w sprawie dwuzmianowości w szkołach
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 27-08-2026
Szanowny Panie Pośle,
w odpowiedzi na ponowną interpelację w sprawie dwuzmianowości w szkołach, uprzejmie przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Ad 1–2.
Użyte w odpowiedziach na interpelacje nr 1936 i nr 2230 z kwietnia 2024 r. sformułowania dotyczące prowadzenia „diagnozy istoty problemu” oraz „analiz dotyczących skali i przyczyn wielozmianowości” odnosiły się do prowadzonych w Ministerstwie Edukacji Narodowej prac analitycznych dotyczących uwarunkowań organizacyjnych funkcjonowania szkół i możliwości ograniczania zjawiska określanego jako wielozmianowość. Prace te nie miały charakteru odrębnego badania statystycznego ani monitoringu szkół prowadzonego według przyjętej metodologii i nie doprowadziły do powstania odrębnego raportu określającego skalę dwuzmianowości w kraju. Tym samym aktualne pozostają informacje przedstawione w odpowiedzi z 13 lipca 2026 r., zgodnie z którymi Ministerstwo Edukacji Narodowej nie prowadziło odrębnego badania statystycznego ani monitoringu dotyczącego liczby szkół funkcjonujących w systemie określanym jako dwuzmianowy. Należy przy tym uwzględnić, że pojęcie „dwuzmianowości” nie zostało zdefiniowane w przepisach prawa oświatowego, a dane pozwalające na bezpośrednie określenie liczby szkół funkcjonujących w takim systemie nie są gromadzone w Systemie Informacji Oświatowej.
Ad 3.
Jak wskazano w odpowiedzi na interpelację nr 17366 z 13 lipca 2026 r., stwierdzenie, że przypadki organizacji pracy szkół utożsamiane z systemem dwuzmianowym mają charakter ograniczony i nie stanowią zjawiska powszechnego, nie zostało sformułowane na podstawie odrębnego badania statystycznego ani monitoringu prowadzonego przez MEN. Ocena ta uwzględniała uwarunkowania organizacyjne funkcjonowania systemu oświaty, w tym fakt, że przypadki organizacji pracy utożsamianej z dwuzmianowością dotyczą przede wszystkim części szkół funkcjonujących w dużych ośrodkach miejskich i ich strefach podmiejskich.
Ad 4.
Ministerstwo Edukacji Narodowej nie posługuje się normatywną definicją dwuzmianowości. Pojęcie to nie zostało zdefiniowane w przepisach prawa oświatowego i nie zostały w nich również określone kryteria pozwalające na jednoznaczne zakwalifikowanie szkoły jako funkcjonującej w systemie dwuzmianowym. Wskaźnik odnoszący liczbę oddziałów do liczby sal może stanowić jedno z narzędzi pomocniczych służących analizie wykorzystania infrastruktury szkolnej, jednak sam w sobie nie przesądza o faktycznej organizacji zajęć w konkretnej szkole. Na organizację pracy szkoły wpływają bowiem również m.in. liczba uczniów i nauczycieli, dostępność pomieszczeń przeznaczonych do prowadzenia określonych zajęć oraz sposób ułożenia tygodniowego rozkładu zajęć.
Ad 5.
Ministerstwo Edukacji Narodowej nie będzie prowadzić w roku szkolnym 2026/2027 ogólnopolskiego badania wszystkich szkół podstawowych w zakresie wskazanym w interpelacji. Obowiązujące przepisy nie nakładają również obowiązku gromadzenia w SIO informacji pozwalających na bezpośrednie ustalenie, czy dana szkoła pracuje w systemie jedno- lub dwuzmianowym.
Ad 6.
Ocena warunków organizacji pracy szkół może być dokonywana z wykorzystaniem danych dotyczących poszczególnych elementów organizacji systemu oświaty, jednak dane te nie pozwalają na automatyczne ustalenie liczby szkół dwuzmianowych bez uprzedniego przyjęcia jednolitej definicji i metodologii kwalifikowania szkół.
Ad 7.
Ministerstwo Edukacji Narodowej pozostaje w bieżącym kontakcie z jednostkami samorządu terytorialnego, kuratorami oświaty oraz przedstawicielami środowiska oświatowego w sprawach dotyczących warunków funkcjonowania szkół i organizacji procesu dydaktycznego. W materiałach będących podstawą niniejszej odpowiedzi brak jest jednak danych pozwalających na przedstawienie żądanego zestawienia obejmującego daty, uczestników, formę, temat, wnioski i sygnatury konkretnych konsultacji poświęconych wyłącznie przechodzeniu szkół na system jednozmianowy.
Ad 8.
Działania podejmowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej służą tworzeniu warunków umożliwiających szkołom właściwą organizację procesu dydaktycznego. W szczególności zmiany dotyczące organizacji nauki religii oraz ramowych planów nauczania w zakresie organizacji nauki języka mniejszości wpływają na możliwość bardziej równomiernego rozłożenia zajęć w poszczególnych klasach, a tym samym mogą ułatwiać dyrektorom szkół organizację tygodniowego rozkładu zajęć. Jednocześnie MEN nie prowadzi odrębnego programu ukierunkowanego wyłącznie na likwidację dwuzmianowości.
Ad 9.
Jednostki samorządu terytorialnego mogą ubiegać się o dodatkowe środki finansowe z rezerw budżetu państwa – ogólnej i celowej – m.in. na realizację zadań inwestycyjnych. Środki te nie są jednak instrumentem finansowym dedykowanym wyłącznie ograniczaniu dwuzmianowości. W konsekwencji na podstawie danych będących w dyspozycji MEN nie jest możliwe wyodrębnienie kwot przeznaczonych w latach 2024–2026 wyłącznie na inwestycje, których bezpośrednim i odrębnie monitorowanym efektem było ograniczenie dwuzmianowości.
Ad 10.
Przedstawione w poprzedniej odpowiedzi przewidywanie dotyczące stopniowego ograniczania skali zjawiska wynikało z ogólnych prognoz demograficznych wskazujących na zmniejszanie się liczby dzieci w wieku szkolnym. Jednocześnie MEN ma świadomość, że procesy demograficzne przebiegają w sposób zróżnicowany terytorialnie, a na organizację pracy poszczególnych szkół wpływają także lokalne uwarunkowania infrastrukturalne i organizacyjne.
Ad 11.
Ministerstwo Edukacji Narodowej podejmuje działania służące tworzeniu warunków sprzyjających organizacji pracy szkół w systemie jednozmianowym. Jednocześnie jednozmianowość wszystkich szkół podstawowych nie została określona w obowiązujących przepisach jako cel wyposażony w wartość bazową, mierniki roczne i termin jego osiągnięcia. Z tego względu MEN nie może wskazać wartości tych parametrów. Organizacja pracy konkretnej szkoły zależy bowiem od szeregu lokalnych uwarunkowań, w szczególności liczby uczniów, dostępnej infrastruktury i kadry oraz decyzji organizacyjnych podejmowanych na poziomie szkoły i organu prowadzącego.
Ad 12.
Ministerstwo Edukacji Narodowej nie prowadzi odrębnej analizy obejmującej łącznie wpływ dwuzmianowości na wyniki nauczania, frekwencję, dobrostan psychiczny uczniów, udział w zajęciach dodatkowych oraz organizację życia rodzinnego. MEN nie prowadzi również odrębnego pilotażu wsparcia inwestycyjnego skierowanego wyłącznie do miast i gmin podmiejskich, w których występuje zjawisko dwuzmianowości. Jednostki samorządu terytorialnego mogą natomiast korzystać z dostępnych instrumentów finansowania zadań inwestycyjnych na zasadach określonych w obowiązujących przepisach.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu