Odpowiedź na interpelację nr 19266

w sprawie działań Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Ambasady RP we Francji w związku z eksmisją z Domu Kombatanta Polskiego im. gen. Władysława Andersa w Paryżu

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski

Warszawa, 04-09-2026

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację nr 19266 posła Dariusza Mateckiego w sprawie działań Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Ambasady RP we Francji w związku z eksmisją z Domu Kombatanta Polskiego im. gen. Władysława Andersa w Paryżu, uprzejmie przekazuję następujące informacje.

  1. Jakie działania Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz Ambasada RP w Paryżu podejmowały od początku 2026 r. w celu ochrony Domu Polskiego Kombatanta im. gen. Władysława Andersa, interesów działających tam organizacji polonijnych oraz znajdujących się w obiekcie polskich zbiorów i pamiątek?
  2. Czy Ambasada RP w Paryżu kierowała do władz francuskich, organów wymiaru sprawiedliwości, komornika lub innych podmiotów pisma dotyczące sporu o Dom Polskiego Kombatanta bądź jego eksmisji, a jeśli tak – jaka była treść tych pism, kto podjął decyzję o ich skierowaniu i czy ich treść była konsultowana lub uzgadniana z centralą Ministerstwa Spraw Zagranicznych?
  3. Czy prawdą jest twierdzenie przedstawicieli Komitetu Obrony Domu Polskiego Kombatanta, że stanowisko zajęte przez Ambasadę RP w Paryżu mogło przyczynić się do przyspieszenia przeprowadzenia eksmisji, i jakie dokładnie stanowisko wobec wykonania orzeczenia sądu pierwszej instancji zajmowały ambasada oraz Ministerstwo Spraw Zagranicznych?
  4. Czy przedstawiciel Ambasady RP w Paryżu był obecny podczas czynności eksmisyjnych 11 sierpnia 2026 r. lub podejmował tego dnia interwencję u władz francuskich, a jeśli nie – z jakiego powodu polska placówka dyplomatyczna nie zapewniła na miejscu wsparcia przedstawicielom środowiska polonijnego?

Ambasada RP w Paryżu podejmowała próby deeskalacji konfliktu, a od momentu wszczęcia postępowania sądowego przez jedną ze stron na bieżąco monitoruje rozwój sytuacji. W ocenie MSZ działania władz francuskich lub francuskich przedsiębiorców przeciwko polskiemu stowarzyszeniu nie mają miejsca. Spór toczy się pomiędzy dwiema organizacjami polonijnymi, będącymi formalnie stowarzyszeniami w rozumieniu prawa francuskiego. Aktualne ustalenia dotyczące stanu prawnego nieruchomości, zweryfikowane przez francuski wymiar sprawiedliwości w pierwszej instancji, zostały zawarte w wyroku z dnia 13 listopada 2025 r. Obie główne strony konfliktu - stowarzyszenie Ognisk Przyjaźni Francusko-Polskiej (AFAFP) i Stowarzyszenie Polskich Kombatantów i ich Rodzin we Francji - Samopomoc Polska – SPK i SPK PARIS (SPK) - współpracowały ze sobą ściśle aż do roku 2020. Następnie doszło do konfliktu obu stowarzyszeń polonijnych, którego rezultatem było uniemożliwienie jednej ze stron dostępu do budynku.

W marcu 2022 r. AFAFP skierowało do sądu pozew, zawierający m.in. żądanie wydania nieruchomości i jej opuszczenia przez wszystkich ją zajmujących oraz roszczenia finansowe. Zgodnie z wyrokiem sądu francuskiego pierwszej instancji z dnia 13 listopada 2025 r., AFAFP jest prawnym właścicielem nieruchomości stanowiącej Dom Kombatanta w Paryżu. Nie potwierdzono prawa drugiej strony do użytkowania nieruchomości. Wyrok został opatrzony rygorem natychmiastowej wykonalności (wykonalność tymczasowa), co oznacza, że podlega wykonaniu pomimo wniesienia środka odwoławczego. Oznacza to zatem, że strona pozwana, tj. m.in. SPK, zajmowała przedmiotowy budynek bez podstawy prawnej. Strona niezadowolona z rozstrzygnięcia wniosła apelację, jednocześnie żadna z organizacji nie wystąpiła do sądu o zawieszenie tymczasowego wykonania wyroku. Należy podkreślić, że każda ze stron była reprezentowana przez profesjonalnych pełnomocników, a postępowanie odwoławcze pozostaje w toku. Podjęcie działań na rzecz jednej ze stron pogłębiłoby istniejące podziały wśród Polonii we Francji. Mając na względzie potrzebę odbudowania jedności środowiska polonijnego oraz unikania eskalacji konfliktu, Ambasada RP w Paryżu nie może stanąć w postępowaniu po jednej ze stron oraz nie mogła brać udziału w eksmisji. Ambasada była na bieżąco informowana o przebiegu działań w dniu 11 sierpnia 2026 r.

  1. Jakie działania podejmą MSZ i Ambasada RP w Paryżu w celu zabezpieczenia znajdujących się w budynku archiwaliów, książek, pamiątek, wyposażenia i innych przedmiotów należących do organizacji polonijnych oraz zapewnienia ich właścicielom dostępu do tego majątku?

Żadna ze stron nie zwróciła się do Ambasady lub MSZ z prośbą o zabezpieczenie znajdujących się w budynku historycznych, wartościowych eksponatów. Kwestia liczby, stanu oraz przynależności poszczególnych eksponatów, niebędących mieniem Skarbu Państwa, pozostaje przedmiotem ustaleń pomiędzy stronami, które dysponują publikacjami oraz dokumentacją odzwierciedlającą stan faktyczny z różnych okresów trwania sporu. Ambasada RP w Paryżu wystąpiła o przekazanie dodatkowych informacji związanych z przeprowadzoną inwentaryzacją, w szczególności wykazem zbiorów oraz stanu finansowego i technicznego Domu Kombatanta w Paryżu.

  1. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych zamierza przed rozpoznaniem apelacji podjąć działania dyplomatyczne wobec władz Republiki Francuskiej zmierzające do ochrony polskiego dziedzictwa związanego z Domem Polskiego Kombatanta i zachowania tego miejsca dla polskiej społeczności we Francji, a jeśli tak – jakie konkretnie działania zostaną podjęte?

Dom Kombatanta nie jest własnością Skarbu Państwa, a przedmiotem postępowania sądowego jest prawo konkretnego stowarzyszenia polonijnego do korzystania z nieruchomości. Zgodnie z informacjami przekazywanymi przez przedstawicieli Stowarzyszenia AFAFP intencją Stowarzyszenia, które odzyskało dostęp do Domu Kombatanta jest zachowanie jego polskiego charakteru oraz dalsze wykorzystywanie obiektu na rzecz społeczności polonijnej, a nie przeznaczenie go na cele prywatne. Wynika to również z komunikatu prasowego AFAFP opublikowanego 13 sierpnia br. https://www.ifrancja.fr/stanowisko-afafp-w-sprawie-eksmisji-z-domu-kombatanta/ Nie dochodzi zatem do przejęcia obiektu przez władze francuskie ani do pozbawienia Polonii możliwości korzystania z Domu. MSZ zamierza kontynuować monitorowanie sprawy dotyczącej Domu Kombatanta i chronić polskie interesy w ramach możliwości prawnych, uwzględniając łagodzenie istniejących podziałów wśród Polonii w Paryżu. W powyższej sytuacji należy wyraźnie oddzielić ochronę interesów Polonii i obywateli polskich od ingerowania w postępowanie francuskiego wymiaru sprawiedliwości. Jeżeli orzeczenie zostało wydane przez właściwy sąd francuski i jest prawomocne, jego wykonanie należy do francuskich organów, a państwo polskie powinno respektować zasadę niezależności i niezawisłości sądów Republiki Francuskiej. Z tego względu podejmowanie przez MSZ działań zmierzających do wstrzymania eksmisji lub podważenia skutków prawomocnego orzeczenia mogłoby zostać odebrane jako ingerencja w wewnętrzne sprawy wymiaru sprawiedliwości państwa przyjmującego.

Z wyrazami szacunku

Z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu