europejskie prawo zamówień publicznych. Stosownie do obowiązujących regulacji nie jest możliwe zagwarantowanie udziału polskim przedsiębiorstwom w projekcie bez udziału w publicznych przetargach. Polskie podmioty mają takie same szanse uczestnictwa w konkursach, jak podmioty z pozostałych krajów UE. Podmioty te będą mogły uczestniczyć w ww. postępowaniach na zasadach otwartej i uczciwej konkurencji.
W tym miejscu warto nadmienić, że zarówno MSWiA, jak i Polska Agencja Kosmiczna oraz najbardziej znaczące podmioty gospodarcze reprezentujące polski sektor kosmiczny prowadziły już rozmowy na temat udziału w projektach z liderami konsorcjum SpaceRISE.
Jednocześnie, w kontekście pozostałych zagadnień podniesionych w wystąpieniu, wymaga wyjaśnienia, że unijne prawo zamówień publicznych nie dopuszcza określenia „obowiązkowego minimalnego udziału” przedsiębiorstw w realizacji programu. Umowa podpisana przez Polskę przewiduje natomiast, że działania finansowane na podstawie jej postanowień, powinny przyczyniać się do zwiększania bazy technologicznej, zdolności innowacyjnej, gotowości, długoterminowej konkurencyjności, odporności i przygotowania Polski oraz polskiego przemysłu kosmicznego. Z kolei w zakresie transferu technologii, należy wskazać, że jest on przewidziany w przypadku współpracy polskich przedsiębiorstw głównie z liderami konsorcjum SpaceRISE przy realizacji inwestycji, jak też przede wszystkim przy budowie satelitów na orbicie LEO, która będzie służyć celom testowania i demonstracji nowych technologii.
Odnosząc się do zagadnienia analizy zysków i strat wynikających z zaangażowania Polski w budowę systemu IRIS2, należy wskazać, że głównym celem ww. inwestycji jest zapewnienie bezpiecznej łączności satelitarnej zarówno dla potrzeb zarządzania kryzysowego i zapewnienia porządku publicznego (np. w trakcie klęsk żywiołowych), jak i na potrzeby obronności w przypadku wystąpienia działań zbrojnych. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji jest zainteresowane projektem IRIS2 jako główny użytkownik EU Secure Connectivity Programme. W kontekście powyższego zasadniczym celem udziału w programie IRIS2 jest zapewnienie bezpieczeństwa państwa. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej[2] MSWiA jest zobowiązane do organizacji i nadzoru nad Systemem Bezpiecznej Łączności Państwowej (SBŁP) w celu zapewnienia ciągłości i bezpieczeństwa funkcjonowania administracji państwowej oraz ochrony ludności i obrony cywilnej. Bezpieczna łączność satelitarna (w tym niejawna) stanowi jeden z pięciu integralnych podsystemów SBŁP. Pozyskanie dodatkowej przepustowości, wynikające z rozbudowy konstelacji IRIS2 poprzez wniesienie przez Polskę wkładu do budżetu unijnego programu bezpiecznej łączności, pozwoli zabezpieczyć potrzeby podsystemu SBŁP-S. Biorąc pod uwagę prowadzone działania militarne w pobliżu wschodnich granic Polski, w ocenie MSWiA zapewnienie bezpiecznej łączności satelitarnej dla Polski nigdy dotąd nie było tak konieczne i pilne.
Przedstawiając powyższe informuję, że w MSWiA została przeprowadzona analiza dotycząca zapotrzebowania na przepustowości w zakresie łączności satelitarnej dla służb podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. W okresie przejściowym, tj. do czasu wybudowania konstelacji IRIS2, jest realizowany komponent unijnego programu kosmicznego GOVSATCOM – rządowa łączność satelitarna. W ramach ww. komponentu Polska pozyskała tzw. tokeny – umowną walutę UE na zakup usług łączności satelitarnej zakontraktowanych w ramach unijnego przetargu, a pochodzących z narodowych satelitów Państw Członkowskich UE. Wynegocjowane wzrosty przepustowości w ramach IRIS2, jak również dostęp do puli dodatkowej w okresie przejściowym, w pełni zagwarantują zaspokojenie potrzeb służb w tym zakresie.
Jednocześnie, stosownie do stanowiska Ministra Finansów i Gospodarki[3] informuję, że w zakresie właściwości Ministerstwa Rozwoju i Technologii nie była prowadzona odrębna analiza kosztów i korzyści dotycząca decyzji o finansowaniu programu IRIS2.
Natomiast propozycję modelu udziału polskiego sektora kosmicznego w programie IRIS2, jak i oczekiwane efekty swoich dotychczasowych działań w omawianym obszarze, przedstawiała Polska Agencja Kosmiczna.
Odnosząc się do ewentualnego ponoszenia przez Polskę dodatkowych kosztów po zakończeniu obecnego etapu IRIS2 informuję, że czas przydatności satelitów IRIS2 jest przewidziany na około 10-15 lat. Natomiast decyzja dotycząca finansowania kolejnych etapów rozwoju konstelacji, czy też budowania satelitów drugiej generacji nie należy do zakresu kompetencji MSWiA.
Inwestycja Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności (KPO) pod nazwą: A6.1 Dobrowolny wkład w unijny program bezpiecznej łączności (IRIS2) została umieszczona w projekcie rewizji KPO. W grudniu 2025 r. ostatecznie przyjęto IV rewizję KPO na mocy decyzji Rady UE. W ramach kolejnej, V rewizji KPO, na mocy Addendum przyjętego przez Radę Ministrów w marcu 2026 r. zwiększona została alokacja na tę inwestycję. Zmiana została zaakceptowana przez Radę UE w czerwcu br. Środki przeznaczone na IRIS2 pochodzą zatem z innych inwestycji w KPO, które nie zostały zrealizowane.
Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Rozwoju i Technologii z perspektywy rozwoju polskiego sektora kosmicznego, przedsięwzięcia w obszarze bezpiecznej łączności satelitarnej mogą stwarzać możliwości rozwoju kompetencji krajowych podmiotów, w szczególności w obszarach technologii satelitarnych, segmentu naziemnego, bezpiecznej łączności oraz powiązanych usług i aplikacji.
Mając na uwadze politykę kosmiczną realizowaną przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii istotnym kierunkiem działań jest zwiększanie udziału polskich podmiotów w europejskich łańcuchach wartości sektora kosmicznego, rozwój krajowych kompetencji technologicznych i przemysłowych oraz wzmacnianie zdolności przedsiębiorstw do udziału w kolejnych projektach europejskich i międzynarodowych.
Długoterminowym celem jest wzmacnianie konkurencyjności polskiego sektora kosmicznego oraz zwiększanie zdolności krajowych podmiotów do realizacji zadań o coraz większej wartości dodanej, w tym związanych z projektowaniem, integracją i wytwarzaniem zaawansowanych technologii i rozwiązań kosmicznych.
Potencjalne korzyści gospodarcze i przemysłowe związane z udziałem polskich podmiotów w przedsięwzięciach takich jak IRIS2 mogą obejmować w szczególności rozwój kompetencji technologicznych, zdobywanie doświadczenia w realizacji dużych projektów europejskich, nawiązywanie współpracy z europejskimi integratorami i partnerami przemysłowymi oraz zwiększanie możliwości udziału krajowych przedsiębiorstw w kolejnych przedsięwzięciach kosmicznych. Zakres i horyzont czasowy osiągnięcia mierzalnych korzyści wynikających bezpośrednio z zaangażowania finansowego Polski w program IRIS2 są natomiast związane z warunkami realizacji tego przedsięwzięcia i jego dalszym przebiegiem.
Przedstawiając powyższe należy wskazać, że Program IRIS2 ma szansę stać się dla sektora kosmicznego tym, czym dla wielu innych branż były duże programy infrastrukturalne – impulsem do budowy nowych kompetencji oraz zwiększenia skali działalności i rozwoju technologii.
Z poważaniem
z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Skierowaną do Prezesa Rady Ministrów, przekazaną, zgodnie z właściwością, do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, w celu udzielenia odpowiedzi w porozumieniu z Ministrem Finansów i Gospodarki oraz Ministrem Funduszy i Polityki Regionalnej, przez Pana Jakuba Stefaniaka, Sekretarza Stanu, Zastępcę Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, działającego z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów, pismem z 10 sierpnia 2026 r. (sygn. DSP. INT.4510.313.2026).
[2] Dz. U. poz. 1907, z późn. zm.
[3] Pismo Ministra Finansów i Gospodarki z 17.08.2026 r. (sygn. DIN-V.054.19.2026).