do ministra klimatu i środowiska
w sprawie nowego systemu kaucyjnego
Zgłaszający: Mariusz Krystian
Data wpływu: 05-03-2024
„Jako polscy Przedsiębiorcy prowadzący lokalne sklepy do 500 m2 w całej Polsce zwracamy się do Państwa z prośbą o rozpatrzenie naszego stanowiska w sprawie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tworzącej nowy system kaucyjny, która ma wejść w życie z dniem 1 stycznia 2025 roku, oraz podjęcie odpowiednich działań. Sklepy lokalne w Polsce prowadzone są dziś przez około 50 tys. Przedsiębiorców(1) i liczą ok. 67 tys. placówek, tym samym stanowiąc 89% udziałów wszystkich placówek detalicznych w kraju(2).
Prowadzone przez nas sklepy, często z pokolenia na pokolenie, każdego dnia obsługują miliony konsumentów w całym kraju. Dziś aż 85%(3) gospodarstw domowych znajduje się w zasięgu naszych placówek (sieci takie jak: ABC, Delikatesy Centrum, Groszek, Euro Sklep, Lewiatan, Gama - dane własne Grupy Eurocash). Nasze sklepy są źródłem utrzymania nie tylko naszych rodzin, ale również setek tysięcy pracowników w Polsce. W sektorze handlu w Polsce pracuje nawet 2 mln osób(4), a pracownicy handlu detalicznego stanowią najliczniejszą grupę zawodową w kraju. W ubiegłym roku udział wartości rynku spożywczego w PKB Polski stanowił aż ok. 14%(5). Nasze sklepy zapewniają też zbyt towarów lokalnych producentów, dla których kryzys naszych placówek, może skutkować całkowitą likwidacją ich działalności. Lokalne sklepy to dziś nie tylko punkty sprzedaży, ale także istotny element lokalnych społeczności, w szczególności w mniejszych miejscowościach i na wsiach. Lokalni przedsiębiorcy wspierają swoje gminy i powiaty w wielu działaniach na rzecz mieszkańców, ośrodków edukacyjno-kulturalnych czy instytucji kościelnych.
Nasze obawy budzi niski poziom zaawansowania prac związanych z realizacją założeń systemu kaucyjnego. Jako doświadczeni przedsiębiorcy jesteśmy przekonani, że wejście ustawy w obecnym kształcie już 1 stycznia 2025 roku stworzy ogromny chaos i bezpośrednio uderzy w polskich małych i średnich przedsiębiorców. System będzie eskalował problemy finansowe i organizacyjne prowadzonych przez nas sklepów, które i tak zmagają się w ostatnim czasie z wieloma wyzwaniami i wymagającym rynkiem, m.in. podniesioną płacą minimalną, zniesieniem zerowej stawki VAT czy utrzymaniem osłonowych taryf energii.
Z przykrością stwierdzamy, że w obecnym kształcie ustawa preferuje duże i dysponujące zasobami finansowymi sieci zagraniczne, które tym samym stać na szybką organizację i automatyzację tych procesów. Należy mieć na uwadze, że sieci te zlokalizowane są głównie w miastach i stanowią odpowiedź na potrzeby dużych aglomeracji.
1) szacunki własne Grupy Eurocash,
2) wg danych PMR (raport z 06.2023); sklepy spożywcze typu hipermarket, supermarket, dyskont, sklepy lokalne do 500m2, alkoholowe i kioski,
3) dane własne Grupy Eurocash,
4) wg raportu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z sierpnia 2023,
5) wg danych PMR za 2023 rok.
Wadowice, 1.03.2024
Wg dostępnych szacunków ponad 55 tys. sklepów ze względu na swój metraż (tj. sklepy małoformatowe, poniżej 200 m2), znajdzie się poza systemem kaucyjnym, co dziś stanowi 80% wszystkich lokalnych sklepów w Polsce. Większość tych sklepów zlokalizowanych jest w mniejszych miejscowościach i na wsiach. Warto podkreślić, że mieszkańcy terenów wiejskich stanowią dziś aż 40% polskiego społeczeństwa.
System kaucyjny w obecnym brzmieniu może doprowadzić do zamknięcia placówek, co będzie stanowiło wykluczenie dla mieszkańców mniejszych miejscowości i terenów wiejskich, dla których lokalny, mały sklep, jest często jedynym punktem sprzedaży w okolicy.
Wielu tych mieszkańców nie ma dostępu do dużych sklepów, co w konsekwencji może dla nich oznaczać brak zwrotu poniesionej już kaucji (wynikającej z obowiązku prawnego) i negatywnie wpłynąć na ich nastroje. Należy również zwrócić uwagę, że konsument najprawdopodobniej będzie chętniej robił zakupy w mniejszych sklepach, jeśli jednocześnie będzie mógł w nich oddać opakowanie zwrotne. Niezapewnienie placówkom zlokalizowanym na tych obszarach może spowodować stopniowe wykluczanie sklepów poniżej 200 m2 z polskiego rynku, a w następstwie osłabienie lokalnej gospodarki.
Dodatkowo zgodnie z doświadczeniami z innych krajów - nieprzystąpienie do takiego systemu może spowodować spadek obrotów każdej z takich placówek nawet o ok. 30%(6), co w konsekwencji również negatywnie odbije się na polskim lokalnym handlu niezależnym.
Przy obecnych bardzo wysokich obciążeniach finansowych dla przedsiębiorców, niepewności rynkowej i niskiej rentowności biznesu, dodatkowe obciążenia związane z systemem kaucyjnym, a przede wszystkim brak jasnych uregulowań funkcjonowania całego systemu kaucyjnego doprowadzi do problemów organizacyjnych oraz finansowych naszych sklepów i kolejnych upadłości w naszej branży. Jako przedsiębiorcy będziemy musieli się zmierzyć z obowiązkiem pobierania i zwracania kaucji, fizycznym odbiorem opakowań od konsumentów, ich logistyką oraz współpracą z operatorami systemu kaucyjnego czy również przechowywaniem zebranych surowców.
Sytuacja jest tym trudniejsza, że ustawa z dnia 13 lipca 2023 o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw jest dokumentem ogólnym, w którym brakuje wielu istotnych zapisów. Powyższy fakt sprawia, że organizacja procesu zarówno po stronie producentów, potencjalnych operatorów, a przede wszystkim sklepów jest w zasadzie niemożliwa.
Niestety dziś, na dziesięć miesięcy przed wejściem w życie nowych przepisów brakuje najważniejszych informacji:
Jaka będzie częstotliwość odbiorów odpadów?
Czy opakowania będą mogły być zgniatane, jeśli nie utrudni to ich przechowywania?
Jak przechowywane oraz transportowane mają być opakowania po produktach mlecznych stanowiące realne zagrożenie sanitarne?
Czy opłata manipulacyjna będzie zróżnicowana względem sposobu zbiórki oraz powierzchni sklepu?
Kim są operatorzy, którzy mają ustalić zasady współpracy i podpisać umowę ze sklepem?
Każdy z tych elementów jest niezbędny do tego, abyśmy jako przedsiębiorcy prowadzący sklepy mogli przygotować się do wejścia w życie nowego obowiązku prawnego, w tym podpisać stosowne umowy z operatorem, zaopatrzyć się w stosowne urządzenia do recyklingu, dostosować oprogramowanie sprzedażowe i przeszkolić pracowników do nowych obowiązków.
(6) dane własne Grupy Eurocash.
Apelujemy do Państwa o naprawę już teraz błędów obecnego rozwiązania:
Wydłużenie do 1. stycznia 2026 roku wprowadzenia systemu kaucyjnego;
Stopniowe wprowadzanie systemu kaucyjnego na kolejne frakcje (opakowania po mleku w drugiej kolejności);
Przedefiniowanie opakowań podlegających systemowi kaucyjnemu jako niebędącymi odpadem;
Kaucja, podobnie jak dla butelki zwrotnej, powinna być liczona na całym łańcuchu począwszy od producenta.
W Państwa rękach leży los polskiego niezależnego handlu detalicznego i tysięcy lokalnych przedsiębiorców.
W związku z powyższym domagamy się interwencji i podjęcia powyższych działań. Jako przedstawiciele mają Państwo ustawowy obowiązek uwzględniać w swojej pracy parlamentarnej opinie, postulaty i wnioski zgłaszane przez swoich wyborców”.
W ostatnim czasie do naszych biur poselskich trafiają listy polskich przedsiębiorców zaniepokojonych przepisami nowej ustawy dotyczącej kaucji, która zagraża bytowi ekonomicznemu polskich przedsiębiorców, zwłaszcza tych prowadzących handel detaliczny.
Jakie jest stanowisko ministerstwa w przedstawionej powyżej kwestii?
Jakie działania ministerstwo zamierza podjąć, aby ochronić polskich przedsiębiorców przed negatywnymi skutkami nowych regulacji?