w sprawie zapewnienia bezpieczeństwa wewnętrznego Rzeczypospolitej Polskiej w związku z nasilającą się presją migracyjną oraz wdrażaniem unijnej polityki migracyjnej
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 07-09-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 19167 Pana Posła Roberta Warwasa oraz grupy Posłów[1] w sprawie zapewnienia bezpieczeństwa wewnętrznego Rzeczypospolitej Polskiej w związku z nasilającą się presją migracyjną oraz wdrażaniem unijnej polityki migracyjnej, przedstawiam następujące informacje.
Na wstępie chciałbym jednoznacznie stwierdzić, że obecnie nie mamy do czynienia z nasilającą się presją migracyjną. Uszczelnienie granicy polsko-białoruskiej oraz wprowadzenie kontroli granicznej na granicy polsko-litewskiej zdecydowanie ograniczyło zarówno liczbę prób przekroczenia granicy, jak i tranzyt przez Polskę migrantów do innych krajów UE.
W odniesieniu do prognozy dotyczącej skali migracji do Polski w latach 2026-2030, należy zauważyć, że kluczowymi czynnikami kształtującymi sytuację migracyjną Polski pozostają przede wszystkim: sytuacja w Ukrainie w związku trwającą rosyjską agresją i skala migracji uchodźczej z tego kraju; skala migracji o charakterze uchodźczym represjonowanych obywateli Białorusi; utrzymująca się sytuacja instrumentalizacji i wykorzystania migracji jako broni przez białoruski i rosyjski reżim; a także utrzymujący się wzrost gospodarczy i ogólna dobra sytuacja ekonomiczna, przekładająca się na wzrost atrakcyjności Polski jako kraju docelowego dla migracji zarobkowej i edukacyjnej.
Realizacja założeń kompleksowej i odpowiedzialnej strategii migracyjnej na lata 2025-2030 „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo”[2] doprowadziła do zniwelowania najgroźniejszych dla spójności społecznej i bezpieczeństwa nadużyć zasad wjazdu i pobytu w Polsce do celów innych niż deklarowane oraz spadku liczby udzielanych pierwszych zezwoleń pobytowych (w 2025 r. było to 465 396, w porównaniu do 642 789 w 2023 r.), w tym do zdecydowanego spadku liczby wydawanych wiz i zezwoleń na pracę, w porównaniu do lat wcześniejszych.
Z zastrzeżeniem wskazanych trudności w zakresie przeprowadzenia długoterminowej oceny wpływu wszystkich istotnych czynników na sytuację migracyjną informuję, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) przewiduje dalszy spadek liczby cudzoziemców przybywających do Polski w kolejnych latach w stosunku do stanu obecnego. Spadki te nie będą jednak już tak spektakularne jak w latach 2024-2026. Jednocześnie prognozujemy istotne zmiany w profilu imigrantów. Spodziewamy się większego zainteresowania imigracją do Polski w ramach swobodnego przepływu osób w UE oraz spadku przyjazdów z kierunku Ameryki Łacińskiej.
Aktualnie głównym zagrożeniem bezpieczeństwa związanym z procesami migracyjnymi jest utrzymywanie i wykorzystywanie przez Białoruś i Rosję zdolności do sztucznego kreowania presji migracyjnej na państwa Unii Europejskiej w ramach działań hybrydowych wprost nastawionych na destabilizację. Działania podjęte w ostatnich latach, w tym m.in. uszczelnienie bariery fizycznej i modernizacja bariery elektronicznej oraz wprowadzenie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o ochronę międzynarodową w sytuacji instrumentalizacji doprowadziły do sprowadzenia presji migracyjnej na tej granicy do poziomu wielokrotnie niższego niż w latach poprzednich. Mimo to zagrożenie instrumentalnego wykorzystywania migrantów przez Białoruś i Rosję nadal należy uznawać za aktualne. Obecnie zauważalne jest częściowe przekierowanie presji migracyjnej na granicę łotewsko-białoruską.
Jako środki przeciwdziałania nielegalnej migracji nadal obowiązują przyjęte rozwiązania prawne, tj. ustanowienie strefy buforowej oraz czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, a także tymczasowo przywrócona kontrola na granicy z Niemcami i Litwą. Ponadto należy wskazać, że Rząd Rzeczypospolitej Polskiej w sposób znaczący wzmocnił ochronę granicy podejmując działania inwestycyjne oraz prawne. Trwa również konsekwentne podnoszenie zdolności operacyjnych Straży Granicznej, zarówno poprzez zwiększanie stanu etatowego formacji, jak i zakup nowego sprzętu, czy modernizację infrastruktury.
Na granicy polsko-białoruskiej skuteczność Straży Granicznej pozostaje bardzo wysoka. Z kolei działania na granicy zachodniej koncentrują się przede wszystkim na przeciwdziałaniu wtórnemu przepływowi migrantów. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji na bieżąco analizuje sytuację oraz dostosowuje potencjał Straży Granicznej do aktualnych i prognozowanych zagrożeń.
Straż Graniczna jest obecnie formacją o największym w jej historii stanie etatowym – według stanu na 31 lipca 2026 r. w służbie pozostaje 17 201 funkcjonariuszy.
Program modernizacji Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Ochrony Państwa w latach 2026-2029[3] przewiduje dalsze znaczące wzmocnienie Straży Granicznej. Na realizację Programu przeznaczono łącznie 13 mld zł, przy czym na Straż Graniczną przypada około 2,8 mld zł. Środki te zostaną przeznaczone m.in. na rozwój infrastruktury, zakup nowoczesnego wyposażenia i sprzętu oraz dalsze wzmacnianie zdolności formacji do ochrony granicy. W ramach Programu dla Straży Granicznej zabezpieczone zostały środki na sfinansowanie uposażeń wraz z wydatkami relacjonowanymi dla 2 966 dodatkowych etatów.
Skala obecnego zjawiska nielegalnej migracji na granicy polsko-białoruskiej istotnie różni się od sytuacji obserwowanej w poprzednich latach. Z danych Straży Granicznej wynika, że od 1 stycznia do 16 sierpnia 2026 r. odnotowano 377 prób nielegalnego przekroczenia granicy (w analogicznym okresie 2025 r. – 21 573).
We wskazanym okresie na granicy litewsko-białoruskiej odnotowano 1 231 prób (w 2025 r. – 1 608 prób), natomiast na granicy łotewsko-białoruskiej odnotowano 10 017 prób (w 2025 r. – 12 033 próby).
Na granicy z Niemcami i Litwą podczas tymczasowego przywrócenia kontroli granicznej od 7 lipca 2025 r. objęto kontrolą 4 210 612 osób. Odmówiono wjazdu 2 216 osobom, w ramach readmisji uproszczonej z RP przekazano 1 313 osób, za pomocnictwo zatrzymano 130 osób.
Mając na uwadze fakt, że presja migracyjna generowana przez Białoruś ma charakter dynamiczny i może ulec zmianie, stan bezpieczeństwa granicy jest stale monitorowany. W tym kontekście właściwą odpowiedzią państwa jest nie tylko reagowanie na bieżącą skalę zjawiska, ale również utrzymywanie odpowiedniego potencjału organizacyjnego, kadrowego i technicznego na wypadek jego ponownego zwiększenia. Służą temu już podjęte działania –zwiększony stan osobowy Straży Granicznej, planowane utworzenie kolejnych etatów oraz wielomiliardowe nakłady na modernizację formacji.
Wśród przepisów o istotnym znaczeniu dla bezpieczeństwa migracyjnego należy wymienić rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1358 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ustanowienia systemu Eurodac do porównywania danych biometrycznych w celu skutecznego stosowania rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 i (UE) 2024/1350 i dyrektywy Rady 2001/55/WE oraz w celu identyfikowania nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich oraz bezpaństwowców, w sprawie występowania z wnioskami o porównanie z danymi Eurodac przez organy ścigania państw członkowskich i Europol na potrzeby ochrony porządku publicznego, w sprawie zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1240 i (UE) 2019/818 oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 603/2013[4]. System Eurodac służy do zbierania i porównywania danych biometrycznych, tj. odcisków palców czy wizerunku twarzy, a jego wdrożenie wzmacnia walkę z nielegalną migracją i przestępczością transgraniczną.
W dniu 12 czerwca 2026 r. weszła w życie ustawa z dnia 15 maja 2026 r. o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w systemie Eurodac[5], która dostosowuje polskie prawo do unijnego rozporządzenia. Wejście w życie przepisów prawa na poziomie krajowym umożliwiło terminowe wdrożenie i uruchomienie zmodernizowanego systemu Eurodac przez właściwe służby, tj. Policję, Straż Graniczną i Urząd do Spraw Cudzoziemców. W trakcie realizacji pozostają projekty teleinformatyczne, które mają usprawnić wykonywanie zadań związanych z wdrożeniem systemu Eurodac.
W odniesieniu do mechanizmu solidarności informuję, że Polska nie będzie przyjmowała migrantów w ramach mechanizmu solidarnościowego, przewidzianego w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie zarządzania azylem i migracją, zmiany rozporządzeń (UE) 2021/1147 i (UE) 2021/1060 oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 604/2013[6], jak i nie zamierza wnosić żadnych wpłat finansowych związanych z mechanizmem solidarnościowym.
W decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2025/2323 z dnia 11 listopada 2025 r.[7] na podstawie art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 Komisja Europejska wskazała Polskę jako państwo znajdujące się w obliczu znaczącej sytuacji migracyjnej, co pozwoliło na jej całkowite zwolnienie z konieczności deklarowania i realizacji wkładów solidarnościowych na podstawie art. 62 rozporządzenia 2024/1351.
Zwolnienie Polski zostało potwierdzone w decyzji wykonawczej Rady (UE) 2025/2642 z dnia 22 grudnia 2025 r. w sprawie ustanowienia rocznej puli solidarnościowej na 2026 r.[8], przyjętej w oparciu o art. 57 rozporządzenia 2024/1351. Polska została zwolniona z wkładów solidarnościowych w ramach trwającego cyklu zarządzania migracją. Jednocześnie w przywołanej decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2025/2323 wskazano Polskę jako państwo, w odniesieniu do którego występuje ryzyko zwiększonej presji migracyjnej w latach kolejnych.
Odnosząc się do zagadnienia dotyczącego wykonywania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu informuję, że:
Przy czym należy podkreślić, że w ww. statystykach ujęta jest liczba wydanych w danym roku zobowiązań do powrotu oraz liczba zrealizowanych w danym roku zobowiązań do powrotu, co nie jest tożsame z liczbą faktycznie wykonanych w danym roku decyzji, które były wydane w tym samym roku. Jednocześnie w kontekście powyższego istotny jest fakt radykalnego zwiększenia skali działań mających na celu powroty cudzoziemców do państw pochodzenia prowadzonych przez Straż Graniczną w ostatnich latach. Pomiędzy 2022 r. (3 818 powrotów) a 2025 r. liczba skutecznie zrealizowanych powrotów wzrosła ponad 2,5 krotnie, przy zbliżonej liczbie przebywających w Polsce cudzoziemców.
Na uwagę zasługuje fakt, że MSWiA oraz podległe mu służby, w szczególności Policja i Straż Graniczna, na bieżąco monitorują zagrożenia w omawianym zakresie, w tym m.in. w ramach prac powołanego w sierpniu 2025 r.[9] Zespołu do spraw przestępczości zorganizowanej, transgranicznej i popełnianej przez cudzoziemców w Polsce. Do zadań Zespołu należy m.in. bieżąca analiza zagrożeń w zakresie przestępczości popełnianej przez cudzoziemców w Polsce oraz określanie priorytetowych kierunków działań służących zapewnieniu skutecznych mechanizmów jej zapobiegania i zwalczania, w tym także identyfikowanie obszarów wymagających zmian prawnych i organizacyjnych.
W związku z obserwowanymi tendencjami migracyjnymi dotychczas przedmiotem prac Zespołu były m.in. kwestie zagrożeń ze strony migrantów z państw Azji Centralnej oraz Republiki Kolumbii. W posiedzeniach we wskazanym zakresie, poza resortem spraw wewnętrznych i administracji, uczestniczyli również przedstawiciele Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Krajowej Administracji Skarbowej. Zgodnie z podjętymi ustaleniami, właściwe służby intensyfikują współpracę w kontekście bieżącego monitorowania potencjalnych zagrożeń związanych z obecnością na terytorium RP poszczególnych grup narodowościowych.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Pani Poseł Lidii Czechak, Pani Poseł Bogumiły Olbryś, Pani Poseł Magdaleny Filipek-Sobczak, Pani Poseł Joanny Borowiak, Pana Posła Piotra Króla i Pana Posła Patryka Wichra.
[2] Przyjętej uchwałą Rady Ministrów 15 października 2024 r.
[3] Przyjęty ustawą z dnia 21 listopada 2025 r. o ustanowieniu „Programu modernizacji Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Ochrony Państwa w latach 2026-2029” (Dz.U poz. 1810), dalej również jako: Program.
[4] Dz. Urz. UE. L str. 1358, z późn. zm.
[5] Dz. U. poz. 760.
[6] Dz. Urz. UE. L z 2024 r. str. 1351, z późn. zm.
[7] Dz. Urz. UE. L z 2025 r. str. 2323
[8] Dz. Urz. UE. L z 2025 r. str. 2642, z późn. zm.
[9] Zarządzeniem nr 29 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 sierpnia 2025 r. w sprawie powołania zespołu do spraw przestępczości zorganizowanej, transgranicznej i popełnianej przez cudzoziemców w Polsce (Dz. Urz. MSWiA poz. 35).