Odpowiedź na interpelację nr 19128

w sprawie systemu ustalania i publicznego rozliczania podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura

Warszawa, 27-08-2026

Szanowny Panie Pośle,

w odpowiedzi na interpelację nr 19128 uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.

Na wstępie należy podkreślić, że podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa są ustalane corocznie przez Ministra Edukacji na podstawie art. 60 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe. Stanowią one instrument służący wskazaniu obszarów uznanych za szczególnie istotne z punktu widzenia polityki oświatowej państwa i ukierunkowaniu działań podejmowanych w ramach systemu oświaty. Nie są natomiast odrębnymi programami rządowymi lub programami wieloletnimi, dla których przepisy przewidują obowiązek ustalania wartości bazowych i docelowych, mierników rezultatu, odrębnych budżetów lub prowadzenia odrębnej ewaluacji.

Jednocześnie należy doprecyzować stanowisko przedstawione w odpowiedzi z 24 lipca 2026 r. Ocena zasadności kontynuowania, modyfikowania lub zmiany obszarów wskazywanych w podstawowych kierunkach nie jest dokonywana wyłącznie na podstawie końcowej Informacji zbiorczej obejmującej wyniki i wnioski z nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez kuratorów oświaty w zakresie kontroli doraźnych i wspomagania dotyczącej bezpośrednio poprzedzającego roku szkolnego. Przy ustalaniu kierunków mogą być uwzględniane informacje dostępne Ministrowi Edukacji na etapie ich formułowania, w szczególności dane dotyczące funkcjonowania systemu oświaty, wyniki i wnioski z nadzoru pedagogicznego z okresów, za które są już dostępne, bieżące informacje dotyczące funkcjonowania szkół i placówek, dostępne wyniki badań i analiz oraz doświadczenia wynikające z realizacji polityki oświatowej państwa.

Ad 1.

Ministerstwo Edukacji Narodowej wyjaśnia, że użyte w pytaniu pojęcie „karty kierunku” nie jest pojęciem występującym w przepisach prawa oświatowego. Przepisy te nie przewidują również obowiązku sporządzania dla każdego z podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa odrębnego dokumentu zawierającego wskazany w interpelacji zestaw elementów, tj. zdiagnozowany problem, cel, planowane instrumenty, jednostkę odpowiedzialną, źródła danych, oczekiwany rezultat oraz termin przeglądu.

Należy przy tym podkreślić, że sposób ustalania i realizacji podstawowych kierunków polityki oświatowej państwa wynika z obowiązujących regulacji prawa oświatowego. Oczekiwanie istnienia „karty kierunku” nie znajduje zatem podstawy w obowiązującym stanie prawnym. Brak „karty kierunku” w rozumieniu przyjętym w interpelacji nie może być tym samym utożsamiany z brakiem podstaw, celów lub działań służących realizacji poszczególnych kierunków polityki oświatowej państwa. Są to odrębne kwestie, których nie należy ze sobą utożsamiać.

Ad 2.

Przedstawione w pytaniu zestawienie terminu ustalenia podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2025/2026 z terminem określonym w § 21 rozporządzenia w sprawie nadzoru pedagogicznego opiera się na założeniu, które nie wynika z obowiązujących przepisów prawa oświatowego. Przepis § 21 rozporządzenia określa termin przedstawienia przez kuratora oświaty ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania wyników i wniosków ze sprawowanego nadzoru pedagogicznego. Nie ustanawia natomiast procedury ustalania podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa, nie określa katalogu materiałów, na podstawie których kierunki te mają być ustalane, ani nie uzależnia ich ustalenia od uprzedniego otrzymania przez Ministra wyników i wniosków z nadzoru pedagogicznego za zakończony rok szkolny. Tym samym z faktu, że kierunki realizacji polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2025/2026 zostały ustalone 28 maja 2025 r., a więc przed zakończeniem roku szkolnego 2024/2025 i przed upływem terminu określonego w § 21 rozporządzenia, nie wynika nieprawidłowość ani sprzeczność w sposobie ich ustalenia. Przepisy nie wymagają bowiem, aby kierunki na kolejny rok szkolny były ustalane dopiero po sporządzeniu i przekazaniu końcowych wyników i wniosków z nadzoru pedagogicznego za poprzedni rok szkolny.

Jednocześnie należy doprecyzować, że wskazanie w odpowiedzi z 24 lipca 2026 r. corocznej informacji zbiorczej obejmującej wyniki i wnioski z nadzoru pedagogicznego miało na celu przedstawienie jednego ze źródeł wiedzy pozostających w dyspozycji Ministra i wykorzystywanych przy kształtowaniu polityki oświatowej państwa. Nie oznaczało natomiast – i z treści obowiązujących przepisów również nie wynika – że informacja dotycząca bezpośrednio poprzedzającego, a w chwili ustalania kolejnych kierunków jeszcze niezakończonego, roku szkolnego stanowi obligatoryjną podstawę ustalenia kierunków na nowy rok szkolny.

Ad 3.

Analogicznie, przy ustalaniu podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027 mogły zostać wykorzystane tylko te informacje, które były dostępne Ministrowi Edukacji przed ustaleniem kierunków.

Ad 4.

Odnosząc się do terminu zakończenia analizy zbiorczej oraz publikacji informacji o wynikach nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez kuratorów oświaty należy wskazać, że zgodnie z art. 60 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy – Prawo oświatowe minister właściwy do spraw oświaty i wychowania corocznie opracowuje i ogłasza na stronie internetowej obsługującego go urzędu informację o wynikach nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez kuratorów oświaty. Przepisy ustawy – Prawo oświatowe ani rozporządzenia w sprawie nadzoru pedagogicznego nie określają terminu, w którym Minister Edukacji jest obowiązany zakończyć analizę zbiorczą ani opublikować przedmiotową informację. Określony przepisami termin dotyczy natomiast kuratorów oświaty, którzy zgodnie z § 21 ww. rozporządzenia przedstawiają ministrowi wyniki i wnioski z nadzoru pedagogicznego sprawowanego w poprzednim roku szkolnym do 15 października danego roku szkolnego. W związku z powyższym nie został określony wiążący termin publikacji informacji dotyczącej wyników nadzoru pedagogicznego za rok szkolny 2024/2025.

Ad 5.

Informacja zbiorcza dotycząca wyników i wniosków z nadzoru pedagogicznego sprawowanego w roku szkolnym 2023/2024 nie mogła zawierać oceny realizacji podstawowych kierunków obowiązujących w roku szkolnym 2024/2025, ponieważ dotyczyła okresu poprzedzającego ich obowiązywanie. W konsekwencji raportu dotyczącego roku szkolnego 2023/2024 nie należy przedstawiać jako dokumentu zawierającego ocenę skuteczności kierunków obowiązujących w roku szkolnym 2024/2025.

Informacje zawarte w wynikach i wnioskach z nadzoru pedagogicznego mogą natomiast stanowić jedno ze źródeł identyfikacji zjawisk i problemów występujących w systemie oświaty i w tym znaczeniu mogą być wykorzystywane przy określaniu obszarów wymagających szczególnej uwagi w kolejnych latach szkolnych.

Ad 6.

Podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027 zostały ustalone na podstawie kompetencji Ministra Edukacji określonej w art. 60 ust. 3 pkt 1 ustawy – Prawo oświatowe. Obowiązujące przepisy nie ustanawiają sformalizowanej procedury ustalania każdego kierunku obejmującej elementy wskazane w pytaniu Pana Posła.

Ad 7.

Jak wskazano w odpowiedzi z 24 lipca 2026 r., użyte wcześniej określenie „monitorowanie” nie oznaczało odrębnej formy nadzoru pedagogicznego ani odrębnego systemu monitorowania każdego z podstawowych kierunków. Należy je rozumieć w sensie potocznym – monitorowanie odnosiło się do analizowania informacji pozostających w dyspozycji resortu, w tym danych Systemu Informacji Oświatowej oraz wyników i wniosków ze sprawowanego nadzoru pedagogicznego.

Ad 8.

Sformułowane w pytaniu założenie wymaga doprecyzowania zakresu regulacji § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego. Przepis ten dotyczy opracowywania przez dyrektora szkoły lub placówki planu nadzoru pedagogicznego, a nie – jak mogłoby wynikać z konstrukcji pytania – planowania całokształtu pracy dyrektora, nauczycieli i rady pedagogicznej.

W odpowiedzi z 24 lipca 2026 r. przywołano § 20 ust. 1 rozporządzenia w kontekście zagadnienia, którego dotyczyła udzielana odpowiedź. Brak przywołania w tym miejscu § 23 ust. 2 nie oznacza pominięcia wynikającego z tego przepisu obowiązku dyrektora szkoły lub placówki. Przepis ten stanowi bowiem odrębną regulację dotyczącą sprawowania nadzoru pedagogicznego przez dyrektora szkoły lub placówki i przewiduje uwzględnienie przy opracowywaniu planu nadzoru pedagogicznego m.in. podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa. Nie znajduje natomiast podstaw wyprowadzanie z § 23 ust. 2 rozporządzenia generalnego obowiązku podporządkowania podstawowym kierunkom całokształtu pracy dyrektora szkoły, nauczycieli lub rady pedagogicznej. Przepis określa jedynie zakres informacji uwzględnianych przy opracowywaniu planu nadzoru pedagogicznego dyrektora i w takim zakresie należy oceniać jego skutki prawne.

Ad 9.

Podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa nie stanowią samoistnej podstawy nakładania na szkoły obowiązku sporządzania dodatkowych sprawozdań, ankiet lub innych dokumentów niewymaganych obowiązującymi przepisami prawa. Obowiązki dokumentacyjne szkół i placówek mogą wynikać z przepisów prawa albo z działań podejmowanych przez właściwe organy na podstawie i w granicach przysługujących im kompetencji.

Ad 10.

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że obowiązujące przepisy prawa oświatowego nie przewidują obowiązku przeprowadzania reprezentatywnego badania dyrektorów szkół i nauczycieli dotyczącego czasu pracy, kosztów organizacyjnych, liczby dodatkowych dokumentów ani sposobu postrzegania podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa. Przeprowadzenie takiego badania nie stanowi również warunku ustalenia podstawowych kierunków ani oceny prawidłowości ich realizacji.

Z tego względu sformułowane w pytaniu żądanie wskazania „terminu, metody i podmiotu odpowiedzialnego albo uzasadnienia rezygnacji z takiego badania” opiera się na założeniu istnienia określonego obowiązku badawczego lub procedury, których przepisy prawa oświatowego nie ustanawiają. Nie można mówić o „rezygnacji” z działania, którego przeprowadzenie nie zostało przewidziane jako obowiązek Ministra Edukacji.

Należy również ponownie podkreślić, że podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa nie stanowią odrębnego źródła obowiązków materialnoprawnych dyrektora szkoły lub placówki ani nauczyciela. Obowiązki tych osób wynikają z przepisów prawa, a nie z samego faktu ujęcia określonego zagadnienia w podstawowych kierunkach realizacji polityki oświatowej państwa. Jednocześnie samo uwzględnienie podstawowych kierunków w planowaniu nadzoru pedagogicznego, w przypadkach określonych w przepisach rozporządzenia w sprawie nadzoru pedagogicznego, nie oznacza obowiązku tworzenia przez szkoły dodatkowej dokumentacji wyłącznie w celu wykazania realizacji poszczególnych kierunków. Jeżeli obowiązek sporządzenia określonego dokumentu nie wynika z przepisów prawa, sam podstawowy kierunek realizacji polityki oświatowej państwa takiego obowiązku nie tworzy.

Ad 11.

Pytanie zostało sformułowane w sposób zakładający istnienie obowiązku przeprowadzenia przez Ministra Edukacji reprezentatywnego badania dyrektorów szkół i nauczycieli dotyczącego czasu pracy, kosztów organizacyjnych, liczby dodatkowych dokumentów oraz sposobu postrzegania podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa. Takiego obowiązku przepisy prawa oświatowego nie przewidują. W konsekwencji nie znajduje uzasadnienia przedstawiona w pytaniu alternatywa polegająca na wskazaniu „terminu, metody i podmiotu odpowiedzialnego” albo „uzasadnieniu rezygnacji” z przeprowadzenia takiego badania. O rezygnacji można bowiem mówić w odniesieniu do działania wcześniej zaplanowanego, przewidzianego albo wymaganego. W tym przypadku żaden przepis prawa nie nakłada na Ministra Edukacji obowiązku przeprowadzenia badania o wskazanej konstrukcji ani nie uzależnia od jego przeprowadzenia ustalenia podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa.

Jednocześnie należy odróżnić podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa od konkretnych obowiązków wynikających z przepisów dotyczących nadzoru pedagogicznego. Jeżeli przepisy nakazują uwzględnienie podstawowych kierunków przy planowaniu nadzoru pedagogicznego, obowiązek ten wynika z tych przepisów, a nie bezpośrednio z treści samych kierunków. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że dla ustalenia podstawowych kierunków lub zakresu obowiązków szkół konieczne jest przeprowadzenie badania opinii dyrektorów i nauczycieli. Kwestie te rozstrzygają obowiązujące przepisy prawa oświatowego.

Ad 12.

Ustalenie podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa nie oznacza ustanowienia nowych zadań szkół wymagających każdorazowo stworzenia dodatkowych zasobów kadrowych, organizacyjnych lub infrastrukturalnych. Kierunki wskazują obszary priorytetowe w ramach zadań realizowanych na podstawie obowiązujących przepisów prawa.

Ad 13.

Obowiązujące przepisy prawa oświatowego nie przewidują obowiązku wprowadzenia opisanego w interpelacji „minimalnego standardu” dokumentowania ustalenia każdego podstawowego kierunku realizacji polityki oświatowej państwa.

Z poważaniem

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu