w sprawie stosowania przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nieznajdującego oparcia w przepisach kryterium minimalnej liczby sal lekcyjnych przy opiniowaniu lokali przeznaczonych na szkoły
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz
Warszawa, 07-09-2026
Szanowny Panie Marszałku,
bezpieczeństwo oraz higiena warunków nauki i pracy stanowią dla Ministra Edukacji absolutny priorytet. Podstawowym celem polityki oświatowej Państwa jest wspieranie różnorodności form edukacyjnych oraz zabezpieczenie konstytucyjnej wolności zakładania szkół i placówek, wynikającej z art. 70 ust. 3 Konstytucji RP[1].
Istnienie i obowiązywanie przepisów instytucjonalno-kompetencyjnych to fundament funkcjonowania demokratycznego państwa prawnego, co ma szczególne znaczenie w odniesieniu do procedury zakładania i prowadzenia szkół niepublicznych.
Proces ten opiera się na przepisach prawa ustrojowego. O roli Ministra Edukacji w tym zakresie decydują przepisy Konstytucji RP (w tym art. 146 ust. 2[2]), natomiast sama procedura zakładania szkół niepublicznych została uregulowana w art. 168 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe[3]. Przepisy te wskazują na kompetencje jednostek samorządu terytorialnego (JST) w tym obszarze. Minister Edukacji nie posiada ustawowych uprawnień do ingerowania w zadania i procedury kontrolne Państwowej Inspekcji Sanitarnej i jej organów.[4]
Kwestie podniesione w interpelacji dotyczą interpretacji norm prawa powszechnie obowiązującego, a konkretnie art. 168 ust. 4 pkt 3 lit d ustawy Prawo oświatowe. Przepis ten dotyczy obowiązków podmiotu aspirującego do wykazania, że zapewni on bezpieczne i higieniczne warunki nauki i pracy. Z uwagi na znaczenie tych gwarancji prawodawca wymaga w tym procesie dołączenia opinii wyspecjalizowanej instytucji publicznej tj.: m.in. pozytywnej opinii właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. Organ ten wydając opinię, związany jest zasadą legalizmu (art. 7 Konstytucji RP[5]).
Należy jednocześnie zauważyć, że określając ramy systemu oświaty, ustawodawca precyzyjnie opisał sposób działania poszczególnych typów szkół. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt. 1 i pkt. 2, art. 168 ustawy - Prawo oświatowe[6], szkoła podstawowa charakteryzuje się ośmioletnim cyklem kształcenia, a szkoły ponadpodstawowe odpowiednio dwu, trzy, cztero i pięcioletnim cyklem kształcenia.
Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazuje, że wymóg z art. 168 ust. 4 pkt 3 lit. d ustawy Prawo oświatowe, dotyczące zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków nauki i pracy odsyła do przepisów odrębnych, w tym m.in do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane[7], oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie[8]. Przepisy te określają m.in. wymagania dotyczące oświetlenia (Dział. III, Rozdział 2. Oświetlenie i nasłonecznienie), wentylacji (Dział IV. Wyposażenie techniczne budynków, Rozdział 6. Wentylacja i klimatyzacja), warunków ewakuacji (Dział VI. Bezpieczeństwo pożarowe), kubatury (Dział. III, Rozdział 5. Pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi). Ocena, czy dany lokal spełnia te kryteria leży w gestii wyspecjalizowanych organów inspekcyjnych. Natomiast z punktu widzenia prawa oświatowego jest aby budynek szkoły lub placówki gwarantował bezpieczeństwo dzieciom i młodzieży w odniesieniu do jego aktualnej zgłoszonej i docelowej funkcji, co każdorazowo powinno być przedmiotem indywidualnej oceny techniczno-sanitarnej.
Z uwagi na wagę zagadnień poruszanych w interpelacji, Minister Edukacji zwrócił się do Głównego Inspektora Sanitarnego o przekazanie informacji i wyjaśnień w zakresie jego kompetencji, które pozwoliły na wszechstronne i rzetelne odniesienie się do zgłoszonych wątpliwości.
Główny Inspektor Sanitarny, w swoje odpowiedzi wskazuje, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej[9], do zakresu jego działania należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących higieny pomieszczeń i wymagań w stosunku do sprzętu używanego w szkołach i innych placówkach oświatowo-wychowawczych, szkołach wyższych oraz ośrodkach wypoczynku. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w oparciu o przedłożone przez inwestora dokumenty m.in. opis lokalu wraz z rysunkami rzutów i przekrojów przedmiotowych pomieszczeń placówki z uwzględnieniem przeznaczenia pomieszczeń oraz założenia funkcjonalno-programowe placówki, dokonują m.in. analizy w kontekście planowanej liczby uczniów w odniesieniu do warunków przestrzennych danej placówki, w celu zapewnienia uczniom bezpieczeństwa sanitarno-higienicznego.
Dokonując oceny warunków bazy lokalowej powinno uwzględnić się wymagania dotyczące infrastruktury placówki wynikające z art. 103 ust 1 ustawy – Prawo oświatowe. Dodatkowo zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 grudnia 2010 r. w sprawie podstawowych warunków niezbędnych do realizacji przez szkoły i nauczycieli zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych oraz programów nauczania[10], obiekt szkolny powinien:
- określone w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Baza lokalowa powinna zapewniać wymagane prawem warunki bezpieczeństwa i higieny. Ocena spełnienia wymagań sanitarnych i higienicznych powinna być dokonywana indywidualnie dla każdego obiektu, przez właściwego powiatowego inspektora sanitarnego, z uwzględnieniem dokumentacji dotyczącej obiektu, jego rzeczywistego stanu oraz sposobu organizacji działalności. Zakres niezbędnej bazy lokalowej jest oceniany z uwzględnieniem w szczególności: liczby uczniów, liczby oddziałów, organizacji pracy szkoły oraz rodzaju prowadzonej działalności.
Narzędziem stosowanym przez organy inspekcji sanitarnej jest opracowany przez Główny Inspektorat Sanitarny, Departament Zdrowia Publicznego i Promocji Zdrowia – Poradnik do oceny higieny procesu nauczania – uczenia się w szkole podstawowej. Dokument ten definiuje, że ocena higieny procesu nauczania obejmuje m.in.: konstrukcję tygodniowego plan zajęć pod kątem równomiernego obciążenia uczniów pracą umysłową w poszczególnych dniach, dostosowanie mebli szkolnych do wzrostu uczniów, zapewnienia odpowiedniego czasu trwania przerw na odpoczynek i posiłek. Poradnik nie zawiera sztywnych wytycznych odnoszących się do minimalnej liczby sal lekcyjnych jako warunku determinującego uruchomienie lub prowadzenie działalności przez szkołę.
Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Główny Inspektor Sanitarny prezentują jednolity pogląd, iż w aktualnym stanie prawnym nie istnieje żaden przepis ustawy lub rozporządzania, który uzależniałby wydanie opinii od sztywnej liczby sal lekcyjnych. Natomiast, podkreślenia wymaga, że organizacja planu lekcyjnego musi zapewnić realizację podstawy programowej oraz bezpiecznych i higienicznych warunków nauki dla wszystkich uczniów. Przepisy ustawy Prawo oświatowe a także rozporządzenia Ministra Edukacji i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach[11], nie zawierają żadnych wymogów określających minimalną bezwzględną liczbę sal lekcyjnych powiązanych z typem szkoły. Przepisy te kładą nacisk na bezpieczeństwo, higienę oraz dostosowanie infrastruktury szkolnej do warunków antropometrycznych uczniów.
W związku z sygnałami poruszonymi w interpelacji Pana Posła, Główny Inspektor Sanitarny zwrócił się do Państwowych Wojewódzkich Inspektorów Sanitarnych z prośbą o przedłożenie informacji czy stosowana jest praktyka przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych uzależniająca wydanie opinii w trybie art. 168 ustawy - Prawo oświatowe od minimalnej liczby pomieszczeń sal lekcyjnych. Z przekazanych dotychczas informacji w większości powiatowe stacje sanitarno-epidemiologiczne nie uzależniają wydania opinii w trybie art. 168 ustawy Prawo oświatowe. Ocena ta każdorazowo jest dokonywana z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa ora rzeczywistych warunków funkcjonowania szkoły, w szczególności zapewniania właściwych warunków higienicznych, sanitarnych i bezpieczeństwa uczniów oraz możliwości prawidłowej organizacji zajęć.
Jednocześnie Główny Inspektorat Sanitarny informuje, że na przestrzeni ostatnich 5 lat nie przygotowywał ani nie rozpowszechniał dokumentów (wytycznych, zaleceń, instrukcji, interpretacji, list kontrolnych lub innych dokumentów) dotyczących minimalnej liczby pomieszczeń lekcyjnych wymaganych przy opiniowaniu lokali przeznaczonych na szkoły. Powyższe zagadnienie nie było również przedmiotem narad, spotkań, wideokonferencji ani szkoleń prowadzonych przez Głównego Inspektora Sanitarnego.
Ministerstwo Edukacji Narodowej pozostaje w stałym kontakcie z resortem zdrowia oraz Głównym Inspektorem Sanitarnym w celu wypracowania spójnego rozumienia przepisów prawa oświatowego, tak aby procedury legalizacyjne nie stanowiły bariery w dla rozwoju edukacji przy jednoczesnym zachowaniu standardów bezpieczeństwa dzieci i młodzieży.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] Rodzice mają wolność wyboru dla swoich dzieci szkół innych niż publiczne. Obywatele i instytucje mają prawo zakładania szkół podstawowych, ponadpodstawowych i wyższych oraz zakładów wychowawczych. Warunki zakładania i działalności szkół niepublicznych oraz udziału władz publicznych w ich finansowaniu, a także zasady nadzoru pedagogicznego nad szkołami i zakładami wychowawczymi, określa ustawa.
[2] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.):
- art. 15 ust. 1 - ustrój terytorialny Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia decentralizację władzy publicznej. Odpowiednio:
- art. 16 ust. 2 - samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność,
- art. 165 ust. 2 - samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej,
- art. 146 ust. 2 - do Rady Ministrów należą sprawy polityki państwa nie zastrzeżone dla innych organów państwowych i samorządu terytorialnego.
[3] Dz. U. z 2026 r. poz. 820 z późn. zm.
[4] vide: postanowienia rozdziału 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416 z późn. zm.)
[5] Art. 7 Konstytucji RP - organy władzy publicznej działają wyłącznie na podstawie i w granicach prawa.
[6] - art. 18 ust. 1 pkt. 1 i pkt. 2 ustawy Prawo oświatowe - szkoły publiczne i niepubliczne dzielą się na następujące typy: ośmioletnią szkołę podstawową (i szkoły ponadpodstawowe),
- art. 168 ustawy Prawo oświatowe Osoby prawne i osoby fizyczne mogą zakładać szkoły i placówki niepubliczne po uzyskaniu wpisu do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu publicznych szkół i placówek.
[7] Dz. U z 2026 r. poz. 524 z późn. zm.
[8] Dz. U z 2022 r. poz. 1225, z 2024 r. poz. 726.
[9] Dz. U z 2024 r. poz. 416 z późn. zm.
[10] Dz. U z 2024 r. po. 9 z późn. zm.
[11] Dz. U z 2020 r. poz. 1604, z 2024 r. poz. 933.