w sprawie przeciwdziałania przestępstwom z nienawiści i przemocy wobec obywateli Ukrainy w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem trzech ataków we Wrocławiu w okresie od 21 czerwca do 26 lipca 2026 r.
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 07-09-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 19205 Pani Poseł Marty Stożek w sprawie przeciwdziałania przestępstwom z nienawiści i przemocy wobec obywateli Ukrainy w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem trzech ataków we Wrocławiu w okresie od 21 czerwca do 26 lipca 2026 r. uprzejmie przedstawiam informacje, pozostające w zakresie właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA).
Zgodnie z ustawą z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji[1] do podstawowych zadań tej formacji należy między innymi ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych oraz wykrywanie przestępstw i wykroczeń, a także ściganie ich sprawców.
Postępowania dotyczące każdego z przestępstw procedowane są zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego[2]. Ponadto postępowania dotyczące przestępstw motywowanych uprzedzeniami są prowadzone zgodnie z wytycznymi Prokuratora Generalnego w sprawie prowadzenia postępowań o przestępstwa motywowane uprzedzeniami z 5 marca 2025 r. W dokumencie tym zawarto m.in. wskazówki, jakimi należy kierować się dokonując prawnokarnej oceny czynu oraz wskazówki odnoszące się do sposobu prowadzenia postępowań o przestępstwa motywowane uprzedzeniami, w tym również sposobu zabezpieczania, utrwalania i prowadzenia oględzin materiału dowodowego. Funkcjonariusz Policji, w trakcie przyjmowania zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania pokrzywdzonego ustala okoliczności zdarzenia pod kątem jego charakteru, uwzględniając kwestie motywacji sprawcy, a wszelkie ustalone okoliczności zostają utrwalone w sporządzonej dokumentacji procesowej. Czynności z udziałem pokrzywdzonego są wykonywane z najwyższą starannością w zakresie poszanowania jego godności, w sposób zapobiegający wtórnej wiktymizacji.
W każdym postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przeciwko osobie, informacje o karalności podejrzanego pozyskiwane są z Krajowego Rejestru Karnego, co ma kluczowe znaczenie przy przyjmowaniu właściwej kwalifikacji prawnej czynu, np. w związku z recydywą, a także później, na etapie postępowania sądowego przy wymierzaniu kary oskarżonemu.
Należy zauważyć, że w przypadku składania zawiadomienia o przestępstwie, jeżeli wymagają tego okoliczności i zawiadamiający nie włada językiem polskim, organ procesowy ma obowiązek zapewnić do przeprowadzenia czynności biegłego tłumacza. Osoby pokrzywdzone mogą również skorzystać z przygotowanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości „Poradnika osoby pokrzywdzonej”, który jest źródłem informacji na temat przysługujących praw, sposobu zawiadomienia o przestępstwie, przebiegu postępowania oraz dostępnych formach pomocy i wsparcia.
Jednocześnie informuję, że Policja podejmuje działania mające na celu efektywne zwalczanie przestępstw motywowanych uprzedzeniami. Powołani w tym celu krajowi koordynatorzy, we współpracy z koordynatorami z komend wojewódzkich (oraz Komendy Stołecznej) Policji monitorują wszczęte i zakończone postępowania przygotowawcze z tego obszaru. Gromadzone przez nich dane są wykorzystywane między innymi do rozpoznania skali zjawiska, sposobów działania sprawców oraz potrzeb szkoleniowych funkcjonariuszy Policji.
Przywołane powyżej Wytyczne w sprawie prowadzenia postępowań o przestępstwa motywowane uprzedzeniami odnoszą się m.in. do sposobu prowadzenia czynności z udziałem osób pokrzywdzonych. Wskazano w nich na konieczność poszanowania godności osoby pokrzywdzonej, uwzględniania jej szczególnej sytuacji oraz podejmowania działań ograniczających ryzyko wtórnej wiktymizacji. Dodatkowo, w celu zwiększenia specjalizacji w prowadzeniu tego rodzaju spraw, rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 lutego 2026 r. w sprawie określenia jednostek organizacyjnych prokuratury właściwych do prowadzenia postępowań w sprawach o przestępstwa motywowane uprzedzeniami[3] wyznaczono jednostki organizacyjne prokuratury właściwe do prowadzenia postępowań o przestępstwa motywowane uprzedzeniami. Rozwiązanie to ma służyć skupieniu takich postępowań w jednostkach posiadających odpowiednie doświadczenie oraz przygotowanie do prowadzenia spraw o tym charakterze. W konsekwencji powyższego utworzono sieć około 100 wyspecjalizowanych prokuratorów w 49 prokuraturach w całym kraju. Prokuratorzy będą również systematycznie podnosić swoje kwalifikacje we współpracy z Krajową Szkołą Sądownictwa i Prokuratury. Dodatkowo Prokurator Generalny 11 lutego 2026 r. wydał zarządzenie Nr 4/26 w sprawie wyznaczenia prokuratorów do prowadzenia i nadzorowania postępowań o przestępstwa motywowane uprzedzeniami, które stanowi kolejny element wzmacniający skuteczność działań organów ścigania w tym obszarze.
Oceniając charakter zdarzenia i przyjmując wstępną kwalifikację czynu, Policja kieruje się przepisami rozporządzenia, w którym w § 2 wymieniono katalog tzw. znamionowych występków motywowanych uprzedzeniami oraz występków, których okoliczności popełnienia wskazują, że jest to przestępstwo motywowane uprzedzeniami:
Należy podkreślić, że zapobieganie przestępstwom motywowanym uprzedzeniami, zostało wpisane do Priorytetów Komendanta Głównego Policji na lata 2026–2028, tj. „Wzmacnianie bezpieczeństwa społeczności lokalnej poprzez zapobieganie i zwalczanie kluczowych rodzajów przestępstw”, w ramach którego jednym z obszarów jest „Rozpoznawanie i zwalczanie przestępczości noszącej znamiona czynów motywowanych uprzedzeniami”. W związku z powyższym, w Komendzie Głównej Policji opracowano plan pn. „Wzmocnienie potencjału Policji w zakresie prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawach o przestępstwa motywowane uprzedzeniami na lata 2026–2029” (dalej również jako: Plan). Stanowi on jeden z kolejnych komponentów zwiększenia kompetencji zawodowych funkcjonariuszy Policji zajmujących się zapobieganiem i zwalczaniem tego rodzaju przestępczości, poprzez cykliczne szkolenia oraz jest on spójny z ww. zarządzeniem Nr 4/26 Prokuratora Generalnego. W ramach Planu, poza koordynatorami wojewódzkimi (Stołecznym), w jednostkach organizacyjnych Policji szczebla miejskiego, powiatowego oraz rejonowego wyznaczono liderów ds. przestępstw motywowanych uprzedzeniami, którzy specjalizują się w prowadzeniu przedmiotowych postępowań przygotowawczych oraz współpracują z prokuratorami Prokuratur Rejonowych, wyznaczonych zgodnie z rozporządzeniem.
Dotychczas w ramach Planu przeszkolono 1 305 funkcjonariuszy Policji i planowane są kolejne szkolenia. Ponadto w 2025 r. prokurator specjalizujący się w prowadzeniu postępowań przygotowawczych w obszarze tej kategorii przestępstw, przeprowadził szkolenia dla funkcjonariuszy Policji z garnizonu stołecznego, pomorskiego i dolnośląskiego, w których łącznie uczestniczyło 170 policjantów.
W ramach zawartego porozumienia między Komendantem Głównym Policji a Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN od 2023 r. do chwili obecnej, z tematyki zapobiegania i walki z antysemityzmem oraz ochrony praw człowieka i równego traktowania, przeszkolono około 2 200 policjantów.
Niezależnie od powyższego również Ministerstwo SWiA prowadzi działania edukacyjne i profilaktyczne ukierunkowane na podnoszenie świadomości społecznej w zakresie przeciwdziałania mowie nienawiści i hejtowi.
W 2024 r. Minister SWiA zlecił oraz zapewnił finansowanie dwudniowej konferencji dla funkcjonariuszy Policji i Straży Granicznej pt. „Wyzwania XXI wieku – mowa nienawiści i przestępstwa w cyberprzestrzeni”. W wydarzeniu uczestniczyli funkcjonariusze, którzy w swojej pracy zajmują się przestępstwami motywowanymi nienawiścią. Celem konferencji było:
W 2025 r. Minister SWiA zlecił organizację ogólnopolskiej kampanii „Słowo ma znaczenie”, której celem było zwrócenie uwagi na wpływ mowy nienawiści na bezpieczeństwo społeczne oraz konsekwencje prawne i społeczne zachowań motywowanych uprzedzeniami. Kampania promowała odpowiedzialną komunikację, poszanowanie godności drugiego człowieka oraz reagowanie na przejawy mowy nienawiści, zachęcając świadków takich zdarzeń do właściwej reakcji i zgłaszania przypadków naruszania prawa. W ramach kampanii zostały opracowane materiały – edukacyjne, graficzne i audiowizualne (spot kampanii, rolki i posty w mediach społecznościowych, strona internetowa, artykuły, scenariusze zajęć) – dostosowane do różnych odbiorców, które zostały rozpowszechnione za pomocą mediów społecznościowych i innych nowoczesnych kanałów komunikacji, z zachowaniem zasad dostępności cyfrowej i komunikacyjnej. Materiały te są dostępne do wykorzystania przez wszystkich zainteresowanych prowadzeniem działań edukacyjnych i profilaktycznych pod następującymi linkami: https://growspace.pl/kampania-slowo-ma-znaczenie/; http://www.slowomaznaczenie.pl/.
W odniesieniu do wydarzeń, o których mowa w interpelacji Pani Poseł informuję, że w przedmiotowych sprawach Prokuratura Rejonowa dla Wrocławia Śródmieście prowadzi następujące postępowania:
Ponadto w załączeniu przesyłam, gromadzone przez Policję, dane statystyczne (według stanu na 18 sierpnia 2026 r.). Jednocześnie należy zauważyć, że do 31 grudnia 2025 r. w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji gromadzone były dane z 7 kwalifikacji prawnych, tj. art. 118 k.k., art. 119 § 1 k.k., art. 126a k.k., art. 194 k.k., art. 256 § 1, 1a, 2 k.k., art. 257 k.k. oraz art. 55 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu[6]. Natomiast od 1 stycznia 2026 r. dane te są gromadzone z 22 kwalifikacji prawnych, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia jednostek organizacyjnych prokuratury właściwych do prowadzenia postępowań w sprawach o przestępstwa motywowane uprzedzeniami, tj. art. 119 § 1 k.k., art. 126a k.k., art. 133 k.k., art. 194 k.k., art. 256 § 1, 1a i 2 k.k. oraz art. 257 k.k.; art. 117 § 3 k.k., art. 137 k.k., art. 157 § 1 i 2 k.k., art. 158 k.k., art. 190 § 1 k.k., art. 190a § 1 i 2 k.k., art. 195 § 1 k.k., art. 196 k.k., art. 212 § 1 i 2 k.k., art. 216 § 1 i 2 k.k., art. 217 § 1 k.k., art. 255 k.k., art. 261 k.k., art. 262 § 1 k.k., art. 288 § 1 k.k., art. 16 ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego. W związku z powyższym zbiór danych za 2026 r. obejmuje szerszy katalog czynów niż w latach wcześniejszych, a bezpośrednie porównanie liczebności zdarzeń, postępowań lub innych wskaźników między okresem przed i po zmianie nie odzwierciedla rzeczywistej dynamiki zjawisk, lecz w dużej mierze zmianę definicji zbioru danych. W tym kontekście należy zastrzec, że jakiekolwiek wnioski formułowane na podstawie porównania danych za 2026 r. z danymi z lat ubiegłych powinny być traktowane z dużą ostrożnością i opatrzone stosownym zastrzeżeniem o braku pełnej porównywalności.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 636, z późn. zm.
[2] Dz. U. z 2026 r. poz. 490, z późn. zm.
[3] Dz. U. poz. 140, dalej również jako: rozporządzenie.
[4] Dz. U. z 2025 r. poz. 383, z późn. zm., dalej również jako: k.k.
[5] Dz. U. z 2025 r. poz. 514
[6] Dz. U. z 2023 r. poz. 102