w sprawie reakcji organów państwa na naruszenie przestrzeni powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej przez rosyjski pocisk manewrujący Ch-101 oraz funkcjonowania systemu ostrzegania ludności
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz
Warszawa, 25-09-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 19071 Pana Posła Bartosza Kownackiego w sprawie reakcji organów państwa na naruszenie przestrzeni powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej przez rosyjski pocisk manewrujący Ch-101 oraz funkcjonowania systemu ostrzegania ludności – skierowaną do Prezesa Rady Ministrów – przekazaną zgodnie z właściwością Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) w celu udzielenia odpowiedzi w porozumieniu z Ministrem Cyfryzacji, Ministrem Obrony Narodowej oraz Ministrem Sprawiedliwości, informuję co następuje.
Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) realizuje funkcję Centrum Zarządzania Kryzysowego ministra właściwego do spraw wewnętrznych poprzez pełnienie całodobowego dyżuru oraz zapewnienie obiegu informacji na potrzeby zarządzania kryzysowego. Pierwszą informację o naruszeniu polskiej przestrzeni powietrznej przekazano z pozycji Służby Dyżurnej RCB do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) 30 lipca 2026 r., o godz. 03:50. Dodatkowo o zdarzeniu telefonicznie poinformowano Kierownictwo Ministerstwa SWiA.
Komunikat z informacją o zagrożeniu atakiem z powietrza, w związku z naruszeniem polskiej przestrzeni powietrznej, nadany przez techniczne środki łączności służące do dystrybucji i odbioru tego typu komunikatów, został odebrany przez Służbę Dyżurną RCB o godz. 03:44.
Jednocześnie należy wskazać, że Lubelski Urząd Wojewódzki oraz Stanowisko Kierowania Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej korzysta z tych samych technicznych środków łączności służących do dystrybucji i odbioru komunikatów o zagrożeniu uderzeniem z powietrza co RCB. Natomiast informacja o zagrożeniu uderzeniem z powietrza została wysłana z pozycji Służby Dyżurnej RCB na Stanowisko Kierowania Komendanta Głównego Policji oraz do Centrum Powiadamiania Ratunkowego i pozostałych służb odpowiedzialnych za zarządzania kryzysowe o godz. 03:50.
W związku z ogłoszonym zagrożeniem uderzeniami z powietrza z kierunku wschodniego Służba Dyżurna RCB podjęła działania na podstawie procedury SPO-12 (Obieg informacji pomiędzy krajowymi organami i strukturami zarządzania kryzysowego), SPO-13 (Ostrzeganie i alarmowanie wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza), zawartych w Krajowym Planie Zarządzania Kryzysowego, Tymczasowej instrukcji ostrzegania i alarmowania ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza (część cywilna) opracowanej na podstawie procedury SPO-13 oraz Instrukcji funkcjonowania systemu powszechnego ostrzegania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu z powietrza (część wojskowa).
Na podstawie art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej Dyrektor RCB jest pisemnie upoważniony do żądania w imieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wysłania komunikatów, o których mowa w art. 73 ust. 2 ww. ustawy z zakresu alarmowania ludności cywilnej o zagrożeniach uderzeniami z powietrza.
W dniu 30 lipca 2026 r. o godzinie 3:44 Służba Dyżurna RCB otrzymała komunikat nadawany w wersji hasłowej przez stronę wojskową o natychmiastowym zagrożeniu uderzeniem z powietrza z kierunku wschodniego. Zagrożenie dotyczyło 17 powiatów z województwa lubelskiego. Odszyfrowaną informację przekazano do właściwych terytorialnie centrów zarządzania kryzysowego szczebla powiatowego i wojewódzkiego oraz jednostek Państwowej Straży Pożarnej, jako potwierdzenie informacji nadanej łącznością radiową, celem uruchomienia procedury alarmowania ludności, w szczególności z wykorzystaniem syren alarmowych. Następnie Służba Dyżurna RCB rozpoczęła procedurę uruchomienia Alertu RCB. O godzinie 3:57 strona wojskowa przekazała informację o odwołaniu zagrożenia uderzeniem z powietrza, co skutkowało odstąpieniem od jego uruchomienia.
Z informacji przekazanych po zdarzeniu wynika, że czas uderzenia i eksplozji obiektu powietrznego miał miejsce o godzinie 3:46.
Uruchomienie procedury wysyłki z pozycji operatora trwa od minuty do kilku minut. Natomiast czas dostarczenia wiadomości do użytkownika końcowego jest zależny od rozwiązań organizacyjnych, technicznych, a w szczególności – szybkości dystrybucji wiadomości sms-owych (przepustowości oraz liczby odbiorców końcowych) i może trwać nawet do 2 godzin.
Podczas opisywanego incydentu czas krytyczny wynosił około 13 minut. W tym okienku czasowym kluczowe było natychmiastowe dotarcie z informacją do jak największej liczby osób, co umożliwił uruchomiony system ostrzegania z wykorzystaniem syren alarmowych. Równolegle komunikat o zagrożeniu został przekazany do środków masowego przekazu.
Obowiązujące procedury przewidują ostrzeganie ludności w przypadku zagrożeń z powietrza, w tym sytuacji związanych z przelotem lub możliwym wtargnięciem pocisku manewrującego. W praktyce wykorzystywane są przede wszystkim: syreny alarmowe i systemy alarmowania ludności, uruchamiane przez właściwe organy i centra zarządzania kryzysowego, gdy zagrożenie wymaga natychmiastowego ostrzeżenia mieszkańców oraz Alert RCB, który może być wysyłany do osób przebywających na określonym obszarze. Dodatkowo elementem systemu ostrzegania ludności o zagrożeniach jest przekazywanie przez RCB komunikatów do mediów (Polskie Radio, PAP, TVP) i taki komunikat z pozycji RCB został przekazany. W kompetencji Wojewódzkich Centrów Zarządzania Kryzysowego jest uruchomianie Regionalnego Systemu Ostrzegania (RSO), natomiast powiaty mogą wykorzystać dostępne media. Należy również wskazać, że wspomniana wcześniej procedura SPO-13 określa zasady ostrzegania i alarmowania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza. Procedura ma zastosowanie do zagrożenia wynikającego z naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej, w tym przez pocisk manewrujący.
Komunikat o zagrożeniu uderzeniem z powietrza, nadany przez stronę wojskową, stanowił podstawę uruchomienia systemu ostrzegania i alarmowania ludności na zagrożonym obszarze województwa lubelskiego. Podczas incydentu wykorzystano System Ostrzegania i Alarmowania Ludności w zakresie uruchomienia syren alarmowych. System zadziałał w 7 na 17 powiatów na terenie województwa lubelskiego. Jak już wskazano uruchomienie RSO pozostaje w kompetencji Wojewódzkich Centrów Zarządzania Kryzysowego, niemniej z uwagi na dynamikę zdarzenia nie było możliwości wykorzystania tego elementu systemu ostrzegania i alarmowania ludności.
W ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 , który określa m.in. systemowe zasady ostrzegania, edukacji i przygotowania obywateli na kryzysy, został opracowany i rozpowszechniony do wszystkich gospodarstw domowych Poradnik Bezpieczeństwa, przygotowany przez Ministerstwo SWiA, Ministerstwo Obrony Narodowej oraz RCB, który stanowi praktyczne wdrożenie tej wiedzy do każdego gospodarstwa domowego.
Po wskazanym wydarzeniu przeanalizowano mechanizmy informowania ludności m.in. z wykorzystaniem Alert-u RCB oraz przeprowadzono konsultacje z Dowództwem Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych, w tym z Centrum Operacji Powietrznych – Dowództwa Komponentu Powietrznego. Poczynione analizy i ustalenia prowadzą do wniosku o zasadności wcześniejszej wysyłki Alert-u RCB, w przypadku ataków na terenie Ukrainy, graniczącym z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W takich sytuacjach sam fakt polecenia włączenia odbiorników nasłuchowych stał się elementem uruchamiającym Alert RCB informującym o ataku powietrznym na terenie Ukrainy i zagrożeniu dla przestrzeni powietrznej RP oraz bezpośrednio po ustaniu niebezpieczeństwa tak, aby mieszkańcy mieli pełną jasność co do przebiegu zdarzeń.
Natomiast w takim przypadku jak opisany, gdy krótkotrwałe (kilkuminutowe) zagrożenie uderzeniem z powietrza, które skutkowało uruchomieniem syren alarmowych, ale nie pozwoliło na przekazanie komunikatu w formie Alert-u RCB, zasadne jest wysłanie Alert-u RCB informującego o sytuacji, która miała miejsce, co zostało uwzględnione w procedurach strony cywilnej.
Jednocześnie w kontekście omawianego wydarzenia informuję, że analiza funkcjonowania ustawy o ochronie ludności i obrony cywilnej została przeprowadzona po wydarzeniach związanych z zagrożeniem atakiem z powietrza w 2025 r., gdy 19 rosyjskich dronów naruszyło przestrzeń powietrzną Polski. Na podstawie tych doświadczeń Minister SWiA podjął decyzję o usprawnieniu informowania ludności o zagrożeniu atakiem z powietrza poprzez upoważnienie Dyrektora RCB do żądania w imieniu Ministra SWiA:
- wysłania komunikatu, o którym mowa w art. 73 ust. 2 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej,
- do żądania przekazania komunikatu, o którym mowa w punkcie wyżej, przez podmioty wskazane w art. 73 ust. 1 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej,
- do żądania publikowania komunikatu, o którym mowa wyżej przez podmioty wskazane w art. 73 ust. 3 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, co znacznie skraca czas wystosowania do ludności komunikatu z ostrzeżeniem.
Na przestrzeni ostatnich dwóch lat na bieżąco podejmowane są działania zmierzające do optymalizacji obiegu informacji, a także rozwiązań technicznych wykorzystywanych w ramach systemu ostrzegania i alarmowania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza.
Ministerstwo SWiA wspólnie z RCB i Ministerstwem Obrony Narodowej stale pracuje nad doskonaleniem procedur w tym zakresie.
W ostatnim czasie decyzją kierownictwa Ministerstwa SWiA zostały podjęte prace nad wdrożeniem w Polsce cellbroadcastingu na wzór brytyjski, czyli usługi dostępnej dla systemów telefonii komórkowej 4G i 5G.
Jednocześnie prowadzone są prace związane z modyfikacją Alert-u RCB. W związku z powyższym zwrócono się z prośbą do operatorów sieci telefonii komórkowej o wsparcie powyższych działań. Modernizacja Alert-u RCB pozwoli na pominięcie zidentyfikowanych punktów możliwej awarii, pominięcie ręcznego pośrednictwa operatorów w przekazywaniu danych do wysyłki, automatyzację procesów odbierania wstępnych danych. W praktyce oznacza to skrócenie czasu przetwarzania informacji, a co za tym idzie szybsze wysyłanie powiadomienia.
Ponadto rozpoczęto konsultacje z przedstawicielami Ministerstwa Cyfryzacji celem pilnego wdrożenia komunikatów i Alertów RCB w aplikacji mObywatel. Aktualnie Centralny Ośrodek Informatyki pracuje nad rozwiązaniami technicznymi umożliwiającymi dostarczenie powiadomień o zagrożeniu wszystkim użytkownikom aplikacji mObywatel w czasie rzeczywistym.
Komenda Główna PSP realizuje również projekt systemu ostrzegania i alarmowania SOiA-ALERT, tj. kompleksowej platformy zarządzania kryzysowego nowej generacji dla służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo narodowe RP. System pozwoli na zapewnienie sprawnego obiegu informacji pomiędzy podmiotami krajowego systemu zarządzania kryzysowego na wszystkich poziomach (włącznie z poziomem lokalnym, tj. powiaty i gminy), w tym w ramach systemu ostrzegania i alarmowania ludności o zagrożeniach. Jednocześnie w ramach SOiA-ALERT jest tworzona aplikacja dla obywateli umożliwiająca otrzymywanie komunikatów o zagrożeniu na danym obszarze. Zaletą tej aplikacji będzie możliwość jej anonimowego, bezpłatnego pobrania wraz z możliwością określenia obszaru, dla którego mają być przekazywane komunikaty o zagrożeniu.
Ponadto informuję, że ćwiczenia i treningi w obszarze ostrzegania i alarmowania ludności są prowadzone z dużą częstotliwością, większość z nich odbywa się aplikacyjnie. Natomiast 21 lipca 2026 r. na terenie całego kraju przeprowadzono praktyczne ćwiczenie z zakresu ostrzegania i alarmowania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza. W ćwiczeniu udział wzięło 16 urzędów wojewódzkich, 380 powiatów ziemskich i grodzkich, 2 479 gmin, 16 komend wojewódzkich Państwowej Straży Pożarnej oraz 335 komend powiatowych i miejskich Państwowej Straży Pożarnej. Jednocześnie uczestniczyły w nim jednostki organizacyjne resortu obrony narodowej, stanowiące element wojskowej części systemu powszechnego ostrzegania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza. Celem ćwiczenia było sprawdzenie procedur dotyczących obiegu informacji pomiędzy krajowymi organami i strukturami zarządzania kryzysowego, w tym nowych rozwiązań, zawartych w planach i procedurach podmiotów ćwiczących oraz ich funkcjonalności w sytuacji wystąpienia zagrożenia uderzeniami z powietrza.
Odnosząc się do wspomnianych w niniejszym wystąpieniu Alert-ów RCB informuję, że przekazanie „Poradnika bezpieczeństwa” w formie Alertu RCB miało na celu zapewnienie dotarcia z informacją do możliwie szerokiego grona odbiorców. Powyższe służyło upowszechnieniu dostępu do wiarygodnych informacji i praktycznych zaleceń dotyczących bezpieczeństwa. Z kolei Alert RCB przekazujący informacje o zasadach bezpiecznego korzystania z urządzeń gazowych został uruchomiony na wniosek Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z uwagi na odnotowaną w tym czasie zwiększoną liczbę interwencji związanych z zagrożeniem tlenkiem węgla (tzw. czadem). Szacuje się, że nawet 10-20% wszystkich zatruć tlenkiem węgla ma miejsce właśnie poza sezonem grzewczym, a szczególnie w upalne dni. Z danych Państwowej Straży Pożarnej wynika, że tylko w czerwcu i lipcu 2025 r., tj. w okresie letnim, strażacy interweniowali w Polsce 1 499 razy w związku z wykryciem tlenku węgla w budynkach mieszkalnych.
Zgodnie ze stanowiskiem Ministra Obrony Narodowej informacje odnoszące się do szczegółów funkcjonowania systemu obrony powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej, w tym danych dotyczących wykrycia, śledzenia i identyfikacji obiektu, a także sposobu realizacji zadań oraz zasad i procedur użycia środków bojowych, mają charakter niejawny. Okoliczności incydentu, o którym mowa w wystąpieniu, są obecnie przedmiotem szczegółowej analizy. Na szczeblu Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych został powołany specjalny zespół zadaniowy, którego celem jest szczegółowa analiza i ocena przebiegu zdarzenia, funkcjonowania poszczególnych elementów systemu obrony powietrznej oraz działań podjętych w ramach reakcji na zagrożenie. Wyniki przeprowadzonej analizy będą stanowiły podstawę do wypracowania wniosków i rekomendacji dotyczących funkcjonowania systemu obrony powietrznej.
Dowódca Operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych, odpowiadający w imieniu Ministra Obrony Narodowej za ochronę granicy państwowej w przestrzeni powietrznej, podczas przedmiotowego incydentu utrzymywał stałą łączność z Dyżurnym Dowódcą Obrony Powietrznej i realizował na bieżąco zadania określone w ustawie z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej . Jednocześnie Ośrodek Dowodzenia i Naprowadzania, odpowiedzialny za przekazywanie komunikatów o zagrożeniu, skutecznie powiadomił o zagrożeniu cywilne elementy systemu powszechnego ostrzegania. Wypracowane w Siłach Zbrojnych RP mechanizmy zapewniają skuteczne, wielotorowe przekazywanie komunikatów o zagrożeniu do cywilnych elementów systemu powszechnego ostrzegania. Funkcjonowanie tych mechanizmów jest weryfikowane cyklicznie w ramach treningów prowadzonych z częstotliwością dwa razy w miesiącu.
Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez Ministra Sprawiedliwości , niezwłocznie po wskazanym w wystąpieniu incydencie Biuro Cyberbezpieczeństwa Ministerstwa Sprawiedliwości przeprowadziło sprawdzenie telefonu komórkowego. Jednocześnie do pracowników urzędu zostało przesłane ostrzeżenie o kampanii phishingowej, ukierunkowanej na przejęcie kont użytkowników aplikacji WhatsApp oraz Signal. Biuro Cyberbezpieczeństwa przekazało także Dyrektorowi Generalnemu urzędu rekomendacje w zakresie bezpieczeństwa użytkowania komunikatorów na telefonach służbowych.
Jednocześnie należy wskazać, że Ministerstwo Cyfryzacji , w zakresie swojej właściwości, w tym jako urząd obsługujący Pełnomocnika Rządu ds. Cyberbezpieczeństwa, stale podejmuje i koordynuje systemowe działania mające na celu ograniczenie ryzyka przejęcia kont w komunikatorach oraz podniesienie poziomu cyberbezpieczeństwa osób pełniących funkcje publiczne.
W tym kontekście należy wskazać przede wszystkim na następujące działania:
- w maju 2026 r. – Pełnomocnik Rządu ds. Cyberbezpieczeństwa wydał rekomendację mającą na celu ograniczenie ryzyk związanych z użytkowaniem komunikatora Signal;
- czerwiec 2026 r. – w związku z obserwowaną kampanią ukierunkowaną na osoby pełniące kluczowe funkcje polityczne Ministerstwo Cyfryzacji przekazało bezpośrednie ostrzeżenia przed próbami przejmowania kont w komunikatorach internetowych. Pisma w tej sprawie skierowano do Marszałków Sejmu i Senatu, kierownictw klubów i kół parlamentarnych w obu izbach parlamentu, polskich posłów do Parlamentu Europejskiego oraz do wszystkich ministrów, wskazując na potrzebę zachowania szczególnej ostrożności;
- szczegółowe techniczne opisy zagrożeń i wektorów ataku (np. wyłudzanie dostępów pod pozorem próśb od znajomych o wzięcie udziału w głosowaniu) są na bieżąco analizowane i publikowane przez zespół reagowania na incydenty bezpieczeństwa komputerowego poziomu krajowego CSIRT NASK prowadzony przez Naukową i Akademicką Sieć Komputerową – Państwowy Instytut Badawczy (NASK-PIB), np. ostrzeżenie: „Uważaj na prośby o głosowanie od znajomych!” ).
Ponadto resort cyfryzacji konsekwentnie rekomenduje administracji publicznej oraz osobom pełniącym funkcje publiczne wykorzystywanie do realizacji zadań służbowych bezpiecznych, szyfrowanych rozwiązań państwowych do komunikacji służbowej, w szczególności takich jak:
- mSzyfr – bezpieczny, szyfrowany komunikator przeznaczony bezpośrednio do komunikacji służbowej w administracji publicznej;
- SKR-Z – system łączności niejawnej dedykowany do bezpiecznego przetwarzania informacji opatrzonych klauzulą „Zastrzeżone”.
Dodatkowo obywatele oraz urzędnicy mogą weryfikować, czy ich dane nie wyciekły do sieci za pomocą państwowego serwisu Bezpieczne Dane.
Ministerstwo Cyfryzacji, we współpracy z NASK-PIB, prowadzi stałe działania edukacyjne i szkoleniowe w ramach programu SecureV. Program ten jest ukierunkowany bezpośrednio na podnoszenie świadomości cyberzagrożeń wśród przedstawicieli administracji publicznej, parlamentarzystów oraz innych osób pełniących kluczowe funkcje publiczne w państwie.
Z poważaniem
z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji