Interpelacja nr 18869

do ministra spraw wewnętrznych i administracji

w sprawie prawa radnego jednostki samorządu terytorialnego do zgłaszania poprawek do projektów uchwał organu stanowiącego

Zgłaszający: Michał Woś

Data wpływu: 25-07-2026

Ustawy samorządowe (ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa) nie regulują wprost trybu zgłaszania poprawek do projektów uchwał w toku obrad organu stanowiącego. W praktyce samorządowej tę kwestię pozostawiono statutom, które jednak często również jej nie normują – co prowadzi do rozbieżnych, a niekiedy głęboko zawężających wykładni, ograniczających prawa radnych.

Do podjęcia niniejszej interpelacji skłonił mnie przykład z terenu mojego okręgu wyborczego. Podczas XXVI sesji Rady Powiatu Raciborskiego w dniu 23 czerwca 2026 r. przewodniczący rady odmówił poddania pod głosowanie poprawki do projektu uchwały zgłoszonej przez radnego w toku obrad. Organ nadzoru – do którego zwrócił się jeden z radnych – w piśmie z dnia 21 lipca 2026 r. (znak NPII.4110.13.2026) nie zakwestionował tej praktyki, prezentując pogląd, że skoro statut powiatu przewiduje możliwość zarządzenia przez przewodniczącego przerwy „w celu umożliwienia Komisji, klubowi radnych lub Zarządowi zajęcia stanowiska wobec zgłoszonych wniosków albo przygotowania poprawek w rozpatrywanym projekcie uchwały“, to „prawo złożenia poprawki do projektu uchwały przysługuje wyłącznie: komisji Rady, klubowi radnych oraz Zarządowi Powiatu. Wobec czego takiego prawa nie posiada radny – działający samodzielnie“.

Konsekwencje tak zawężającej wykładni są daleko idące:

1. radny działający indywidualnie zostaje pozbawiony możliwości zgłoszenia jakiejkolwiek poprawki do procedowanego projektu – nawet oczywistej poprawki redakcyjnej – mimo że grupa radnych może na podstawie statutu złożyć cały projekt uchwały (uprawnienie dalej idące istnieje, mniej idącego brak);
2. radny niezrzeszony w żadnym klubie traci jakąkolwiek samodzielną drogę wpływania na treść procedowanych uchwał – pozostaje mu zabieganie o pośrednictwo komisji, cudzego klubu albo organu wykonawczego; prowadzi to do faktycznego zróżnicowania uprawnień radnych w zależności od przynależności klubowej, mimo że wszyscy radni sprawują równy, wolny mandat pochodzący z wyborów powszechnych;
3. wykładnia ta zostaje wywiedziona a contrario z przepisu o charakterze techniczno-porządkowym (regulującego zarządzanie przerwy w obradach), który – jak się wydaje – zakłada właśnie, że wnioski i poprawki są zgłaszane w toku obrad, a ciałom kolegialnym zapewnia się czas na zajęcie wobec nich stanowiska.

Pragnę przypomnieć, że w dotychczasowych stanowiskach Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji konsekwentnie opowiadało się za gwarancyjną wykładnią uprawnień radnych, wskazując m.in. – na tle art. 24 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym – że ustawy samorządowe nie zawierają delegacji do wprowadzania pozaustawowych ograniczeń i wymogów warunkujących realizację uprawnień radnego. Podobnie orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje, że w drodze aktu prawa miejscowego nie można ani rozszerzać, ani ograniczać uprawnień radnych wynikających z ustawy (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23 lipca 2020 r., IV SA/Po 71/20; wyrok WSA w Warszawie z 26 kwietnia 2019 r., II SA/Wa 13/19).

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy w ocenie Ministra prawo zgłaszania poprawek do projektów uchwał w toku obrad organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego przysługuje każdemu radnemu jako element wykonywania mandatu, czy też dopuszczalne jest – w drodze postanowień statutu albo jego wykładni – zastrzeżenie tego prawa wyłącznie dla komisji, klubów radnych i organu wykonawczego?
2. Czy jest dopuszczalne różnicowanie uprawnień radnych w toku obrad w zależności od ich przynależności do klubu radnych – w szczególności czy radny niezrzeszony może zostać pozbawiony możliwości samodzielnego zgłaszania poprawek do projektów uchwał?
3. Czy przewodniczący organu stanowiącego, którego zadania ustawa ogranicza wyłącznie do organizowania pracy rady oraz prowadzenia jej obrad (art. 14 ust. 3 ustawy o samorządzie powiatowym; art. 19 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym), jest uprawniony do samodzielnej – bez rozstrzygnięcia rady – odmowy poddania pod głosowanie poprawki zgłoszonej przez radnego?
4. Czy Minister dostrzega potrzebę podjęcia działań – legislacyjnych bądź w ramach współdziałania z wojewodami jako organami nadzoru – w celu zapewnienia jednolitej, gwarancyjnej wykładni uprawnień radnych w zakresie zgłaszania poprawek, w szczególności wobec rozbieżnej praktyki organów nadzoru w tym zakresie?