w sprawie funkcjonowania systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania ludności o zagrożeniach uderzeniami z powietrza, w związku ze zdarzeniem z dnia 30 lipca 2026 r. na terenie woj. lubelskiego
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz
Warszawa, 28-09-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację 19064 Pana Posła Michała Moskala w sprawie funkcjonowania systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania ludności o zagrożeniach uderzeniami z powietrza, w związku ze zdarzeniem z dnia 30 lipca 2026 r. na terenie woj. lubelskiego, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) realizuje funkcję Centrum Zarządzania Kryzysowego ministra właściwego do spraw wewnętrznych poprzez pełnienie całodobowego dyżuru oraz zapewnienie obiegu informacji na potrzeby zarządzania kryzysowego. Pierwszą informację o naruszeniu polskiej przestrzeni powietrznej przekazano z pozycji Służby Dyżurnej RCB do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) 30 lipca 2026 r., o godz. 03:50. Dodatkowo o zdarzeniu telefonicznie poinformowano Kierownictwo Ministerstwa SWiA.
Komunikat z informacją o zagrożeniu atakiem z powietrza, w związku z naruszeniem polskiej przestrzeni powietrznej, nadany przez techniczne środki łączności służące do dystrybucji i odbioru tego typu komunikatów, został odebrany przez Służbę Dyżurną RCB o godz. 03:44.
Jednocześnie należy wskazać, że Lubelski Urząd Wojewódzki oraz Stanowisko Kierowania Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej korzysta z tych samych technicznych środków łączności służących do dystrybucji i odbioru komunikatów o zagrożeniu uderzeniem z powietrza co RCB. Natomiast informacja o zagrożeniu uderzeniem z powietrza została wysłana z pozycji Służby Dyżurnej RCB na Stanowisko Kierowania Komendanta Głównego Policji oraz do Centrum Powiadamiania Ratunkowego i pozostałych służb odpowiedzialnych za zarządzania kryzysowe o godz. 03:50.
W związku z ogłoszonym zagrożeniem uderzeniami z powietrza z kierunku wschodniego Służba Dyżurna RCB podjęła działania na podstawie procedury SPO-12 (Obieg informacji pomiędzy krajowymi organami i strukturami zarządzania kryzysowego), SPO-13 (Ostrzeganie i alarmowanie wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza), zawartych w Krajowym Planie Zarządzania Kryzysowego, Tymczasowej instrukcji ostrzegania i alarmowania ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza (część cywilna) opracowanej na podstawie procedury SPO-13 oraz Instrukcji funkcjonowania systemu powszechnego ostrzegania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu z powietrza (część wojskowa).
Na podstawie art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej[1] Dyrektor RCB jest pisemnie upoważniony do żądania w imieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wysłania komunikatów, o których mowa w art. 73 ust. 2 ww. ustawy z zakresu alarmowania ludności cywilnej o zagrożeniach uderzeniami z powietrza.
W dniu 30 lipca 2026 r. o godzinie 3:44 Służba Dyżurna RCB otrzymała komunikat nadawany w wersji hasłowej przez stronę wojskową o natychmiastowym zagrożeniu uderzeniem z powietrza z kierunku wschodniego. Zagrożenie dotyczyło 17 powiatów z województwa lubelskiego. Odszyfrowaną informację przekazano do właściwych terytorialnie centrów zarządzania kryzysowego szczebla powiatowego i wojewódzkiego oraz jednostek Państwowej Straży Pożarnej, jako potwierdzenie informacji nadanej łącznością radiową, celem uruchomienia procedury alarmowania ludności, w szczególności z wykorzystaniem syren alarmowych. Następnie Służba Dyżurna RCB rozpoczęła procedurę uruchomienia Alertu RCB. O godzinie 3:57 strona wojskowa przekazała informację o odwołaniu zagrożenia uderzeniem z powietrza, co skutkowało odstąpieniem od jego uruchomienia.
Z informacji przekazanych po zdarzeniu wynika, że czas uderzenia i eksplozji obiektu powietrznego miał miejsce o godzinie 3:46.
Uruchomienie procedury wysyłki z pozycji operatora trwa od minuty do kilku minut. Natomiast czas dostarczenia wiadomości do użytkownika końcowego jest zależny od rozwiązań organizacyjnych, technicznych, a w szczególności – szybkości dystrybucji wiadomości sms-owych (przepustowości oraz liczby odbiorców końcowych) i może trwać nawet do 2 godzin.
Podczas opisywanego incydentu czas krytyczny wynosił około 13 minut. W tym okienku czasowym kluczowe było natychmiastowe dotarcie z informacją do jak największej liczby osób, co umożliwił uruchomiony system ostrzegania z wykorzystaniem syren alarmowych. Równolegle komunikat o zagrożeniu został przekazany do środków masowego przekazu.
Obowiązujące procedury przewidują ostrzeganie ludności w przypadku zagrożeń z powietrza, w tym sytuacji związanych z przelotem lub możliwym wtargnięciem pocisku manewrującego. W praktyce wykorzystywane są przede wszystkim: syreny alarmowe i systemy alarmowania ludności, uruchamiane przez właściwe organy i centra zarządzania kryzysowego, gdy zagrożenie wymaga natychmiastowego ostrzeżenia mieszkańców oraz Alert RCB, który może być wysyłany do osób przebywających na określonym obszarze. Dodatkowo elementem systemu ostrzegania ludności o zagrożeniach jest przekazywanie przez RCB komunikatów do mediów (Polskie Radio, PAP, TVP) i taki komunikat z pozycji RCB został przekazany. W kompetencji Wojewódzkich Centrów Zarządzania Kryzysowego jest uruchomianie Regionalnego Systemu Ostrzegania (RSO), natomiast powiaty mogą wykorzystać dostępne media. Należy również wskazać, że wspomniana wcześniej procedura SPO-13 określa zasady ostrzegania i alarmowania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza. Procedura ma zastosowanie do zagrożenia wynikającego z naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej, w tym przez pocisk manewrujący.
Komunikat o zagrożeniu uderzeniem z powietrza, nadany przez stronę wojskową, stanowił podstawę uruchomienia systemu ostrzegania i alarmowania ludności na zagrożonym obszarze województwa lubelskiego. Podczas incydentu wykorzystano System Ostrzegania i Alarmowania Ludności w zakresie uruchomienia syren alarmowych. System zadziałał w 7 na 17 powiatów na terenie województwa lubelskiego. Jak już wskazano uruchomienie RSO pozostaje w kompetencji Wojewódzkich Centrów Zarządzania Kryzysowego, niemniej z uwagi na dynamikę zdarzenia nie było możliwości wykorzystania tego elementu systemu ostrzegania i alarmowania ludności.
Odnosząc się do poruszonej w wystąpieniu procedury fizycznego uruchamiania syren alarmowych informuję, że na podstawie § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 maja 2025 r. w sprawie alarmów i komunikatów ostrzegawczych[2] – starosta (prezydent miasta na prawach powiatu), po otrzymaniu informacji o zagrożeniu, przekazuje alarm lub komunikat ostrzegawczy organom ochrony ludności i podmiotom ochrony ludności właściwym dla miejsca wystąpienia zagrożenia w celu ogłoszenia alarmu lub komunikatu ostrzegawczego dla ludności przebywającej na terenach zarządzanych lub administrowanych przez te podmioty, za pomocą systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania o zagrożeniach, o którym mowa w art. 71 ust. 1 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, uwzględniając ustalenia z komendantem powiatowym (miejskim) Państwowej Straży Pożarnej.
W związku z powyższym dyżurny PCZK/MCZK[3], w przypadku odebrania komunikatu o zagrożeniu uderzeniami z powietrza, natychmiast uruchamia procedurę alarmowania ludności cywilnej na terenie powiatu poprzez ogłoszenie alarmu, w szczególności z wykorzystaniem systemu syren alarmowych lub innych dostępnych środków komunikacji. W praktyce dyżurny PCZK/MCZK może być osobą, która fizycznie uruchamia syreny, ale nie oznacza to, że ustawodawca powierzył jej uznaniowo funkcję „organu decydującego o uruchomieniu”.
W toku realizowanych przez Ministerstwo SWiA działań informacyjnych i edukacyjnych skierowanych do obywateli informuję, że w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026[4], który określa m.in. systemowe zasady ostrzegania, edukacji i przygotowania obywateli na kryzysy, został opracowany i rozpowszechniony do wszystkich gospodarstw domowych Poradnik Bezpieczeństwa, przygotowany przez Ministerstwo SWiA, Ministerstwo Obrony Narodowej oraz RCB, który stanowi praktyczne wdrożenie tej wiedzy do każdego gospodarstwa domowego.
Poradnik zawiera m.in. informacje dotyczące sygnałów alarmowych i komunikatów ostrzegawczych. Przedstawiono w nim zarówno sposoby ostrzegania i alarmowania o zagrożeniach oraz zasady rozpoznawania poszczególnych alarmów, jak również wskazówki dotyczące właściwego postępowania w zależności od rodzaju zagrożenia. Publikacja jest dostępna w wersji elektronicznej, a także w polskim języku migowym. Została również przetłumaczona m.in. na język angielski, litewski i ukraiński.
Kolejną inicjatywą w zakresie edukacji i budowania świadomości społecznej jest Akademia Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (Akademia), w ramach której co miesiąc są organizowane spotkania tematyczne. Jedno z nich, zrealizowane w sierpniu 2026 r., poświęcono zagadnieniom alarmowania i ewakuacji.
Dodatkowo w ramach działań ogólnopolskich podczas różnych wydarzeń i pikników funkcjonują stoiska Akademii. Strażacy oraz zaproszeni eksperci przedstawiają na nich zagadnienia związane z ochroną ludności, w tym dotyczące ostrzegania i alarmowania.
Istotnym elementem działań na rzecz zwiększania świadomości społecznej są także organizowane w całej Polsce Powszechne Warsztaty Ochrony Ludności, realizowane we współpracy z Polskim Czerwonym Krzyżem oraz Związkiem Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Do inicjatywy dołączyli również kolejni partnerzy, w tym: Caritas Archidiecezji Warszawskiej, Caritas Archidiecezji Warmińskiej, Związek Harcerstwa Polskiego oraz Royal Rangers Polska. Program warsztatów opiera się na treściach Poradnika Bezpieczeństwa i obejmuje m.in. zagadnienia związane z alarmowaniem i ostrzeganiem ludności.
Odnosząc się do kwestii finansowych informuję, że w Programie Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 wyodrębniono obszar 5 „Bezpieczna Łączność Państwowa oraz alarmowanie, ostrzeganie i powiadamianie”, w ramach którego przewidziano finansowanie przedsięwzięć związanych z modernizacją i rozbudową systemów powiadamiania, ostrzegania i alarmowania. Na realizację obszaru 5 wydatkowano kwotę 302 999 300,00 zł w 2025 r. oraz 3 497 989,89 zł w 2026 r. (stan na 20 sierpnia 2026 r.). Powyższe kwoty były wydatkowane na modernizację i rozbudowę systemów powiadamiania, ostrzegania i alarmowania oraz na System Bezpiecznej Łączności Państwowej.
Po wskazanym w wystąpieniu wydarzeniu przeanalizowano mechanizmy informowania ludności m.in. z wykorzystaniem Alert-u RCB oraz przeprowadzono konsultacje z Dowództwem Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych, w tym z Centrum Operacji Powietrznych – Dowództwa Komponentu Powietrznego. Poczynione analizy i ustalenia prowadzą do wniosku o zasadności wcześniejszej wysyłki Alert-u RCB, w przypadku ataków na terenie Ukrainy, graniczącym z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W takich sytuacjach sam fakt polecenia włączenia odbiorników nasłuchowych stał się elementem uruchamiającym Alert RCB informującym o ataku powietrznym na terenie Ukrainy i zagrożeniu dla przestrzeni powietrznej RP oraz bezpośrednio po ustaniu niebezpieczeństwa tak, aby mieszkańcy mieli pełną jasność co do przebiegu zdarzeń.
Natomiast w takim przypadku jak opisany, gdy krótkotrwałe (kilkuminutowe) zagrożenie uderzeniem z powietrza, które skutkowało uruchomieniem syren alarmowych, ale nie pozwoliło na przekazanie komunikatu w formie Alert-u RCB, zasadne jest wysłanie Alert-u RCB informującego o sytuacji, która miała miejsce, co zostało uwzględnione w procedurach strony cywilnej.
Jednocześnie w kontekście opisywanego wydarzenia informuję, że analiza funkcjonowania ustawy o ochronie ludności i obrony cywilnej została przeprowadzona po wydarzeniach związanych z zagrożeniem atakiem z powietrza w 2025 r., gdy 19 rosyjskich dronów naruszyło przestrzeń powietrzną Polski. Na podstawie tych doświadczeń Minister SWiA podjął decyzję o usprawnieniu informowania ludności o zagrożeniu atakiem z powietrza poprzez upoważnienie Dyrektora RCB do żądania w imieniu Ministra SWiA:
co znacznie skraca czas wystosowania do ludności komunikatu z ostrzeżeniem.
W przypadku Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej obowiązuje upoważnienie Ministra SWiA z 16 kwietnia 2026 r. do wykonywania zadań ochrony ludności dotyczących organizowania i nadzorowania systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania o zagrożeniach w zakresie przygotowania, budowy, utrzymania, rozwoju i zapewnienia funkcjonowania centralnych rozwiązań technicznych i organizacyjnych systemu. Zakres wskazanego upoważnienia obejmuje:
W tym miejscu należy wskazać, że na przestrzeni ostatnich dwóch lat na bieżąco podejmowane są działania zmierzające do optymalizacji obiegu informacji, a także rozwiązań technicznych wykorzystywanych w ramach systemu ostrzegania i alarmowania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza.
Ministerstwo SWiA wspólnie z RCB i Ministerstwem Obrony Narodowej stale pracuje nad doskonaleniem procedur w tym zakresie. W ostatnim czasie decyzją kierownictwa Ministerstwa SWiA zostały podjęte prace nad wdrożeniem w Polsce cellbroadcastingu na wzór brytyjski, czyli usługi dostępnej dla systemów telefonii komórkowej 4G i 5G.
Jednocześnie prowadzone są prace związane z modyfikacją Alert-u RCB. W związku z powyższym zwrócono się z prośbą do operatorów sieci telefonii komórkowej o wsparcie powyższych działań. Modernizacja Alert-u RCB pozwoli na pominięcie zidentyfikowanych punktów możliwej awarii, pominięcie ręcznego pośrednictwa operatorów w przekazywaniu danych do wysyłki, automatyzację procesów odbierania wstępnych danych. W praktyce oznacza to skrócenie czasu przetwarzania informacji, a co za tym idzie szybsze wysyłanie powiadomienia.
Ponadto rozpoczęto konsultacje z przedstawicielami Ministerstwa Cyfryzacji celem pilnego wdrożenia komunikatów i Alertów RCB w aplikacji mObywatel. Aktualnie Centralny Ośrodek Informatyki pracuje nad rozwiązaniami technicznymi umożliwiającymi dostarczenie powiadomień o zagrożeniu wszystkim użytkownikom aplikacji mObywatel w czasie rzeczywistym.
Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej realizuje również projekt systemu ostrzegania i alarmowania SOiA-ALERT, tj. kompleksowej platformy zarządzania kryzysowego nowej generacji dla służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo narodowe RP. System pozwoli na zapewnienie sprawnego obiegu informacji pomiędzy podmiotami krajowego systemu zarządzania kryzysowego na wszystkich poziomach (włącznie z poziomem lokalnym, tj. powiaty i gminy), w tym w ramach systemu ostrzegania i alarmowania ludności o zagrożeniach. Jednocześnie w ramach SOiA-ALERT jest tworzona aplikacja dla obywateli umożliwiająca otrzymywanie komunikatów o zagrożeniu na danym obszarze. Zaletą tej aplikacji będzie możliwość jej anonimowego, bezpłatnego pobrania wraz z możliwością określenia obszaru, dla którego mają być przekazywane komunikaty o zagrożeniu.
Dotychczas na realizację projektu pn. „Rozbudowa systemu ostrzegania i alarmowania” wydatkowano ponad 165 mln zł. Środki te pochodziły z Programu Ministerstwa SWiA „Odporność na kryzys – optymalizacja infrastruktury służb państwowych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo” w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności.
Szczegółowe dane dotyczące rozmieszczenia oraz parametrów technicznych elementów SOiA, w tym liczby syren alarmowych z podziałem na województwa, ich zdolności do zdalnego uruchamiania, nadawania komunikatów głosowych oraz wyposażenia w zasilanie awaryjne, odnoszą się bezpośrednio do potencjału państwa w zakresie realizacji zadań ochrony ludności i bezpieczeństwa publicznego. Informacje te podlegają ochronie poprzez nadanie im klauzuli „ZASTRZEŻONE”.
Ich nieuprawnione ujawnienie mogłoby mieć szkodliwy wpływ na wykonywanie przez organy władzy publicznej i inne jednostki organizacyjne zadań w zakresie bezpieczeństwa publicznego. Tym samym spełniona jest przesłanka określona w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych[5], uzasadniająca ograniczenie dostępu do tego rodzaju informacji.
W związku z powyższym możliwe jest przedstawienie wyłącznie zagregowanych danych, zgodnie z inwentaryzacją przeprowadzoną przez Państwową Straż Pożarną, z których wynika, że na terytorium RP liczba syren analogowych wynosi 14 631 szt. oraz syren cyfrowych 8 013 szt.
Ponadto informuję, że ćwiczenia i treningi w obszarze ostrzegania i alarmowania ludności są prowadzone z dużą częstotliwością, większość z nich odbywa się aplikacyjnie. Natomiast 21 lipca 2026 r. na terenie całego kraju przeprowadzono praktyczne ćwiczenie z zakresu ostrzegania i alarmowania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza. W ćwiczeniu udział wzięło 16 urzędów wojewódzkich, 380 powiatów ziemskich i grodzkich, 2 479 gmin, 16 komend wojewódzkich Państwowej Straży Pożarnej oraz 335 komend powiatowych i miejskich Państwowej Straży Pożarnej. Jednocześnie uczestniczyły w nim jednostki organizacyjne resortu obrony narodowej, stanowiące element wojskowej części systemu powszechnego ostrzegania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza. Celem ćwiczenia było sprawdzenie procedur dotyczących obiegu informacji pomiędzy krajowymi organami i strukturami zarządzania kryzysowego, w tym nowych rozwiązań, zawartych w planach i procedurach podmiotów ćwiczących oraz ich funkcjonalności w sytuacji wystąpienia zagrożenia uderzeniami z powietrza.
Warto podkreślić, że było to pierwsze ćwiczenie o tak kompleksowym charakterze od kilkudziesięciu lat. Aktualnie trwają prace nad raportem, który będzie zawierać podsumowanie ćwiczenia.
Natomiast w odniesieniu do ćwiczeń wojewódzkich planowanych na 2026 r., informuję, że do końca sierpnia 2026 r. do Ministerstwa SWiA wpłynęły plany z 12 województw. Dokumenty zostały przeanalizowane i w zależności od ich zawartości przekazano odpowiednie rekomendacje bądź zwrócono się o uzupełnienie dokumentacji. Dotychczas do Ministerstwa SWiA wpłynęły trzy sprawozdania z przeprowadzonych ćwiczeń. Kolejne plany i sprawozdania będą sukcesywnie przekazywane do Ministerstwa SWiA.
Należy wskazać, że tematyka ćwiczeń jest zróżnicowana. Wszystkie dotyczą obszaru ochrony ludności i obrony cywilnej oraz obejmują różne elementy tego systemu. Ministerstwo SWiA rekomenduje wojewodom kompleksowe podejście do organizacji ćwiczeń, tak aby zarówno organy ochrony ludności, jak i podmioty ochrony ludności mogły praktycznie przećwiczyć obowiązujące procedury oraz doskonalić wzajemną współpracę. Zwracano uwagę na konieczność zawarcia w ćwiczeniach elementów zagrożeń czasu wojny.
Jednocześnie informuję, że RCB oraz strona wojskowa, we współpracy z administracją wojewódzką i samorządową, prowadzą regularne treningi służące weryfikacji obiegu informacji w ramach obowiązujących procedur systemu ostrzegania i alarmowania.
Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej Rada Ministrów przedstawia Sejmowi i Senatowi sprawozdanie z wykonania ustawy co 2 lata. Na podstawie art. 210 ww. ustawy pierwsze sprawozdanie zostało złożone po upływie pierwszego roku obowiązywania przepisów. Kolejne sprawozdania będą już przekazywane w regularnym cyklu dwuletnim, co oznacza, że najbliższy termin przypada 30 kwietnia 2028 r. Sprawozdanie za 2025 r. obejmowało m.in. realizację zadań w obszarze Systemu Bezpiecznej Łączności Państwowej oraz alarmowania, ostrzegania i powiadamiania. Kolejne sprawozdanie również będzie zawierało szczegółowe informacje dotyczące realizacji zadań w tym zakresie.
Ocena realizacji zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej na obszarze kraju, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, ma charakter ciągły i jest prowadzona niezależnie od obowiązku przedstawiania sprawozdania.
Z poważaniem
z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. poz. 1907, z późn. zm.
[2] Dz. U. poz. 645
[3] Powiatowe Centrum Zarządzania Kryzysowego/Miejskie Centrum Zarządzania Kryzysowego
[4] przyjętego uchwałą nr 72 Rady Ministrów z dnia 27 maja 2025 r. w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 (M.P. poz. 541, z późn. zm.)
[5] Dz. U. z 2025 r. poz. 1209