do ministra klimatu i środowiska
w sprawie planowanego utworzenia rezerwatu przyrody "Jodły Łemkowskie" na terenie gm. Uście Gorlickie oraz konieczności poszanowania stanowiska mieszkańców i władz samorządowych
Zgłaszający: Patryk Wicher, Barbara Bartuś, Andrzej Adamczyk, Władysław Kurowski
Data wpływu: 24-07-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w związku z działaniami zmierzającymi do utworzenia na terenie gminy Uście Gorlickie, w rejonie miejscowości Nowica, Kunkowa i Leszczyny, rezerwatu przyrody pod proponowaną nazwą „Jodły Łemkowskie”.
Z przedstawionych mi dokumentów wynika, że wniosek dotyczący utworzenia rezerwatu został przygotowany przez Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków. Projektowany rezerwat ma obejmować około 204 ha lasów Skarbu Państwa pozostających w zarządzie Nadleśnictwa Łosie. W latach 2022–2026 na tym obszarze prowadzone były badania przyrodnicze, a 23 czerwca 2026 r. odbyła się wizja terenowa zorganizowana przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Krakowie.
Plan utworzenia kolejnej formy ochrony przyrody spotkał się jednak ze zdecydowanym sprzeciwem znacznej części mieszkańców oraz władz samorządowych. Mieszkańcy wskazują przede wszystkim na niewystarczający poziom wcześniejszych konsultacji, brak pełnej informacji o konsekwencjach utworzenia rezerwatu oraz obawy dotyczące przyszłego dostępu do lasu, zbioru grzybów i owoców leśnych, prowadzenia gospodarki leśnej, utrzymania miejsc pracy oraz realizacji inwestycji publicznych i prywatnych. Lokalne media relacjonowały, że część mieszkańców dowiedziała się o zaawansowanych planach dopiero na późnym etapie prac i ma poczucie, że decyzje dotyczące ich najbliższego otoczenia podejmowane są bez ich rzeczywistego udziału.
Podczas posiedzenia Komisji uzdrowiskowej, zdrowia, sportu, turystyki, kultury i promocji gminy Rady Gminy Uście Gorlickie, które odbyło się 19 czerwca 2026 r. w Nowicy, mieszkańcy obecni na spotkaniu wyrazili sprzeciw wobec utworzenia kolejnej formy ochrony przyrody większością 97 procent oddanych głosów.
Następnie Rada Gminy Uście Gorlickie podjęła 29 czerwca 2026 r. uchwałę nr XXIII/246/26, w której – deklarując jednocześnie pełne poparcie dla działań służących ochronie walorów przyrodniczych Beskidu Niskiego – wyraziła zdecydowany sprzeciw wobec utworzenia rezerwatu w proponowanym kształcie. Rada Gminy zadeklarowała również podjęcie wszelkich dopuszczalnych prawem działań mających na celu ochronę interesów mieszkańców.
Sprzeciw lokalnej społeczności nie wynika z braku troski o przyrodę. Mieszkańcy wskazują, że obszar gminy jest już objęty rozbudowanym systemem ochrony, obejmującym między innymi Południowomałopolski Obszar Chronionego Krajobrazu, obszary Natura 2000, ochronę gatunkową oraz istniejące rezerwaty przyrody. Zwracają również uwagę, że dobry stan analizowanych drzewostanów jest efektem prowadzonej przez dziesięciolecia planowej gospodarki leśnej, uwzględniającej wymogi przyrodnicze.
Mieszkańcy obawiają się, że nałożenie kolejnych ograniczeń może uderzyć w osoby zatrudnione w administracji leśnej, zakładach usług leśnych, tartakach i przedsiębiorstwach przetwórstwa drzewnego. Wątpliwości dotyczą również możliwości dalszego rozwoju turystyki, lecznictwa uzdrowiskowego, infrastruktury publicznej oraz lokalnej przedsiębiorczości.
OTOP przekonuje, że projektowany rezerwat nie obejmie gruntów prywatnych, a proponowany pas buforowy o szerokości 50 metrów również ma znajdować się na gruntach Skarbu Państwa. Organizacja deklaruje także możliwość zachowania ruchu turystycznego oraz zbioru grzybów i jagód.
Należy jednak zauważyć, że ustawa o ochronie przyrody ustanawia na obszarze rezerwatu generalne zakazy dotyczące między innymi pozyskiwania roślin i grzybów, zbioru runa leśnego, ruchu pieszego poza wyznaczonymi trasami, ruchu pojazdów oraz prowadzenia działalności gospodarczej. Ewentualne odstępstwa zależą od późniejszych rozstrzygnięć regionalnego dyrektora ochrony środowiska, a zezwolenia na część odstępstw mają charakter czasowy i mogą być wydawane na okres nie dłuższy niż pięć lat. Deklaracje składane na etapie promowania projektu nie są zatem równoznaczne z trwałą i bezwarunkową gwarancją zachowania dotychczasowych sposobów korzystania z lasu.
Ochrona przyrody jest ważnym zadaniem państwa, ale powinna być realizowana z poszanowaniem mieszkańców, lokalnej tradycji, gospodarki oraz zasad dialogu społecznego. Nie można akceptować sytuacji, w której społeczność zamieszkująca dany teren od pokoleń zostaje sprowadzona jedynie do roli obserwatora procesu, którego konsekwencje będzie ponosić każdego dnia.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Proszę o udzielenie szczegółowej odpowiedzi na każde z przedstawionych pytań.
Ochrona przyrody powinna być prowadzona wspólnie z mieszkańcami, a nie ponad ich głowami. Trwałe rozwiązania można wypracować wyłącznie poprzez rzeczywisty dialog, wzajemny szacunek oraz uwzględnienie zarówno walorów przyrodniczych, jak i społecznych, kulturowych oraz gospodarczych potrzeb regionu.