w sprawie sytuacji Domu Kombatanta Polskiego im. gen. Władysława Andersa w Paryżu oraz działań polskich władz na rzecz ochrony tego miejsca
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 09-09-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 19236 Pani Poseł Agnieszki Górskiej i innych Państwa Posłów w sprawie sytuacji Domu Kombatanta Polskiego im. gen. Władysława Andersa w Paryżu oraz działań polskich władz na rzecz ochrony tego miejsca, uprzejmie informuję, co następuje.
Ad 1. i 5. Ambasada RP w Paryżu od początku konfliktu podejmowała aktywne próby deeskalacji sporu, którego stronami są organizacje polonijne, a od momentu wszczęcia postępowania sądowego przez jedną ze stron, na bieżąco monitoruje rozwój sytuacji. Podejmowanie działań na drodze dyplomatycznej przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych lub Ambasadę RP w Paryżu wobec miejscowych władz jest w przedmiotowej sprawie pozbawione podstaw, mając na uwadze, że po obu stronach sporu są podmioty prywatne- organizacje polonijne, zarejestrowane na terytorium Republiki Francuskiej, działające w oparciu o miejscowy porządek prawny i toczące spór cywilny przed francuskim wymiarem sprawiedliwości. Placówka pozostaje w bieżącym, roboczym kontakcie z merem XVII dzielnicy Paryża, u którego pozwana strona interweniowała w sprawie wyroku nakazującego eksmisję. Warto również podkreślić, że działalność polonijna we Francji spotyka się z bardzo pozytywnym odbiorem oraz wsparciem ze strony miejscowych władz, które przychylnie odnoszą się do inicjatyw dot. rozwoju kulturalnego i zachowania pamięci o polskiej obecności i dokonaniach.
Ad 2. Przedstawiciele Ambasady RP w Paryżu współpracują i pozostają w stałym kontakcie z obiema głównymi stronami konfliktu, otrzymując informacje dotyczące sprawy, jednakże nie wspierają żadnej ze stron w postępowaniu, którego przedmiotem jest ustalenie prawa własności do nieruchomości. Aktualne ustalenia dotyczące stanu prawnego nieruchomości, zweryfikowane przez francuski wymiar sprawiedliwości w pierwszej instancji, zostały zawarte w wyroku z dnia 13 listopada 2025 r. Obie główne strony konfliktu - stowarzyszenie Ognisk Przyjaźni Francusko-Polskiej (AFAFP) i Stowarzyszenie Polskich Kombatantów i ich Rodzin we Francji - Samopomoc Polska – SPK i SPK PARIS (SPK) - współpracowały ze sobą ściśle aż do roku 2020. Następnie doszło do konfliktu obu stowarzyszeń polonijnych, którego rezultatem było uniemożliwienie jednej ze stron dostępu do budynku. W marcu 2022 r. AFAFP skierowało do sądu pozew, zawierający m.in. żądanie wydania nieruchomości i jej opuszczenia przez wszystkich ją zajmujących oraz roszczenia finansowe. Zgodnie z wyrokiem sądu francuskiego pierwszej instancji z dnia 13 listopada 2025 r., AFAFP jest prawnym właścicielem nieruchomości stanowiącej Dom Kombatanta w Paryżu. Nie potwierdzono prawa drugiej strony do użytkowania nieruchomości. Wyrok został opatrzony rygorem natychmiastowej wykonalności (wykonalność tymczasowa), co oznacza, że podlega on wykonaniu pomimo wniesienia środka odwoławczego. Oznacza to zatem, że strona pozwana, tj. m.in. SPK, zajmowała przedmiotowy budynek bez podstawy prawnej. Strona niezadowolona z rozstrzygnięcia wniosła apelację, jednocześnie żadna z organizacji nie wystąpiła do sądu o zawieszenie tymczasowego wykonania wyroku. Należy podkreślić, że każda ze stron była reprezentowana przez profesjonalnych pełnomocników, a postępowanie odwoławcze pozostaje w toku. Mając na względzie potrzebę odbudowania jedności środowiska polonijnego i unikania eskalacji konfliktu, a także zasady bezstronności, równego traktowania i proporcjonalności, którymi kierują się w swoim postępowaniu organy administracji publicznej, MSZ oraz Ambasada RP w Paryżu nie prowadzą rozmów, które miałyby na celu wsparcie jednej ze stron na etapie toczącego się postępowania sądowego.
Ad 3. i 7. Dotychczas, żadna ze stron nie zwróciła się do Ambasady RP w Paryżu lub Ministerstwa Spraw Zagranicznych w sprawie zabezpieczenia znajdujących się w budynku historycznych, wartościowych eksponatów. Kwestia liczby, stanu oraz przynależności eksponatów, niebędących mieniem Skarbu Państwa, pozostaje przedmiotem ustaleń pomiędzy stronami, które dysponują publikacjami oraz dokumentacją odzwierciedlającą stan faktyczny z różnych okresów trwania sporu. W kontekście archiwów, dokumentów i innych przedmiotów związanych z historią polskich żołnierzy i emigracji niepodległościowej, należy wskazać, że na przełomie lat 2019 i 2020 ponad 9 000 artefaktów, w tym dokumentów, dzieł sztuki, mundurów, sztandarów czy innych pamiątek i przedmiotów związanych z historią polskich żołnierzy we Francji, zostało przekazanych przez Stowarzyszenie Muzeum Armii Polskiej we Francji z siedzibą w Domu Kombatanta – do Muzeum Podkarpackiego w Krośnie. Od 2022 r. Muzeum Podkarpackie w Krośnie eksponuje otrzymane pamiątki historyczne polskich żołnierzy we Francji w ramach stałej ekspozycji „Polska na Emigracji”. Katalog wystawy opisany został w publikacji Muzeum: https://muzeum.krosno.pl/sklep/polska-na-emigracji-la-pologne-a lemigration/ Dodatkowe relacje na temat przekazanego zbioru dostępne są pod poniższymi linkami:
Polska na emigracji – Muzeum Krosno
Wystawa poloników otrzymanych z Francji w Krośnie
Krosno: ponad 9 tys. poloników trafiło do Muzeum Podkarpackiego – RadioMaryja.pl
Ad 4. Ambasada RP w Paryżu przekazała do MSZ informację o planowanej eksmisji strony pozwanej, tj. stowarzyszeń polonijnych mających siedzibę w Domu Kombatanta. Informacja o planowanej na dzień 11 sierpnia 2026 r. eksmisji została również przekazana przez MSZ do Kancelarii Prezydenta RP w dniu 6 sierpnia 2026 r. Strona pozwana, mając świadomość powagi sytuacji, podjęła decyzję oczekiwania na przymusową eksmisję. Należy jeszcze raz podkreślić, że strona pozwana nie wystąpiła do sądu o zawieszenie tymczasowego wykonania wyroku, a każda ze stron była reprezentowana przez profesjonalnych pełnomocników. W uzupełnieniu odpowiedzi dotyczącej ponad 9 000 poloników przekazanych w latach wcześniejszych do Muzeum Podkarpackiego w Krośnie, warto dodać, że po przeprowadzonej eksmisji w dniu 11 sierpnia 2026 r. strona pozwana ma możliwość, w obecności komornika, odebrania pozostawionych w budynku rzeczy w wyznaczonym terminie. Jeżeli do tego terminu rzeczy nie zostaną odebrane, komornik przetransportuje wszystkie przedmioty do magazynu (kosztami zostanie obciążony właściciel w/w ruchomości). Dopiero po zakończeniu tej procedury, będzie możliwe komornicze przekazanie budynku na rzecz AFAFP.
Ad 6. Jak wskazano w poprzednich punktach, Ministerstwo Spraw Zagranicznych jest na bieżąco informowane przez Ambasadę RP w Paryżu o przebiegu sprawy, zachowując bezstronność w postępowaniu o ustalenie prawa własności/korzystania z nieruchomości oraz oczekując na zakończenie postępowania odwoławczego. Zgodnie z informacjami przekazywanymi przez przedstawicieli Stowarzyszenia AFAFP, intencją Stowarzyszenia, które odzyskało dostęp do Domu Kombatanta jest zachowanie jego polskiego charakteru oraz dalsze wykorzystywanie obiektu na rzecz społeczności polonijnej, a nie przeznaczenie go na cele prywatne. Wynika to również z komunikatu prasowego AFAFP opublikowanego 13 sierpnia br. https://www.ifrancja.fr/stanowisko-afafp w-sprawie-eksmisji-z-domu-kombatanta/ Nie ma zatem planów przejęcia obiektu przez władze francuskie, ani pozbawienia możliwości korzystania z Domu przez miejscowe środowiska polonijne. Mając na uwadze powyższe, Ministerstwo nie uznało za zasadne odbycie na tym etapie delegacji w sprawie Domu Kombatanta w Paryżu. Jak wskazano w poprzednich punktach, Ministerstwo Spraw Zagranicznych jest na bieżąco informowane przez Ambasadę RP w Paryżu o przebiegu sprawy, zachowując bezstronność w postępowaniu o ustalenie prawa własności/korzystania z nieruchomości oraz oczekując na zakończenie postępowania odwoławczego. Zgodnie z informacjami przekazywanymi przez przedstawicieli Stowarzyszenia AFAFP, intencją Stowarzyszenia, które odzyskało dostęp do Domu Kombatanta jest zachowanie jego polskiego charakteru oraz dalsze wykorzystywanie obiektu na rzecz społeczności polonijnej, a nie przeznaczenie go na cele prywatne. Wynika to również z komunikatu prasowego AFAFP opublikowanego 13 sierpnia br. https://www.ifrancja.fr/stanowisko-afafp w-sprawie-eksmisji-z-domu-kombatanta/ Nie ma zatem planów przejęcia obiektu przez władze francuskie, ani pozbawienia możliwości korzystania z Domu przez miejscowe środowiska polonijne. Mając na uwadze powyższe, Ministerstwo nie uznało za zasadne odbycie na tym etapie delegacji w sprawie Domu Kombatanta w Paryżu.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu