w sprawie konsekwencji kryzysu migracyjnego w hiszpańskiej Ceucie dla bezpieczeństwa strefy Schengen oraz działań dyplomatycznych Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 24-09-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 19332 Pana Posła Mariusza Błaszczaka w sprawie konsekwencji kryzysu migracyjnego w hiszpańskiej Ceucie dla bezpieczeństwa strefy Schengen oraz działań dyplomatycznych Rzeczypospolitej Polskiej, uprzejmie informuję, co następuje.
Ad 1, 4a, 5a. Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz inne organy administracji rządowej, w tym zwłaszcza Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji i podległe mu służby, na bieżąco monitorują rozwój sytuacji migracyjnej w Ceucie i pozostają w kontakcie z władzami Hiszpanii, m.in. poprzez regularnie przekazywane informacje z Ambasad RP w Madrycie i Rabacie. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zadeklarowało gotowość udzielenia wsparcia władzom hiszpańskim w razie potrzeby. W szczególności, jako państwo, które zdobyło unikatowe doświadczenie w zakresie ochrony granic zewnętrznych ze względu na kryzys migracyjny na granicy polsko-białoruskiej, Polska wyraziła gotowość wsparcia strony hiszpańskiej również w kontekście zapowiedzi budowy barier granicznych.
Ambasada RP w Madrycie wraz z Wydziałem Konsularnym Ambasady stale monitorują sytuację bezpieczeństwa polskich obywateli w Hiszpanii.
Ad 2, 2a, 8a, 13a. Sytuacja na granicy Hiszpanii z Marokiem jest wypadkową wielu czynników, w tym działalności grup przestępczych, czy oceny możliwości realizacji celów migracyjnych, z wykorzystaniem szlaku migracyjnego przez Ceutę, przez cudzoziemców mających zamiar nielegalnego przedostania się do UE. Dotychczasowe działania władz Hiszpanii zapobiegły dalszemu napływowi migrantów do Ceuty, jednak nie można całkowicie wykluczyć, że podobne zdarzenia będą się powtarzać. Obecnie Rząd RP nie dysponuje informacjami, które mogłyby wskazywać na znaczące prawdopodobieństwo eskalacji omawianego kryzysu.
Odnosząc się do zagadnienia potencjalnego wpływu wydarzeń w Ceucie na bezpieczeństwo Polski oraz na ewentualne wtórne przepływy migracyjne do Europy Środkowej, należy wskazać, że obecnie takie ryzyko jest niewielkie, ze względu na skalę incydentu w Ceucie. Większym wyzwaniem dla wtórnych przepływów migracyjnych w naszym regionie są obserwowane od wielu lat „regularne” potoki migracyjne na szlakach migracji z Afryki Subsaharyjskiej, Bliskiego Wschodu oraz Azji Południowej. Właściwe organy administracji rządowej na bieżąco kontroluje sytuację migracyjną i kwestie dotyczące bezpieczeństwa. Działania są podejmowane adekwatnie do sytuacji, w tym w zakresie przywracania kontroli na granicach wewnętrznych z państwami, należącymi do strefy Schengen.
Ad 3. Hiszpania na bieżąco informuje państwa członkowskie UE o podejmowanych działaniach w odpowiedzi na kryzys w Ceucie. W perspektywie rządu Hiszpanii, działania powinny mieć charakter szerszy i nie odnosić się jedynie do zapewnienia fizycznego bezpieczeństwa granicy UE. W odpowiedzi na kryzys rząd Hiszpanii podjął wielowątkowe działania odnoszącą się zarówno do krótkotrwałych, jak i głębszych przyczyn kryzysu migracyjnego w Ceucie, m.in. nasilając pomoc humanitarną i ogłaszając nowy pakiet wsparcia ekonomicznego dla rozwoju enklawy.
Ad 4, 12a. Rząd RP, w szczególności MSWIA, jest informowany o sytuacji w Ceucie poprzez właściwe instytucje Unii Europejskiej, w tym poprzez raporty przekazywane w ramach Rady Unii Europejskiej (UE), Komisji Europejskiej i jej agencji, a także podczas spotkań państw członkowskich UE oraz państw należących do strefy Schengen.
W odpowiedzi na zaistniałą sytuację, mającą charakter skumulowanego, masowego napływu cudzoziemców do Ceuty, przywódcy 22 Państw Członkowskich UE, w tym Polska, wystosowali 1 sierpnia 2026 r. list do władz UE, w którym ostrzegli przed próbami podważania integralności zewnętrznych granic UE oraz podkreślili, że nielegalny wjazd migrantów na terytorium UE nie może prowadzić do uznania legalności ich pobytu.
Ponadto 4 sierpnia 2026 r., m.in. z inicjatywy Polski, w ramach posiedzenia Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (Rady JHA), odbyło się nadzwyczajne spotkanie ministrów Państw Członkowskich UE poświęcone sytuacji w Ceucie. Państwa Członkowskie UE wyraziły solidarność z Hiszpanią oraz uznanie dla reakcji władz hiszpańskich. Wiele państw podkreślało, że incydent potwierdził podatność UE na nagłe, masowe próby przekroczenia granicy oraz konieczność zwiększenia odporności, wskazując również na potrzebę wykorzystania doświadczeń państw najbardziej narażonych na presję migracyjną. Polska również wyraziła pełną solidarność z Hiszpanią w zwalczaniu nielegalnej migracji oraz gotowość podzielenia się swoim doświadczeniem w skutecznej ochronie granicy zewnętrznej UE, a także wsparcie rozwoju wspólnej europejskiej odpowiedzi na obecne wyzwania.
Znaczna grupa państw, w tym Polska, uznała wydarzenia w Ceucie za przykład szerszego zjawiska instrumentalizacji migracji oraz działań o możliwym podłożu hybrydowym, a nie wyłącznie kryzysu migracyjnego. Szerokie poparcie uzyskał postulat zdecydowanego zwalczania przemytników ludzi oraz unikania działań, które mogłyby być postrzegane jako zachęta do nielegalnej migracji. Podkreślano również konieczność zwiększenia skuteczności polityki powrotowej oraz pogłębienia współpracy z państwami pochodzenia i tranzytu.
Sytuacja w Ceucie podlega monitorowaniu przez Komisję Europejską i Radę UE, m.in. w ramach spotkań Sieci Blueprint ds. Migracji (ang. Migration Preparedness and Crisis Blueprint Network) oraz funkcjonowania Zintegrowanej Świadomości i Analizy Sytuacji (ISAA - Integrated Situational Awareness and Analysis), która wspiera mechanizmy unijne (np. mechanizm IPCR - Integrated Political Crisis Response) w koordynacji pomocy między krajami podczas kryzysów.
Ad 5. Odnosząc się do przywrócenia kontroli na granicach wewnętrznych UE, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że Ceuta i Melilla to miasta mające specjalny status, określony w przepisach prawa wskazanych w deklaracji Królestwa Hiszpanii w sprawie miast Ceuta i Melilla, zawartej w Akcie końcowym do Umowy w sprawie przystąpienia Królestwa Hiszpanii do Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen. Na podstawie wskazanej regulacji przy wyjeździe z ww. miast są prowadzone kontrole graniczne.
Ponadto w reakcji na sytuację w Ceucie, kontrole na granicach wewnętrznych zostały przywrócone przez Republikę Włoską (granice powietrzne i morskie z Królestwem Hiszpanii) oraz – jak już wskazano powyżej – przez Królestwo Hiszpanii na ww. granicach, tj. powietrznych i morskich z Republiką Włoską. Jednocześnie znaczna część Państw Członkowskich UE i stowarzyszonych w ramach strefy Schengen utrzymuje obecnie kontrole graniczne na swoich granicach wewnętrznych: Republika Włoska (na granicy lądowej z Republiką Słowenii), Republika Federalna Niemiec (granice lądowe z Republiką Francuską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Belgii, Królestwem Niderlandów, Królestwem Danii, Republiką Austrii, Konfederacją Szwajcarską, Republiką Czeską i Rzeczpospolitą Polską), Królestwo Danii (granice lądowe i morskie z Republiką Federalną Niemiec), Republika Austrii (granice lądowe ze Republiką Słowacką, Republiką Czeską, Węgrami i Republiką Słowenii), Królestwo Niderlandów (granice lądowe z Królestwem Belgii i Republiką Federalną Niemiec i wszystkie granice powietrzne), Królestwo Norwegii (połączenia promowe z państwami strefy Schengen), Rzeczpospolita Polska (granice lądowe z Republiką Litewską i Republiką Federalną Niemiec), Królestwo Szwecji (granice lądowe, morskie i powietrzne z państwami strefy Schengen: Królestwem Danii, Królestwem Norwegii, Republiką Finlandii, Rzeczpospolitą Polską, Republiką Federalną Niemiec, Królestwem Danii, Republiką Estońską i Republiką Łotewską), Republika Francuska (granice lądowe, morskie i powietrzne z Królestwem Belgii, Republiką Federalną Niemiec, Wielkim Księstwem Luksemburga, Konfederacją Szwajcarską, Królestwem Hiszpanii i Republiką Włoską).
Ad 1a, 3a. Jak wskazano w odpowiedzi na pytanie nr 2, obecnie Rząd RP nie dysponuje informacjami, które mogłyby wskazywać na znaczące prawdopodobieństwo eskalacji omawianego kryzysu, które powodowałyby konieczność rozważania rozszerzania kontroli na granicach z państwami strefy Schengen. Rząd RP jest jednak gotowy do elastycznego reagowania w zależności od sytuacji.
W ocenie rządu nie ma również obecnie bezpośrednich przesłanek do stwierdzenia, że obecny kryzys doprowadzi do bardziej znaczącego ograniczenia funkcjonowania strefy Schengen, choć jest oczywiście czynnikiem wywołującym napięcia w ramach Unii Europejskiej, w tym presję polityczną w kierunku ograniczania dorobku Schengen.
Ad 6a, 7a. Według ostatnich opublikowanych danych hiszpańskiego Ministerstwa Integracji, Ubezpieczeń Społecznych i Migracji (31 marca br.) w Ceucie swój stały pobyt zgłosiło 20 obywateli polskich. W systemie dobrowolnej rejestracji podróży zagranicznych 1 osoba zgłosiła pobyt w tej eksklawie (stan na 28.08.2026). Informacje dla podróżujących do Hiszpanii są publikowane i aktualizowane adekwatnie do bieżącej sytuacji w systemie Odyseusz.
Ad 9a. W odniesieniu do NATO, bezpieczeństwo sojuszników i południowej flanki NATO jest stałym aspektem konsultacji sojuszniczych na forum Rady Północnoatlantyckiej, również w ramach niejawnych posiedzeń. Zgodnie z polityką 360 stopni, NATO identyfikuje i reaguje na wyzwania płynące ze wszystkich kierunków strategicznych.
Ad 10a. Działania na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa UE i strefy Schengen, w tym zwiększenia obecności Frontex nie budzą zastrzeżeń Rządu, jeżeli w ocenie władz Hiszpanii byłoby to w obecnej sytuacji korzystne i pożądane.
Ad 11a. Ta kwestia jest jednym z przedmiotów dyskusji w ramach Rady JHA i grup roboczych Rady, Polska wyraża otwartość w dyskusji w tej dziedzinie.
Należy również podkreślić, że w ramach negocjacji instrumentu „Global Europe” na kolejną perspektywę finansową UE, Polska była jednym z liderów wprowadzenia tzw. „warunkowości migracyjnej” do warunków korzystania przez państwa trzecie z instrumentów finansowych pomocy zewnętrznej UE.
Ad 14a. Odnosząc się do kwestii zwołania nadzwyczajnego posiedzenia Rady JHA poświęconego ochronie granic wewnętrznych UE, informuję, że dyskusja w przedmiotowym zakresie będzie kontynuowana w trakcie kolejnego posiedzenia Rady JHA, zaplanowanego na 1 października 2026 r., w związku z tym zwoływanie dodatkowych posiedzeń nie wydaje się obecnie konieczne.
Czy Ministerstwo przygotowało scenariusze działań dyplomatycznych na wypadek dalszej eskalacji kryzysu migracyjnego, w tym ewentualnego przywracania kontroli granicznych przez kolejne państwa członkowskie.
Ad 15a. Rząd na bieżąco monitoruje sytuację dotyczącą bezpieczeństwa i przepływów migracyjnych. Wszelkie decyzje suwerennych Państw Członkowskich UE w zakresie ewentualnego przywracania kontroli granicznych będą analizowane i w zależności od sytuacji będą podejmowane odpowiednie działania, zarówno na forum gremiów i instytucji UE, jak również w ramach współpracy bilateralnej.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu