do ministra klimatu i środowiska
w sprawie podejmowania działań w kierunku destabilizacji sektora usług leśno-drzewnych oraz ograniczania działalności PGL Lasy Państwowe
Zgłaszający: Bartłomiej Pejo
Data wpływu: 05-03-2024
Szanowna Pani Minister,
działając na podstawie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora art. 14 ust. 1 pkt 7 z dnia 9 maja 1996 r. (Dz. U. 1996 Nr 73 poz. 350, z późniejszymi zmianami), art. 191-193 Regulaminu RP oraz art. 2 i 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej z dnia 6 września 2001 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176), zwracam się do Pani z interpelacją w sprawie podejmowanych w ostatnich tygodniach przez Panią Minister i podległych Pani urzędników działających w imieniu ministra klimatu i środowiska działań budzących znamiona przekroczenia uprawnień w zakresie ograniczenia/wyłączenia z gospodarki leśnej wybranych obszarów będących w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego lasy Państwowe (PGL LP) oraz podejmowania prób dalszych ograniczeń w zakresie prowadzenia gospodarki łowieckiej przez myśliwych zrzeszonych w Polskim Związku Łowieckim (PZŁ).
Budzącym wątpliwości i podejrzenie przekroczenia uprawnień jest pismo Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 stycznia 2024 r., w którym poleca Pani Minister na podstawie art. 34a ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2022 r. poz. 1188, z późn. zm.) w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1356, z późn. zm) wstrzymanie/ograniczenie pozyskiwania drewna w lasach znajdujących się w zarządzie PGL LP wg załączonego nieskonsultowanego z zarządcami terenu oraz lokalnymi samorządami wykazu wydzieleń drzewostanowych. Pismem tym nie tylko wskazuje Pani Minister na potrzebę odstąpienia od realizacji planów urządzenia lasów (PUL) przez nadleśniczych, ale również nie akceptuje decyzji dyrektorów Regionalnych Dyrekcji Ochrony Środowiska i stanowiska społeczeństwa, którzy opiniowali te dokumenty na etapie ich przygotowywania, w tym zaakceptowali program ochrony przyrody stanowiący część PUL. Należy tu przypomnieć, że Plany Urządzenia Lasu uwzględniają zadania zawarte w Planach Zadań Ochronnych (PZO), sporządzanych dla obszarów Natura 2000.
Duże niepokoje społeczne, w tym trwające protesty we wschodniej i południowo-wschodniej Polsce, wnioskuję, że zaowocowały podjęciem przez MKiŚ w dniu 23 stycznia 2024 r. inicjatywy skierowania do dyrektora generalnego Lasów Państwowych pisma nakazującego „przy wykonaniu polecenia wstrzymania/ograniczenia pozyskiwania drewna jednoczesne zagwarantowanie zakładom usług leśnych wykonywanie prac na poziomie wynikającym z zawartych z nimi umów na 2024 r. oraz zapewnienia dostępności drewna na rynku”, zawierającego w sobie wiele sprzeczności. W myśl obowiązujących przepisów prawa nie ma możliwości swobodnego zwiększania pozyskania drewna bez spełnienia określonych w ustawie o lasach przesłanek, z jednoczesnym niewytłumaczalnym odstąpieniem od realizacji prac gospodarczych gwarantujących zachowanie stabilności drzewostanów.
Dotychczasowe działania MKiŚ, pomimo zapewnień o budowaniu mostu łączącego środowiska fachowców i organizacji o poglądach ideologicznych, powodują jeszcze większe oddalanie się tych grup od siebie. Niepożądanym z punktu widzenia interesu państwa, w tym Skarbu Państwa, są skutki jakie już dotykają część przedsiębiorców i obywateli Polski wskutek niepokojących decyzji Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Należy przypomnieć, że w Polsce pozyskanie drewna w leśnictwie odbywa się w zgodzie z zasadami ochrony przyrody w ramach wielofunkcyjnej i zrównoważonej gospodarki leśnej na podstawie zatwierdzonego PUL. Nie jest dopuszczalne prowadzenie pozyskania drewna w sposób niezgodny z prawem, a zarazem nakłaniającym zarządców lasów (nadleśniczych) do pozyskania większej masy surowca drzewnego, niż wynosi przyrost roczny drzewostanów.
Zastanawiającą jest również sama konstrukcja wydanego przez MKiŚ polecenia, a dokładniej rzecz ujmując, jej zgodność z obowiązującym w Polsce prawem. Wydanie polecenia, które w konsekwencji w drodze podległości służbowej winien zrealizować nadleśniczy staje w sprzeczności z artykułem 35 ust. 1 ustawy o lasach, który wskazuje na to, że „Nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie Planu Urządzenia Lasu oraz odpowiada za stan lasu (…)”. Dokument, o którym jest mowa powyżej (PUL) przed jego zatwierdzeniem przez ministra właściwego ds. środowiska podlega szeregowi konsultacji społecznych i merytorycznych oraz poddawany jest ocenie oddziaływania na środowisko. W przywołanej ustawie o lasach w art. 18 ust. 2 jest mowa, że „W przypadkach uzasadnionych stanem lasów, a w szczególności wystąpieniem szkód lub klęsk żywiołowych, Plan Urządzenia Lasu może być opracowany na okresy krótsze niż 10 lat”. Art. 23 ust. 1 wskazuje, że „Zmiana Planu Urządzenia Lasu lub uproszczonego Planu Urządzenia Lasu może być dokonana aneksem, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4 oraz zachowaniem przepisów art. 22”. Wydane polecenie narusza również przepisy wewnętrzne obowiązujące pracowników Lasów Państwowych ujęte m.in. w § 171 Instrukcji Urządzenia Lasu wprowadzonej do stosowania w jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych zarządzeniem nr 116 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 14 grudnia 2023 r. w sprawie wprowadzenia „Instrukcji urządzenia lasu” w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe (znak: ZU.0210.10.2023). Wydane do realizacji przez Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych polecenie ogranicza również możliwość bezpośredniego wykonywania planu zadań ochronnych sporządzonych dla rezerwatów przyrody, reagowania w zwalczaniu zagrożenia lasu i eliminowania skutków ewentualnie powstałych katastrof przyrodniczych, jakie coraz częściej w ramach obserwowanych zmian klimatycznych dotykają nasz kraj.
Wartym zaznaczenia jest fakt, że dotychczasowe wyjaśnienia dotyczące podejrzenia przekroczenia uprawnień przez ministra właściwego ds. środowiska w sprawie wydanego polecenia i skutków jego wydania dla Skarbu Państwa, przedstawiane przez pracowników MKiŚ podczas posiedzenia sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w dniu 25 stycznia 2024 r., nie są przekonującymi, a w ocenie wielu środowisk powinny stać się przedmiotem kontroli Najwyższej Izby Kontroli.
Biorąc pod uwagę powyższe zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. W jaki sposób minister zamierza finansować ochronę lasów wyłączonych z użytkowania?
2. Czy w konsekwencji zakazu prowadzenia prac gospodarczych w Lasach Państwowych (na wybranych powierzchniach) będą musiały być wypowiedziane umowy na usługi związane z pielęgnacją lasów z firmami wybranymi w drodze postępowań przetargowych, z którymi zawarto już umowy?
3. Jaka liczba podmiotów gospodarczych współpracuje z nadleśnictwami?
4. Jaka jest to liczba miejsc pracy w przemyśle drzewnym, w zakładach usług leśnych, w leśnictwie, w transporcie produktów drzewnych, w usługach towarzyszących (m.in. przemyśle spożywczym, turystyce, łowiectwie, farmacji, przemyśle petrochemicznym)?
5. Poprzez zmniejszenie pozyskania drewna w Lasach Państwowych w jaki sposób minister środowiska zamierza zagwarantować utrzymanie miejsc pracy w całym sektorze drzewnym i zakładach usług leśnych?
6. Czy wycofa Pani Minister swoje polecenie z dnia 8 stycznia 2024 r. podtrzymane w dniu 23 stycznia 2024 r.?
7. Czy wprowadzone ograniczenia w przesłanych do realizacji przez Lasy Państwowe reprezentowane przez dyrektora Generalnego Lasów Państwowych pismach zostały oparte o analizy skutków finansowych dla Skarbu Państwa?
8. Proszę o podanie skali (w PLN/rok) strat gospodarczych jakie konkretnie poniosą mieszkańcy szczególnie tych gmin, których dotknęły wyłączenia z gospodarki leśnej.
9. Czy MKiŚ porozumiało się z grupami interesariuszy (w tym lokalnymi społecznościami), których będą dotyczyły wyłączenia z gospodarki leśnej?
10. Jakie myślenie strategiczne przyświecało Pani Minister przy podjęciu decyzji o poleceniu wyłączenia z użytkowania, bądź całkowitego wyłączenia z prac na prawie 19 tys. ha lasów na Podkarpaciu oraz pozostałych obszarów Polski?
11. Czy propozycje wyłączenia z użytkowania obszarów leśnych (wydzieleń drzewostanowych, którymi objęto moratorium) były konsultowane z zakładami usług leśnych, przedstawicielami branży drzewnych, regionalnymi dyrekcjami, organizacjami pozarządowymi, Strażą Graniczną, Wojskiem Polskim, Państwową Strażą Pożarną?
12. Czy przed wydaniem polecenia Pani Minister zwróciła się do Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych o analizę skutków finansowych, gospodarczych tej decyzji. Czy uzyskała Pani Minister taką analizę przed wydaniem polecenia? Jeżeli tak, jakie były wyniki tejże analizy?
13. W jaki sposób Pani Minister zamierza finansować ochronę lasów wyłączonych z użytkowania?
14. Czy będą musiały być wypowiedziane umowy na usługi związane z pielęgnacją lasów? Jaka liczba podmiotów gospodarczych współpracuje z nadleśnictwami? Jaka jest to ilość miejsc pracy?
15. Zmniejszając pozyskanie drewna w Lasach Państwowych, w jaki sposób Pani Minister zamierza zagwarantować utrzymanie miejsc pracy w całym sektorze drzewnym i zakładach usług leśnych?
16. Czy podziela Pani Minister pogląd Pani Poseł Klaudii Jachiry (KO), że w Polsce prowadzone są masowe wycinki drzew? Jeżeli tak, proszę o analizy, którymi się Pani kierowała w odniesieniu do poziomu pozyskania surowca drzewnego w Polsce, w skali globalnej oraz w rozbiciu na poszczególne kontynenty. Jeżeli zaś nie, czy jest Pani w stanie publiczne poinformować obywateli Polski o procencie pozyskania drewna i rzeczywistej (popartej analizami i ich wynikami w zestawieniu miąższościowym i procentowym) kondycji polskich lasów i ich zasobów w rozróżnieniu Lasów Państwowych oraz lasów innych form własności.
17. Na jakiej podstawie i wskutek jakich analiz, w tym opracowań o charakterze dokumentów strategicznych dla polityki ekologicznej państwa, dąży się do ograniczenia prowadzenia gospodarki leśnej przez Lasy Państwowe na obszarze do 20% powierzchni będących w zarządzie LP?
18. W przypadku wprowadzenia ograniczeń w pracach pozyskania lasu wbrew wskazań gospodarczych ujętych w zatwierdzonych Planach Urządzenia Lasu, czy nadleśniczowie odpowiedzialni za stan lasu i prowadzenie gospodarki leśnej będą zwolnieni z konsekwencji odpowiedzialności za działania na niekorzyść Skarbu Państwa poprzez niezrealizowanie PUL?
19. W jaki sposób MKiŚ zastąpi miejsce uzyskiwania dochodu dla grup społecznych związanych aktualnie z pracami wykonywanymi na rzecz Lasów Państwowych z chwilą wprowadzenia ograniczeń z pozyskania drewna?
20. W jaki sposób MKiŚ będzie rekompensował straty finansowe, które ponosić będzie rokrocznie przemysł drzewny, zakłady usług leśnych, firmy przetwarzające płody runa leśnego, zajmujące się produkcją węgla drzewnego, firmy transportu drewna i jakie będą to rocznie koszty dla Skarbu Państwa w związku z wprowadzanymi ograniczeniami?
21. Kto będzie wypłacał odszkodowania w imieniu Skarbu Państwa za szkody wyrządzane przez łamiące się gałęzie i drzewa uszkadzające mienie prywatne? Jaka może być to skala zjawiska w ujęciu kosztowym w skali roku?
22. Czy MKiŚ zapytało społeczeństwa polskiego czy godzi się na to by zakładać w Polsce kolejne parki narodowe, które generują koszty finansowe dla Skarbu Państwa, na którego utrzymanie składają się wszyscy obywatele RP w ramach odprowadzanych podatków?
23. Czy MKiŚ poprzedziło badaniami naukowymi w zakresie sprawdzenia atrakcyjności pod względem turystycznym terenów objętych wyłączeniami oraz projektowanymi nowymi parkami narodowymi?
24. Czy pracownicy parków narodowych będą posiadać zarobki finansowe odpowiadające poziomowi osób zarządzających w administracji państwowej zapewniające możliwość swobodnego funkcjonowania i odpowiadające minimum przeciętnym zarobkom odpowiednikom realizującym te same funkcje w krajach zamożnych Unii Europejskiej i czy osiągną je jeszcze w 2024 r.?
25. Czy nie uważa Pani Minister leśników w tym pracowników Lasów Państwowych, którzy posiadają wykształcenie w zakresie nauk leśnym za najlepszych ekspertów zajmujących się ekosystemami leśnymi i zarządzającymi majątkiem Skarbu Państwa w postaci Lasów Państwowych? Jeżeli tak, to kto zdaniem Pani Minister powinien zajmować się lasami w Polsce?
26. Czy zmiana charakteru prowadzenia gospodarki leśnej ze wskazaniem tworzenia kolejnych rezerwatów i parków narodowych była weryfikowana pod kątem zgodności z obowiązującymi miejscowymi planami zagospodarowania terenu i studiów zagospodarowania terenu?
27. Proszę o podanie liczby członków i nazw wszystkich grup „ekologicznych” (organizacji i ruchów leśnych), z którymi MKiŚ podjęło współpracę (podano liczbę 116 organizacji).
28. Czy wraz z ograniczaniem pozyskania drewna i wyłączania z gospodarki leśnej kolejnych obszarów kraju, wyłączy te powierzchnie Pani Minister z użytkowania łowieckiego?
29. Czy w przypadku ograniczenia możliwości pozyskiwania zwierzyny, myśliwi dzierżawiący obwody łowieckie i zarządcy obwodami wyłączonymi z wydzierżawienia, których dotkną wyłączenia zostaną zwolnieni z obowiązku szacowania szkód łowieckich i wypłaty odszkodowań?
30. Czy w przypadku zajścia zdarzenia losowego na wyłączonych powierzchniach z użytkowania, w wyniku którego np. upadające drzewo lub gałąź spowoduje stały uszczerbek na zdrowiu lub śmierć poszkodowanego, minister właściwy ds. środowiska i klimatu przejmie na siebie odpowiedzialność leżącą na nadleśniczych?
Z wyrazami szacunku
Bartłomiej Pejo